VI SAB/Wa 57/23

VI SAB/Wa 57/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki
Sławomir Kozik
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
658
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 1573/25 - Wyrok NSA z 2025-10-23
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par. 2, art. 52 par. 1, par. 2, art. 53 par. 2b, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a, art. 149 par. 2, par. 1, art. 154 par. 6, art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37 par. 1, art. 35, art. 12 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 1564
art. 59, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpoznania zażalenia 1. stwierdza, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia zażalenia G. K. na postanowienie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 6 września 2018 roku, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do rozpoznania zażalenia G. K., o którym mowa w punkcie 1 sentencji, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 4. przyznaje od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. sumę pieniężną w wysokości 7 140,52 (siedem tysięcy sto czterdzieści złotych i pięćdziesiąt dwa grosze).
Uzasadnienie
Pismem z 29 stycznia 2022 r. G. K. (dalej też jako "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej też jako "Prezydium NRA" lub "organ") w sprawie rozpoznania zażalenia z 19 października 2018 r. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (dalej też jako "ORA") z dnia [...] września 2018 r. nr [...] (w piśmie z 8 maja 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że dotyczy uchwały z [...] września 2018 r. – w skardze początkowo błędnie została wskazana data podjęcia uchwały [...] kwietnia 2019 r.) oraz zwróciła się o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. W treści skargi skarżąca wskazała, że ponaglenie w niniejszej sprawie z 22 września 2021 r., nadała 23 września 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o jej oddalenie, wskazując jednocześnie, że akta osobowe skarżącej znajdują się w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 720/22. W ocenie organu, z uwagi na brak dysponowania aktami osobowymi skarżącej, nie było możliwe merytoryczne odniesienie się do odwołania skarżącej, przy czym organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż nierozpoznanie odwołania nie było zawinione.
W piśmie z 30 października 2023 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpoznania zażalenia skarżącej z 19 października 2018 r. w terminie 1 miesiąca od wydania wyroku oraz na mocy art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak również zasądzenie kosztów postępowania a nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z pism tutejszego sądu (k. nr 27).
Pismem z 22 marca 2024 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na prawomocne i wykonalne orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury.
Skarżąca z kolei, wraz z pismem z 8 maja 2024 r., przedstawiła ponaglenie z 22 września 2021 r. oraz odniosła się do wniosku o umorzenie postępowania, wnosząc o jego nieuwzględnienie, w kolejnym piśmie z 21 lutego 2025 r. podtrzymała dotychczasowe stanowisko i przedstawiła m. in. kopię skargi, kopię ponaglenia, kopię wniosku o sprostowanie uchwały ORA w K. z [...] czerwca 2018 r., kopię uchwały z [...] września 2018 r. wraz z kopią zażalenia na ww. uchwałę.
Z akt administracyjnych (trzy tomy dotyczące sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 3903/23 i jeden tom ze sprawy VI SA/Wa 720/22 z wypożyczony z Naczelnego Sądu administracyjnego - dalej też jako "NSA", oraz dokumentów nadesłanych w wykonaniu wezwania sądu), wynika, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. (dokumenty przesłane do sprawy VI SAB/Wa 51/23 przy piśmie z dnia 18 grudnia 2024 r., uzupełnione przy piśmie z 3 lutego 2025 r. uchwała wraz z pełnym uzasadnieniem ) uchwałą z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]
- w pkt a) na zasadzie art. 44 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. zawiesiła postępowania wynikające z pism skarżącej uznając, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie na uchwałę Prezydium NRA w W. z [...] marca 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności uchwały ORA w K. z dnia [...] listopada 2016 r.;
- w pkt b) na zasadzie art. 44 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z uchwałą Nr [...] Zgromadzenia Izby Adwokackiej w K. z dnia [...] maja 2018 r. umorzyła skarżącej zaległości z tytułu składek korporacyjnych a okres do miesiąca maja 2015 r. włącznie z uwagi na przedawnienie;
- w pkt c) i d) zostały zawarte pouczenia o możliwości wniesienia odwołania i zrzeczenia się z prawa do wniesienia odwołania.
