VI SA/Wa 691/05

VI SA/Wa 691/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak
Zbigniew Rudnicki
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
I OSK 969/06 - Wyrok NSA z 2007-06-05
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Wieczorek Sędziowie : WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2006 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Głównego Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2005r.
Nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi Pana P. O. – skarżącego – utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2004r., mocą której nałożono karę pieniężną w wysokości 11.800 zł.
Organ I instancji wskazał, że podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], która odbyła się w dniu [...] sierpnia 2004r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] i udokumentowana została protokołem nr [...] stwierdzono naruszenie prawa uzasadniające nałożenie kary w opisanej wyżej wysokości. Pojazd kierowany był przez Pana M. S., który nie był pracownikiem skarżącego. Zdaniem organu podstawą faktyczną rozstrzygnięcia, było wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz nie okazanie podczas kontroli drogowej wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.
Ustalono, że kierowca przewoził dwa samochody osobowe z W. do siedziby firmy A. w celu ich dalszej sprzedaży. Kierowca okazał do kontroli drogowej wszystkie posiadane dokumenty: prawo jazdy, dowód rejestracyjny z ubezpieczeniem OC, wykresówkę tachografu szt. l wyjętą z tachografu w momencie kontroli, protokół przekazania samochodu P. nr rej. [...], oraz upoważnienie do odbioru tego samochodu z w. oddziału firmy B., oraz dowód rejestracyjny od tego samochodu. Samochód P. jest sprawny jak oświadczył kierowca. Kierowca nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani też stosownego wypisu z licencji.
W ocenie organu to czy dany pojazd podlega ustawie o transporcie drogowym nie wynika z definicji pojazdu specjalnego lecz z charakteru wykonywanego przejazdu. Organ wskazał, że momencie kontroli nie była dokonywana pomoc techniczna na drodze, lecz przewóz dwóch samochodów z W. do W. Przejazdu tego nie można było zaklasyfikować jako niezarobkowego przewozu drogowego, ponieważ zgodnie z art. 4. ust. 4 lit "a" pojazdy samochodowe używane do przewozu w ramach przewozów na potrzeby własne są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników natomiast w trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca nie jest pracownikiem firmy.
Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. l ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) wykonywany był transport drogowy bez licencji co zgodnie z art. 92 ust. 1. art. 92 ust. 4 oraz Lp. 1.1.1 załącznika do ustawy sankcjonowane jest karą 8.000 zł.
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uznał, że wykonywano transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca nie okazał do kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu charakter tego przejazdu nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W ocenie organu skarżący naruszył art. 42 ust. L art. 87 ust. l i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125. póz, 1371 z późn. zm.) oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 r. Nr150, poz. 1684 z późn. zm.). Wskazane naruszenie na podstawie 92 ust. 1 art. 92 ust. 4 oraz na podstawie Lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym sankcjonowane jest karą w wysokości 3.000 zł.
Kierowca nie okazał wykresówek z tachografu za dni [...] sierpnia 2004r., oraz z ubiegłego tygodnia z ostatniego dnia jazdy. Kierowca nie posiadał także żadnego innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Zdaniem organu w tym przypadku brak wykresówek nie jest brakiem, do którego można zastosować wyłączenie z art. 4 ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. W ocenie organu ponieważ pojazdem tym nie była świadczona usługa pomocy technicznej na drodze. Przewożone pojazdy były przewożone w momencie kontroli w celu oceny stanu technicznego i dalszej odsprzedaży. Na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy Rozporządzenia 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia 3821/85/EWG. miejsce i data wystawienia, podpis. Powyższe naruszenie sankcjonowane jest karą łączną 800 zł (tj. 200 zł za każdą wykresówkę) przewidzianą art. 92 ust. l pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 oraz na podstawie Lp. 1.11.11. ust. l lit. b załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 poz, 1371 ze zm).
Odwołując się od decyzji organu I instancji Skarżący wniósł o jej uchylenie.
Wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2004r. pojazd pomocy drogowej przewoził dwa niesprawne pojazdy F. oraz P. Pojazd F. miał widoczne uszkodzenia, natomiast samochodu marki P. nie. Skarżący wskazał, że samochód P. miał uszkodzony układ hamulcowy oraz ogumienie w różnych rozmiarach i nie mógł się poruszać po drogach publicznych.
Skarżący wskazał, że ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym oraz rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych nie ma zastosowania w ww. sytuacji, bowiem pojazd pomocy drogowej nie miał obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Podniósł, że Departament Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury pismem z dnia 25 lutego 2002 r. dokonał interpretacji pojęcia "świadczenia usług pomocy drogowej na terenie RP przy użyciu pojazdów specjalistycznych. Ministerstwo Infrastruktury wyjaśniło, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm) pojazdem specjalistycznym jest pojazd samochodowy lub przyczepa, konstrukcyjnie nie przeznaczony do przewozu osób lub ładunków. Natomiast ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz 1371 z późn. zm) odnosi się do przewozów drogowych osób lub rzeczy wykonywanych pojazdami samochodowymi. Ministerstwo Infrastruktury podkreśliło, iż przepisów ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się do pojazdów specjalistyczny wykonujących usługi pomocy drogowej.
Wskazał, że zgodnie z zapisem w dowodzie rejestracyjnym pojazdu pomocy drogowej, kontrolowanego w dniu [...] sierpnia 2004r. w rubryce "Rodzaj pojazdu i przeznaczenie", właściwy organ rejestrujący dokonał wpisu, iż zgodnie z obowiązującą klasyfikacją jest to pojazd specjalistyczny.
Nadto skarżący podnosił, że zgodnie art. 4 pkt 10 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85, przepisy dotyczące okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku a więc ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców, rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizowania niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym nie mają zastosowania do wyspecjalizowanych pojazdów pomocy technicznej. Termin pomoc techniczna obejmuje zdaniem skarżącego usługi świadczone w zakresie pomocy drogowej. Pojazd [...] o nr rej. [...] wyposażony w specjalistyczne urządzenia do przewozu samochodów, jest w jego ocenie wyspecjalizowanym pojazdem pomocy technicznej, który zgodnie z ww. przepisami, nie ma obowiązku instalowania i użytkowania przyrządów kontrolnych - tachografów.
Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wskazując, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z protokołu z kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego udokumentowanej protokołem nr [...] jednoznacznie wynika, że strona wykonywała transport drogowy bez posiadania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy oraz bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych a nadto nie okazała wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z dokumentacją uzyskaną w toku kontroli oraz postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż strona wykonywała na drodze krajowej, dnia [...] sierpnia 2004r. przejazd z ładunkiem pojazdem, który w polu "rodzaj pojazdu i przeznaczenie" posiadał wpis: "sam. specjalny pomoc drogowa". Przedmiotowym ładunkiem były dwa samochody osobowe: P. oraz F. Obydwa samochody miały zostać przetransportowane docelowo do siedziby firmy A. W ocenie organu nie był to przejazd w ramach pomocy drogowej. Ładunek nie był wieziony przedmiotowym pojazdem specjalnym w bezpośrednim następstwie wypadku lub kolizji drogowej. Strona, w której dyspozycji pozostawały wiezione pojazdy, w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej w pozycji "określenie przedmiotu działalności gospodarczej" posiada następujące wpisy: kupno – sprzedaż, komis samochodów, drogowe usługi transportowe – towarowe, organizowanie przetargów nieograniczonych, świadczenie usług motoryzacyjnych, mycie, czyszczenie, naprawy mechaniczne, export – import pojazdów samochodowych. A więc w zakresie prowadzonej działalności nie ma mowy o usługach pomocy drogowej. Organ powołując się na pismo Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury Nr [...] z dnia [...] lutego 2004r. wskazał, że "(...) dla oceny możliwości uzyskania licencji na wykonywanie zarobkowego transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy istotny jest rzeczywisty i zgodny z prawem sposób wykorzystania pojazdu. Dla przykładu można tutaj wskazać następujące możliwości wykonywania przewozów rzeczy wymagające posiadania licencji:
- przewóz rzeczy zespołem pojazdów składającym się z samochodu osobowego i przyczepy, gdzie łączna dmc zespołu przekracza 3,5 tony
- przewóz rzeczy zespołem pojazdów składającym się z samochodu ciężarowego (o dmc poniżej 3,5 tony) i przyczepy, gdzie łączna dmc zespołu przekracza 3,5 tony
- przewóz rzeczy pojazdem, który został wprawdzie zarejestrowany jako specjalny, ale ze względu na jego cechy konstrukcyjne ma możliwość przewożenia szczególnych rodzajów ładunków (np. przewóz pojazdów samochodowych za pomocą pojazdów zaliczonych do "pomocy drogowej".
