VI U 1955/24

Sygn. akt VI U 1955/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lipca 2026 roku
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska
po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2026 roku w M.
na posiedzeniu niejawnym
sprawy T. E.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w M.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek odwołania T. E.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w M.
z dnia 4 października 2024r., znak: (...)
1. Zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 1 października 2024r. do 15 grudnia 2025r. i z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 16 grudnia 2025r. do 30 czerwca 2027r.
2. Stwierdza, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Sędzia Karolina Chudzinska
Sygn. akt VI U 1955/24
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 4 października 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w M. odmówił ubezpieczonej T. E. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż zgodnie z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 2 października 2024r., które stanowiło podstawę wydania tej decyzji, ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.
Odwołanie od tej decyzji złożyła ubezpieczona i wniosła o zmianę decyzji i przyznanie jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona wskazała, że jest pacjentem onkologicznym i leczy się od marca 2021r. na nowotwór złośliwy piersi lewej. Wskazywała, że przeszła operację usunięcia piersi lewej i otrzymuje obecnie chemoterapię. Podnosiła, że po każdym wlewie jej organizm przestaje normalnie funkcjonować, a nudności, wymioty, silne bóle głowy utrzymują się od dwóch dni do tygodnia. Ponadto wskazała, że ma stwierdzonego guza na płucu oraz guzki na tarczycy a także z powodu stanów lękowych leczy się psychiatrycznie.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. ponadto organ rentowy wskazał, że ubezpieczona na mocy decyzji z 8 kwietnia 024 r. była uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 30 września 2024r.
Sąd ustalił, co następuje:
T. E. ma (...) lat. Posiada wykształcenie wyższe- ukończyła studia licencjackie na kierunku administracja bezpieczeństwa publicznego. Od 23 marca 1998 roku zatrudniona jest w Sądzie Rejonowym w B.na stanowisku sekretarza sądowego. Od 9 kwietnia 2021 roku ubezpieczona była niezdolna do pracy i korzystała z zasiłku chorobowego do 26 września 2021 roku. Następnie od 27 września 2021r. doi 21 września 2022 roku korzystała ze świadczenia rehabilitacyjnego, w okresie od 22 września 2022r. do 30 września 2024r. była uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Dowód: Wywiad zawodowy- k. 11 akt rentowych, informacje o okresach niezdolności do pracy i świadczeniu rehabilitacyjnym - na formularzu (...) z dnia 31.08.2022r.-k. 6 verte akt rentowych, decyzje o przyznaniu prawa do renty z dnia 21.12.2022r.-k. 22 akt rentowych, z dnia 24.10.2023r.-k. 49 tych akt oraz 8.04.2024r- k. 7 akt rentowych.
W dniu 29 lipca 2024 roku ubezpieczona złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres. Ubezpieczoną poddano badaniom najpierw przez Lekarza Orzecznika ZUS, a następnie na skutek sprzeciwu od tego orzeczenia złożonego przez ubezpieczoną – przez Komisję Lekarską ZUS. Zarówno Lekarz Orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia 4 września 2024r. jak i Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 2 października 2024r. nie uznali ubezpieczonej za osobę niezdolną do pracy.
Dowód: dokumenty w aktach rentowych na kartach: 3 i 7 akt rentowych z wniosku z dnia29.07.2024 roku.
Ubezpieczona cierpi na następujące schorzenia zaburzenia depresyjno-lękowe, nowotwór złośliwy piersi lewej, stan po amputacji prostej piersi lewej, skojarzonej z wycięciem węzła wartowniczego i z jednoczasową rekonstrukcją(...) (30.03.2021), stan po immunochemioterapii adjuwantowej (do 10.2021), stan po wymianie (...) na endoprotezę piersiową (11.2022), polineuropatię polekową oraz zespół dysfunkcyjny barku lewego. Guz piersi lewej zdiagnozowano u pacjentki w badaniu usg z dnia 17.03.202Ir. W dniu 30 marca 2021r. wykonano u ubezpieczonej zabieg amputacji prostej piersi lewej, skojarzonej z wycięciem węzła wartowniczego i z jednoczasową rekonstrukcją (...). Wynik pooperacyjnego badania histopatologicznego z dnia 12 kwietnia 2021r. potwierdził inwazyjnego raka (...) o niekorzystnym profilu immunohistochemicznym (rak trójujemny, (...)) w