Następnie skarżąca wniosła o sprostowanie ww. uchwały w zakresie punktu b), w konsekwencji czego organ uchwałą z [...] września 2018 r. nr [...] sprostował uchwałę Nr [...] z [...] czerwca 2018 r. w ten sposób, że umorzył skarżącej zaległości z tytułu składek korporacyjnych za okres do miesiąca lutego 2015 r. włącznie z uwagi na przedawnienie.
Zażalenie skarżącej na powyższą uchwałę z [...] września 2018 r. wpłynęło do ORA w K. [...] października 2018 r. (k. 9 akt administracyjnych opisanych jako tom IV akta zastępcze).
Następnie 23 października 2018 r. zażalenie zostało przesłane do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej celem rozpoznania (k. 10, k. 7 akt administracyjnych opisanych jako tom IV akta zastępcze). Pismem zaś z 31 października organ II instancji zwraca się do ORA w K. o uzupełnienie akt, które to zostają uzupełnione – pismo z 7 listopada 2018 r. (k. 11 i 12 akt administracyjnych opisanych jako tom IV akta zastępcze).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ wraz z odpowiedzią na skargę nie nadesłał akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a do czego był zobowiązany wobec treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Powyższy przepis wskazuje także termin w jakim należy skargę wraz z odpowiedzią na skargę i uporządkowanymi aktami sprawy przedstawić – jest to termin 30 dni. Niezastosowanie się do obowiązku przekazania przez organ kompletnych akt we wskazanym terminie daje skarżącej możliwość wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, co też skarżąca w niniejszej sprawie uczyniła – VI SO/Wa 30/23.
Odnosząc się zaś do informacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, że akta osobowe skarżącej znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 720/22 – wskazać należy, że ww. akta zostały wypożyczone z Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II GSK 1047/23) a następnie zwrócone z uwagi na brak akt administracyjnych (zarządzenia wydane w sprawie VI SAB/Wa 50/23 z uwagi na związek i tożsamość stron). Ponadto z pisma Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej wynikało, że akta osobowe (administracyjne) zostały wypożyczone do VI SA/Wa 3903/23. Wobec powyższego zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 21 lutego 2024 r. odnotowano wspólne akta administracyjne ze sprawą VI SA/Wa 3903/23 – trzy segregatory, tomy I-III oraz jedną teczką opisaną tom IV akta zastępcze – wypożyczoną z NSA ze sprawy VI SA/Wa 720/22 do sprawy VI SA/Wa 3903/23. Pomimo wezwań o nadesłanie akt administracyjnych dotyczących niniejszej sprawy tzn. zażalenia skarżącej z 19 października 2018 r. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] września 2018 r., akta te nie zostały nadesłane, przy czym pełnomocnik organu wskazał, że akta osobowe skarżącej znajdowały się w sprawach o sygn. akt II GSK 1047/23, VI SA/Wa 720/22, VI SA/Wa 3909/23. Ostatecznie, wykonując wezwanie sądu dotyczące uzupełnienia akt administracyjnych poprzez zwrócenie się przez Prezydium ORA do ORA w K. o nadesłanie dokumentów dotyczących niniejszej sprawy, przy piśmie z 18 grudnia 2024 r. Prezydium ORA przesłało uzyskane z ORA w K. dokumenty: odpis uchwały (postanowienia) z [...] września 2018 r., do sprawy zaś VI SAB/Wa 51/23 – kopię uchwały z [...] czerwca 2018 r.
Ponadto przy piśmie z 21 lutego 2025 r. skarżąca przedstawiła kopię skargi, kopię ponaglenia, kopię wniosku o sprostowanie uchwały ORA w K. z [...] czerwca 2018 r., kopię uchwały z [...]września 2018 r. wraz z kopią zażalenia na ww. uchwałę.