Zgodnie z powyższą interpretacją należałoby zakwalifikować przedmiotowy przejazd jako krajowy przewóz rzeczy na potrzeby własne. Jednakże zgodnie z definicjami zawartymi w ustawie o transporcie drogowym:
Art. 4 pkt 4: niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Przedmiotowy przejazd nie spełniał wymogów przewozu na potrzeby własne w punkcie (a) dotyczącym prowadzenia pojazdu bezpośrednio przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Kierujący pojazdem, Pan M. S. nie był w momencie kontroli pracownikiem Pana P. O. Analizując dalej definicje z art. 4 ustawy o transporcie drogowym w punkcie 3 wskazano, iż transport drogowy - krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.
Z powyższych przepisów wynika w ocenie organu, że przedmiotowy przejazd jest transportem drogowym w myśl ustawy o transporcie drogowym.
Prowadzący pojazd podczas kontroli drogowej nie okazał wymaganego wypisu z licencji uprawniającej do krajowego transportu rzeczy ani nie udokumentował jej posiadania w toku postępowania wyjaśniającego.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. l ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust. l rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia.
Według § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowa i siedmiodniowa może być wypełniona przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne w terminie:
1. 7 dni - od daty wydania karty opłaty dobowej
2. 14 dni - od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej.
Stosownie do § 5 ust. 3 kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu (...).
Według § 5 ust. 4 wyżej cytowanego rozporządzenia określa, iż termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione (...). Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym. W przypadku wypełnienia karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane.
Stosownie do art. 87 ust. l cytowanej ustawy, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg.
Zgodnie z art. 92 ust. l ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 zł. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Lp. 1.4.1 załącznika do ww. ustawy, który karą 3.000 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z protokołu kontroli oraz materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż kierowca wykonywał transport drogowy rzeczy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej nr [...]. Jak wynika z akt sprawy charakter tego przejazdu nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Organ wskazał na naruszenie przepisów art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Zgodnie z powołanym przepisem, na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem.
Na podstawie art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do których nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy.
Stosownie zaś do art. 87 ust. l w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r., o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r. nr 125, póz. 1371 ze zm.) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych oraz właśnie zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.
Według art. 92 ust. l pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r. nr 125, póz. 1371 ze zm.) kto wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92 póz. 879) oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Lp. 1.11.11 ust. l b załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, póz. 1371 ze zmianami), zgodnie z którym karze podlega nie okazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nie prowadzenia pojazdu w wysokości 200 zł za każdą wykresówkę.
Organ II instancji zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy przy wykonywaniu transportu drogowego, zgodnie z wymogiem ustawy o czasie pracy kierowców oraz wyżej cytowanych rozporządzeń.
Kierujący pojazdem nie okazał wykresówek z dni: [...] sierpnia 2004r. oraz ostatniej z ubiegłego tygodnia kiedy prowadził pojazd. Kierowca nie posiadał także żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 36 Prawo o ruchu drogowym, pojazdem specjalnym jest pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia: w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tych funkcji. W momencie kontroli nie była dokonywana pomoc techniczna na drodze lecz wykonywano transport drogowy dwóch samochodów osobowych pojazdem specjalnym zaliczonym do "pomocy drogowej".