stopniu zaawansowania (...) (...). Ze względu na niekorzystne czynniki rokownicze u ubezpieczonej wdrożono leczenie systemowe. W okresie od maja 2021r. do października 2021 roku otrzymała uzupełniającą immunochemioterapię w Ambulatorium Chemioterapii Dziennej Centrum Onkologii w M.. Następnie rozpoczęła terapię bisfosfonianami, którą nadal realizuje (wlewy kwasu zoledronowego co 6 miesięcy). Ubezpieczona jest pod stałą opieką specjalisty chirurga onkologa i onkologa klinicznego w Centrum Onkologii w M.. Zgłasza się systematycznie na wizyty kontrolne i wykonuje zalecane badania diagnostyczne (co 6 miesięcy). Dodatkowo ubezpieczona pozostaje pod kontrolą specjalisty neurologa z powodu polineuropatii (zaburzenia czucia obwodowego) jako powikłania po leczeniu systemowym. W związku z okaleczającym zabiegiem chirurgicznym i agresywnym leczeniem uzupełniającym, ubezpieczona wykazuje obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do osób z pełną sprawnością fizyczną. U ubezpieczonej występuje szereg dolegliwości utrudniających funkcjonowanie zarówno w życiu codziennym jak i w realizacji zatrudnienia (polineuropatia obwodowa, osłabienie siły mięśniowej w zakresie ręki lewej, ograniczenie bólowe ruchomości w stawie barkowym lewym, okresowy obrzęk limfatyczny po stronie operowanej, zła tolerancja leczenia kwasem zoledronowym). Stan kliniczny ubezpieczonej jest wskazaniem do oszczędzającego trybu życia, co wiąże się z wykluczeniem funkcji zawodowych, związanych z obciążeniem kończyny górnej lewej (dźwiganie, podnoszenie przedmiotów powyżej 3 kg, narażenie na uraz) oraz długotrwałej pracy w pozycji wymuszonej, jak to ma miejsce w charakterze sekretarza sądowego (praca przy komputerze, przenoszenie i porządkowanie akt sądowych itp.). Ubezpieczona do końca życia musi wykonywać ćwiczenia w warunkach domowych zgodnie z instruktażem oraz automasaż 2x dziennie. Dodatkowo wymaga regularnej rehabilitacji ruchowej, która przynosi okresową poprawę, co potwierdza jej dokumentacja medyczna. Operacja protezowania piersi nie jest zabiegiem leczniczym, a jedynie plastycznym. W żadnej mierze nie poprawia bowiem warunków anatomicznych, wynikających z wcześniejszego usunięcia piersi i nie rozwiązuje problemu braku pełnej sprawności fizycznej, związanej z zaburzoną fizjologią po okaleczającym i nieodwracalnym zabiegu mastektomii. Stan sprawnościowy ubezpieczonej nie uległ poprawie w okresie od ostatniego badania przez organ rentowy, gdyż nie odzyskała całkowitej sprawności i nadal odczuwa szereg dolegliwości związanych z przebytym i kontynuowanym leczeniem. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 28 sierpnia 2024r. ubezpieczona została zakwalifikowana do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 29 marca 2022r. do 31 sierpnia 2026r. ze wskazaniem na możliwość zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Sytuację zdrowotną wnioskodawczyni pogarszają zaburzenia depresyjno-lękowe i neurologiczne. W dniu 11 grudnia 2025 r. ubezpieczona otrzymała wynik badania patomorfologicznego z biopsji węzła chłonnego nadobojczykowego lewego potwierdzający przerzut raka przewodowego sutka, a w dniu 16 grudnia 2025 roku ubezpieczona uzyskała wynik badania patomorfologicznego z biopsji węzła chłonnego okolicy podobojczykowej lewej i okolicy przymostkowej lewej potwierdzający naciek raka inwazyjnego piersi.
Dowód: opinia zespołu biegłych z dnia 14.08.2025r.- k. 23 -25 verte, opinia biegłej onkolog 4.02.2026r.- k. 48-52 akt, opinia uzupełniająca onkologiczna z dnia 29.05.2026r.- k. 81-82 akt.
Biorąc pod uwagę stan kliniczny ubezpieczonej oraz dalszy niekorzystny przebieg choroby nowotworowej (rozsiew raka piersi), ubezpieczona pozostawała częściowo okresowo niezdolną do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji i wykonywanym dotychczas zawodem od 1 października 2024r. do 15 grudnia 2025r. od dnia 16 grudnia 2025r. (tj. od dnia ostatecznego potwierdzenia progresji choroby nowotworowej w badaniu histopatologicznym, co zapoczątkowało długotrwały proces diagnostyczno- terapeutyczny) do 30 czerwca 2027r. ubezpieczona pozostaje całkowicie niezdolna do pracy. Powyższy okres całkowitej niezdolności ubezpieczonej do pracy jest związany z koniecznością dalszej wielomiesięcznej agresywnej chemioterapii, która jest związana z licznymi powikłaniami i wymaga bezwzględnego przestrzegania przez odwołującą reżimu onkologicznego, w tym całkowitego zakazu pracy zawodowej.