Wobec braku wykonywania przez organ wezwań sądu dotyczących nadesłania kompletnych akta administracyjnych (osobowych) skarżącej, przedłużających się postępowań także w innych sprawach, gdzie organem jest Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, reprezentowane przez adwokata a znanych Sądowi z urzędu (np. niewykonywanie wezwań sądu, nienadsyłanie oryginału skargi, informowanie o braku zwrotu akt, gdy akta zostały zwrócone, przesyłanie dwukrotnie tej samej skargi wraz z odpowiedzią na skargę), Sąd, rozpoznając skargę w niniejszej sprawie, opierał się na dostępnych aktach administracyjnych skarżącej, w tym kopiach dokumentów, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, nie widząc jednocześnie powodu do przeprowadzenia odrębnych dowodów z dokumentów sporządzonych przez tutejszy Sąd (o co wobec części z nich wnosiła skarżąca).
I, zdaniem Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia skarżącej z dnia 19 października 2018 roku od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] września 2018 r. nr [...] (punkt 1 sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Środkiem prawnym przysługującym stronie, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie jest ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Tym samym formalny wymóg dopuszczalności skargi polegający na poprzedzeniu jej ponagleniem skierowanym do organu został przez skarżącą spełniony. W niniejszej sprawie pomimo braku takiego ponaglenia w aktach administracyjnych (osobowych), warunek ten przez skarżącą został spełniony. Skarżąca przedstawiła bowiem kopię ponaglenia z dnia 22 września 2021 roku, wykonując wezwanie sądu (k. nr 55 akt sądowych oraz k. 110), a organ nie kwestionował powyższego.
Z bezczynnością organu administracji publicznej – w niniejszej sprawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej – mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie ale nie zakończył go wydaniem decyzji mimo istnienia ustawowego obowiązku.
Natomiast w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowodu powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie do § 3 ww. przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania.
W niniejszej sprawie przyjąć należy, że od grudnia 2018 r. czyli miesiąca następnego po miesiącu, w którym ORA w K. przesłała żądane dokumenty uzupełniając akta (brak daty wpływu pisma do organu II Instancji) – nie zostały podjęte przez organ jakiekolwiek czynności w sprawie. Wniesione zażalenie, zgodnie z pismem z 23 października 2018 r. zostało przesłane do Naczelnej Rady Adwokackiej, które potwierdziło otrzymanie zażalenia bowiem 31 października 2018 r. wezwało organ do uzupełnienia akt. Akta zostały uzupełnione, z treści pisma z 7 listopada 2018 r. wynika, że ORA w K. przekazała dwa odpisy uchwały nr [...] z [...] września 2018 r., wokandę spraw z [...] września 2018 r., listę obecności na posiedzeniu, drugi egzemplarz zażalenia, potwierdzenie odbioru uchwały. Ponadto z dokumentów nadesłanych do sprawy VI SAB/Wa 53/23 (pismo z 23 lipca 2018 r. – kserokopia w VI SAB/Wa 51/23) wynika, że ORA w K. w lipcu 2018 r. przekazało do organu II instancji dalszą część akt osobowych. Tym samym organ był w posiadaniu wcześniej przesłanych akt osobowymi skarżącej. ORA w Katowicach bowiem zwraca się z prośbą o nadesłanie informacji na jakiem etapie znajduje się postępowanie z kolejnych odwołań skarżącej i wnosi o udzielenie informacji dotyczącej możliwego terminu zwrotu akt osobowych skarżącej. Jednocześnie (odnosząc się do ewentualnej kwestii braku akt administracyjnych) wskazać należy, że sprawa VI SA/Wa 720/22 w tutejszym Sądzie została zarejestrowana w marcu 2022 r., czyli po 3 latach i 5 miesiącach od otrzymania przez Prezydium NRA zażalenia skarżącej. Ponadto z kolejnych pism, które otrzymywał organ wynikało, że skarżąca domaga się rozpoznania zażalenia – wnosząc ponaglenie z 22 września 2021 r., czy skargę na bezczynność organu w styczniu 2022 r., czy też wobec przekazania ww. skargi po ustawowym terminie, inicjując postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w listopadzie 2023 roku (sprawa o sygn. akt VI SO/Wa 30/23). Dodatkowo z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ otrzymywał korespondencję, co prawda już po wniesieniu skargi na bezczynność, na podstawie której powinny zostać podjęte czynności w sprawie – odpis wniosku o wymierzenie organowi grzywny, odpis postanowienia o wymierzeniu organowi grzywny (w sprawie VI SO/Wa 30/23).