Z tych powodów w ocenie organu decyzja jest prawidłowa.
W skardze na powyższą decyzję Pan P. O. wnosząc o uchylenie decyzji podniósł, iż kontrolowany pojazd był pojazdem specjalnym i jako taki nie podlega ustawie o transporcie drogowym, w tym przepisom dotyczącym obowiązku opłat drogowych. Wskazał, iż dotychczasowe interpretacje organów państwa wskazywały, że pojazdy specjalne nie podlegają rygorom wynikającym z ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na załącznik nr II do rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r. w sprawie dostępu do rynków Członkowskich lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich "przewóz pojazdów uszkodzonych lub zepsutych jest zwolniony z wszelkich zezwoleń" wskazał, że do pojazdów specjalnych nie stosuje się przepisów ustawy o transporcie drogowym, bowiem należy zastosować wprost cytowane Rozporządzenie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasową argumentację wskazując, iż rozważania zawarte w decyzji organu II instancji pozostają aktualne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie bezspornym jest fakt, że podczas kontroli drogowej pojazdu, która odbyła się w dniu [...] sierpnia 2004r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] przewożono pojazdem specjalnym dwa samochody osobowe z W. do siedziby firmy A. w celu ich dalszej sprzedaży. Kierowca okazał do kontroli drogowej wszystkie posiadane dokumenty natomiast nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani też stosownego wypisu z licencji. Ładunek nie był wieziony przedmiotowym pojazdem specjalnym w bezpośrednim następstwie wypadku lub kolizji drogowej.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo wywiódł, że to czy dany pojazd podlega ustawie o transporcie drogowym nie wynika z definicji pojazdu specjalnego czy też pojazdu pomocy technicznej lecz z charakteru wykonywanego przejazdu. W momencie kontroli nie była dokonywana pomoc techniczna na drodze, lecz przewóz dwóch samochodów z W. do W. Przejazdu tego nie można było zaklasyfikować jako niezarobkowego przewozu drogowego, ponieważ zgodnie z art. 4. ust. 4 lit "a" pojazdy samochodowe używane do przewozu w ramach przewozów na potrzeby własne są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników natomiast w trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca nie jest pracownikiem firmy.
Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Sądu ustalenia organu, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. l ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) wykonywany był transport drogowy bez licencji co zgodnie z art. 92 ust. 1. art. 92 ust. 4 oraz Lp. 1.1.1 załącznika do ustawy sankcjonowane jest karą 8.000zł są prawidłowe.
Charakter tego przejazdu nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca nie okazał do kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W ocenie organu skarżący naruszył art. 42 ust. L art. 87 ust. l i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125. poz, 1371 z późn. zm.) oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001r. Nr150, poz. 1684 z późn. zm.). Wskazane naruszenie na podstawie art. 92 ust. 1 art. 92 ust. 4 oraz na podstawie Lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym sankcjonowane jest karą w wysokości 3.000zł.
Kierowca nie okazał wykresówek z tachografu za dni [...] sierpnia 2004r., oraz z ubiegłego tygodnia z ostatniego dnia jazdy. Kierowca nie posiadał także żadnego innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Zdaniem organu w tym przypadku brak wykresówek nie jest brakiem, do którego można zastosować wyłączenie z art. 4 ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym.
Kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd do którego nie mają zastosowania przepisy Rozporządzenia 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis. Powyższe naruszenie sankcjonowane jest karą łączną 800 zł (tj. 200 zł za każdą wykresówkę) przewidzianą art. 92 ust. l pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 oraz na podstawie Lp. 1.11.11. ust. l lit. b załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.).
Skarżący wskazał, że ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym oraz rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych nie ma zastosowania ww. sytuacji, bowiem pojazd pomocy drogowej nie miał obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Nadto skarżący podnosił, że zgodnie art. 4 pkt 10 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85, przepisy dotyczące okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku a więc ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców, rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizowania niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym nie mają zastosowania do wyspecjalizowanych pojazdów pomocy technicznej. Termin pomoc techniczna obejmuje zdaniem skarżącego usługi świadczone w zakresie pomocy drogowej.