Dowód: wnioski opinii biegłych –j/w.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dokumenty zgromadzone w aktach rentowych oraz na podstawie opinii zespołu biegłych z dnia 14 sierpnia 2025r. oraz na podstawie opinii biegłej onkolog- głównej i uzupełniającej. Jeśli chodzi o sporządzone w sprawie opinie biegłych, Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie sporządzone opinie przez zespół biegłych z psychiatra i psychologiem w składzie oraz przez biegłą z dziedziny onkologii. Wszyscy specjaliści, którzy opiniowali w niniejszej sprawie zgodnie stwierdzili, że ubezpieczona jest nadal niezdolna do pracy, a jej stan od poprzedniego badania przez lekarza borecznika ZUS się nie poprawił. Oznacza to, że wydana w niniejszym postepowaniu decyzja, stwierdzająca, że ubezpieczana nie jest niezdolna do pracy, była nieprawidłowa. W toku procesu okazało się, że stan zdrowia ubezpieczonej pod względem onkologicznym, nie tylko nie uległ poprawie, ale także, mimo kontynuowania leczenia onkologicznego, pogorszył się – zdiagnozowany u ubezpieczonej nowotwór uległ rozsianiu. Sąd uznał, że opinie zespołu biegłych a zwłaszcza opinia główna i uzupełniająca biegłej onkolog mają walor całościowej oceny stanu zdrowia ubezpieczonej w kontekście możliwości wykonywania przez nią zatrudnienia zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Sąd oparł swe rozstrzygnięcie o te opinie uznając je za miarodajne dla oceny stanu zdrowia ubezpieczonej oraz jej zdolności do pracy, oceniając wnioski obu tych opinii jako wnikliwe, logiczne i pozbawione wewnętrznych sprzeczności. Podkreślenia wymaga, że organ rentowy nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do wniosków uzupełniającej opinii biegłej onkolog o częściowej niezdolności ubezpieczonej do pracy w okresie od 1 października 2024r. do 15 grudnia 2025r. oraz całkowitej niezdolności do pracy od dnia 16 grudnia 2025r. do 30 czerwca 2027r.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Biorąc pod uwagę ustalony faktyczny Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie ubezpieczonego zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie było sporu co do ustaleń stanu faktycznego, za wyjątkiem określenia stanu zdrowia ubezpieczonej.
Zgodnie z art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) jest niezdolny do pracy,
2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
3) niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w ustawie, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący, co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Przy czym w myśl art. 12 wspomnianej wyżej ustawy – niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w myśl art. 58 ust. 1 pkt. 5 ustawy uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ustawy rentowej). Oceniając stopień niezdolności do pracy należy, w myśl art. 13 ustawy, uwzględnić stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
Sąd dokonując oceny kwestii niezdolności ubezpieczonej do pracy miał na względzie opinię biegłej onkolog - główną i uzupełniającą oraz opinie zespołu biegłych pod przewodnictwem biegłej psychiatry. W sprawie takiej jak niniejsza, której przedmiotem jest przyznanie prawa do renty związanej z niezdolnością do pracy, niezbędne jest ustalenie stanu zdrowia ubezpieczonego, który wprost przekłada się na kwestię zdolności do pracy. Stan zdrowia osoby ubezpieczonej z kolei jest okolicznością, dla której ustalenia, niezbędne są wiadomości specjalne, wymagające udziału w procesie biegłych lekarzy sądowych. „Kluczowa dla tego rodzaju spraw okoliczność stanu zdrowia oraz związana z nim niezdolność do pracy - w przypadku sporu co do tej okoliczności - nie może być ustalana przez sąd samodzielnie lub wyłącznie na podstawie innych dowodów zgłaszanych przez strony postępowania”. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. III AUa 1776/14).
Jak już wspomniano powyżej, Sąd uznał, że sporządzone w sprawie opinie spełniały wszystkie powyższe kryteria i zasługiwały na przyjęcie jej za wiarygodny dowód właściwej kwalifikacji stanu zdrowia T. E. oraz oceny stopnia jej niezdolności do pracy. Opinie zostały sporządzone po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu lekarskiego, na co wskazuje zakres informacji podanych w opisie badań przedmiotowych przeprowadzonych przez biegłych, a także na podstawie bezpośredniego badania. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia wniosków biegłych.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie sąd uznał, iż ubezpieczona jest nadal niezdolna do pracy: częściowo od dnia 1 października 2024 roku do 15 grudnia 2025r. oraz całkowicie- od dnia 16 grudnia 2025r. do 30 czerwca 2027 roku.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 października 2024 roku do 15 grudnia 2025r. oraz prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności od dnia 16 grudnia 2025r. do 30 czerwca 2027 roku, o czym orzekł w punkcie 1. wyroku.
W punkcie 2 wyroku Sąd Okręgowy, zgodnie z przepisem art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Zdaniem Sądu Okręgowego w okolicznościach przedmiotowej sprawy wystąpiły podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego. Podstawą ustalania, że ubezpieczona jest nadal częściowo niezdolna do pracy były bowiem te same dowody, którymi dysponował organ rentowy w postępowaniu administracyjnym.
Sędzia Karolina Chudzinska