Dodatkowo zauważyć należy, że skarga na bezczynność w niniejszej sprawie z 29 stycznia 2022 r. (nadana 3 lutego 2022 r. – odpis koperty k. 24 akt) również nie wymusiła na organie podjęcia choćby jakichkolwiek działań w sprawie. Nawet odpowiedź na skargę została sporządzona po ponad roku (tak wynika z daty odpowiedzi na skargę tzn. 19 kwietnia 2023 r.), przy czym została nadana dopiero 10 sierpnia 2023 r.
Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej, zgodnie z ogólnymi zasadami, powinny działać w sprawie wnikliwe i szybko, posługując się możliwe najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.), ponadto powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie zastosował żadnego z wyżej wymienionych przepisów, nie podjął jakichkolwiek działań a nawet, w pewnym sensie, ograniczył skarżącej konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Każdy ma bowiem prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że prawo do sądu obejmuje: dostęp do sądu, do właściwej procedury, do orzeczenia sądowego (por. Tuleja Piotr (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, Lex; Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Lex). Natomiast organ, powstrzymując się od podejmowania czynności w sprawie, tzn. rozpoznania zażalenia, od grudnia 2018 r. skutecznie uniemożliwiał skarżącej skorzystanie z prawa do sądu, zarówno poprzez brak wydania orzeczenia, które skarżąca mogłaby zaskarżyć do sądu administracyjnego, jak również poprzez zaniechanie przekazania skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę w 30 dniowym terminie (wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a.), jak również poprzez przyczynienie się do przedłużania niniejszego postępowania (sprawa została zarejestrowana w tutejszym Sądzie 22 sierpnia 2023 r. i przez ponad rok organ nie udostępnił żądanych dokumentów, częściowo akta zostały uzupełnione przy piśmie z 18 grudnia 2024 r. - do niniejszej sprawy, sprawy VI SAB/Wa 51/23 i VI SAB/Wa 53/23, przy czym podkreślić należy, że organ nie wykazał się własną inicjatywą, tylko wykonał wezwanie Sądu, w którym został wezwany do uzupełnienia akt poprzez zwrócenie się do organu I instancji o nadesłanie posiadanych dokumentów dotyczących niniejszej sprawy). Ponadto prawo do sądu, jako jedno z praw człowieka zostało zagwarantowane również przepisami Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. Konwencji każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości. Przy czym zawarte w tym przepisie sformułowanie "praw i obowiązków o charakterze cywilnym" jest pojęciem szerokim i obejmującym w praktyce, w polskim porządku prawnym, wiele rodzajów spraw, w tym spraw o charakterze administracyjnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 95/24 i powołane tam P. Hofmański, A. Wróbel [w:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Komentarz, pod red. L. Garlickiego, t. I, art. Nb 27 i 223). W powyższym przepisie jest także mowa o rozstrzyganiu spraw w rozsądnym terminie.