Wskazał, iż dotychczasowe interpretacje organów państwa wskazywały, że pojazdy specjalne nie podlegają rygorom wynikającym z ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na załącznik nr II do rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r. w sprawie dostępu do rynków Członkowskich lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich "przewóz pojazdów uszkodzonych lub zepsutych jest zwolniony z wszelkich zezwoleń" wskazał, że do pojazdów specjalnych nie stosuje się przepisów ustawy o transporcie drogowym, bowiem należy zastosować wprost cytowane Rozporządzenie.
W ocenie Sądu pogląd Skarżącego odwołującego się do załącznika nr II do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r. w sprawie dostępu do rynków Członkowskich lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich i wywodzenia z tego, że "przewóz pojazdów uszkodzonych lub zepsutych jest zwolniony z wszelkich zezwoleń" i wywodzenia z tego wniosków, że do pojazdów specjalnych nie stosuje się przepisów ustawy o transporcie drogowym, a należy zastosować wprost cytowane Rozporządzenie jest błędny.
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich dotyczy przewozów międzynarodowych co wynika wprost z art. 1. Zgodnie z tym przepisem rozporządzenie stosuje się do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach dokonywanych na terytorium Wspólnoty. Zgodnie z art.2 powołanego Rozporządzenia Rady (EWG) przewóz międzynarodowy oznacza:
- przejazd pojazdu, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych Państwach Członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej Państw Członkowskich lub państw trzecich albo bez takiego tranzytu;
- przejazd pojazdu z Państwa Członkowskiego do państwa trzeciego lub na odwrót, z tranzytem przez jedno lub więcej Państw Członkowskich lub państw trzecich albo bez takiego tranzytu;
- przejazd pojazdu między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej Państw Członkowskich;
- przejazd bez załadunku w związku z takim przewozem.
Przewóz realizowany pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], która odbywał się w dniu [...] sierpnia 2004r. nie był przewozem międzynarodowym więc nie mogło mieć do niego zastosowanie cytowane Rozporządzenie.
Ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym w art. 1 ust. 1 określa jakiego rodzaju transport drogowy i przewozy drogowe objęte są regulacjami zawartymi w ustawie. Aby więc mogła mieć ona zastosowanie należy stwierdzić, czy podejmowany jest taki rodzaj działalności, o którym mowa w powyższym artykule. Dopiero w dalszej kolejności mają zastosowanie wyłączenia wskazane w art. 3 ustawy.
Art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy stanowi, iż ustawa określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy obwiązani są m.in. do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (art. 42 ust. 1 ustawy).
Mając na uwadze powyższe uregulowania uznać należy, iż obowiązek określony w art. 42 ust. 1 ustawy obciąża jedynie przedsiębiorcę wykonującego działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób lub rzeczy. Każdorazowo zatem należy, w trakcie kontroli czy też postępowania wyjaśniającego, ustalić czy tego typu działalność jest prowadzona.
Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym określa rodzaje przewozów, do których nie stosuje się ww. aktu prawnego. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się do przewozów wykonywanych pojazdami:
1. przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób,
2. dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy,
3. zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.
Natomiast do przewozów drogowych wykonywanych:
1. w ramach powszechnych usług pocztowych,
2. w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych,
3. przez podmioty niebędące przedsiębiorcami
stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.