Odnosząc się zaś do zawartych w odpowiedzi na skargę informacji o braku możliwości nadania sprawie merytorycznie biegu z uwagi na brak akt administracyjnych (osobowych), przedstawione stanowisko organu należy uznać za niedopuszczalne. To Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest dysponentem akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a wielość spraw, wniosków, odwołań czy zażaleń składanych przez skarżącą nie może mieć wpływu na możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że działania skarżącej mogą przedłużać postępowanie, ale nie mogą być uzasadnieniem dla braku prowadzenia postępowania, braku prowadzenia akt, organ powinien tak zorganizować pracę, aby składane pisma (wnioski, zażalenia, odwołania) otrzymały prawidłowy bieg. Ponadto przesłanie akt administracyjnych (osobowych) do sądu administracyjnego czy powszechnego nie wyklucza możliwości kontynuowania toczących się w organie postępowań. Organ winien posiadać wiedzę, gdzie znajdują się właściwe akta sprawy, do której sprawy są dołączone, kiedy i czy zostały zwrócone, ma ponadto możliwość zwrócenia się do sądu z prośbą o ich wypożyczenie ale przede wszystkim powinien dopilnować sporządzenia odpisów dokumentów wypożyczonych, przesłanych akt, tak aby możliwość dalszego prowadzenia postępowania nie została zachwiana (Sądowi są znane z urzędu sytuacje kiedy organ do postępowań wpadkowych przesyła akta administracyjne np. odmowa zawieszenia postępowania, a następnie w przypadku braku zwrotu akt przez sąd administracyjnych z uwagi na toczące się postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej, już po merytorycznym zakończeniu postępowania przesyła ponownie akta administracyjne tworząc kolejne odpisy, czy przesyłając oryginały powstałe po przesłaniu akt do wcześniejszej sprawy). Sporządzanie akt zastępczych, odpisów dokumentów może także stać się elementem ułatwiającym odtworzenie akt w przypadku ich ewentualnego zagubienia. Zauważyć należy, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest organem wykonawczym Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 59 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564 ze zm.), która to m. in. reprezentuje adwokaturę, sprawuje nadzór nad działalnością Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych rad adwokackich oraz nadzór nad kształceniem aplikantów przez te rady. Zadaniem adwokatury jest zaś udzielanie pomocy prawnej, współdziałanie w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz kształtowaniu i stosowaniu prawa (art. 1 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze).
Nie sposób nie dostrzec sprzeczności w założeniach odpowiedzialności samorządu zawodowego za kształcenie nowych aplikantów, zadań adwokatury polegających na udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i obywateli a sposobem prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących skarżącej.
Dokonując natomiast oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywistym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12), jak również, że dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy; to przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne; rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 lipca 2014 r. II SAB/Łd 64/14). W niniejszej sprawie organ od grudnia 2018 r. do dnia wydania niniejszego wyroku w dniu 6 marca 2025 r., czyli ponad 6 lata pozostawał w bezczynności, która jest oczywista, znaczna, niezaprzeczalna. Działanie organu należy określić jako wbrew określonym standardom, naganne, naruszające przepisy, opóźniające czy utrudniające realizację stronie prawo do sądu, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla tego typu praktyki, wyrażające ewidentnie niewłaściwy stosunek organu do złożonego zażalenia i strony postępowania, a nadto przyczyniające się do utraty zaufania do organów. Przy czym należy brać pod uwagę, że w okresie pozostawania organu w bezczynności, toczyło się postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej (z uzasadnienia postanowienia z 11 października 2023 r. Sądu Najwyższego II ZK 19/22 przedłożonego przez organ wynika, że skarżąca w okresie od 20 lutego 2017 r. do 8 marca 2018 r., wykonując zawód adwokata działając czynem o charakterze ciągłym, nie stosowała się do decyzji władz Adwokatury o zawieszeniu jej w czynnościach zawodowych (....), a zażalenie dotyczyło sprostowania uchwały w zakresie umorzenia skarżącej zaległości z tytułu składek korporacyjnych.
Do dnia wydania wyroku Sąd nie został przy tym poinformowany przez organ o rozpoznaniu zażalenia skarżącej, wobec czego koniecznym stało się zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania zażalenia skarżącej na uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] września 2018 r., w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 3 sentencji wyroku).
Zgodnie zaś z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w powyższym przepisie czasownika "może" świadczy o uznaniowym charakterze przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, zaś przesłanki jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną, nie zostały przez ustawodawcę wskazane. Mając powyższe na uwadze, Sąd za uzasadnione uznał przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 7 140,52 zł (punkt 4 sentencji wyroku). Suma ta nie przekracza przy tym połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tzn. połowy dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2024, stanowi bowiem jednokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, określonej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 19 lutego 2025 r. (M.P. 2025 poz. 148). Wysokość przyznanej sumy będzie służyła nie tylko zdyscyplinowaniu organu, ale także niejako wynagrodzi/zrekompensuje stronie wadliwe działanie organu, dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 lutego 2020 r. II SAB/Wr 886/19; wyrok NSA z 17 listopada 2023 r. I OSK 223/23).
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku organu o umorzenie postępowania.
Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, 149 § 1a oraz 149 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.