Zgodnie z dokumentacją uzyskaną w toku kontroli oraz postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż strona wykonywała na drodze krajowej, dnia [...] sierpnia 2004r. przejazd z ładunkiem pojazdem, który w polu "rodzaj pojazdu i przeznaczenie" posiadał wpis: "sam. specjalny pomoc drogowa". Przedmiotowym ładunkiem były dwa samochody osobowe: P. oraz F. Obydwa samochody miały zostać przetransportowane docelowo do siedziby firmy A. Jak wynika z akt sprawy nie był to przejazd w ramach pomocy drogowej. Ładunek nie był wieziony przedmiotowym pojazdem specjalnym w bezpośrednim następstwie wypadku lub kolizji drogowej. Strona, w której dyspozycji pozostawały wiezione pojazdy, w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej w pozycji "określenie przedmiotu działalności gospodarczej" posiada następujące wpisy: kupno – sprzedaż, komis samochodów, drogowe usługi transportowe -towarowe, organizowanie przetargów nieograniczonych, świadczenie usług motoryzacyjnych, mycie, czyszczenie, naprawy mechaniczne, export – import pojazdów samochodowych.
Zgodnie z definicjami zawartymi w ustawie o transporcie drogowym: art. 4 pkt 4: niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Przedmiotowy przejazd nie spełnia wymogów przewozu na potrzeby własne w punkcie (a) dotyczącym prowadzenia pojazdu bezpośrednio przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Kierujący pojazdem, Pan M. S. nie był w momencie kontroli pracownikiem Pana P. O. Analizując dalej definicje z art. 4 ustawy o transporcie drogowym w punkcie 3 czytamy, iż transport drogowy - krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.
Z powyższych przepisów wynika w ocenie Sądu, że przedmiotowy przejazd jest transportem drogowym w myśl ustawy o transporcie drogowym.
Prowadzący pojazd podczas kontroli drogowej nie okazał wymaganego wypisu z licencji oraz nie udokumentował jej posiadania w toku postępowania wyjaśniającego.
Pozostałe naruszenia i sankcje są konsekwencją powyższych ustaleń. Zgodnie z art. 42 ust. l ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust. l rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia.
Stosownie do art. 87 ust. l cytowanej ustawy, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg.
Zgodnie z art. 92 ust. l ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 zł. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Lp. 1.4.1 załącznika do ww. ustawy, który karą 3.000 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z protokołu kontroli oraz materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż kierowca wykonywał transport drogowy rzeczy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej nr [...]. Jak wynika z akt sprawy charakter tego przejazdu nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Zgodnie z art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Na podstawie art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do których nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy.
Stosownie zaś do art. 87 ust. l w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r. nr 125, póz. 1371 ze zm.) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych oraz właśnie zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.
Według art. 92 ust. l pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r. nr 125, póz. 1371 ze zm.) kto wykonuje transport drogowy lub przewozu na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92 poz. 879) oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Lp. 1.11.11 ust. l b załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, póz. 1371 ze zmianami), zgodnie z którym karze podlega nie okazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nie prowadzenia pojazdu w wysokości 200 zł za każdą wykresówkę.
Kierujący pojazdem nie okazał wykresówek z dni: [...] sierpnia 2004r. oraz ostatniej z ubiegłego tygodnia kiedy prowadził pojazd. Kierowca nie posiadał także żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Wobec czego nałożona kara w opisanej wysokości jest prawidlowa.
Należy zauważyć, że nie jest kwestionowana specjalna funkcja tego pojazdu. Zgodnie z art. 2 pkt 36 Prawo o ruchu drogowym, pojazdem specjalnym jest pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia: w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tych funkcji. W momencie kontroli nie była dokonywana pomoc techniczna na drodze lecz wykonywano transport drogowy dwóch samochodów osobowych pojazdem specjalnym zaliczonym do "pomocy drogowej".
Nadto należy zauważyć, iż pojazdem samochodowym, zgodnie z art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) jest pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Powyższe określenie obejmuje również pojazdy specjalne. Dlatego też brak jest prawnych podstaw do uznania, iż ustawa o transporcie drogowym nie znajduje zastosowania do przewozów wykonywanych przez pojazdy tzw. "pomocy drogowej".
W ocenie Sądu organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy zarówno prawa materialnego jak i procesowego badając charakter wykonywanego przewozu. Dokonując powyższego badania prawidłowo stwierdziły, że wykonywany był transport drogowy a nie usługa pomocy drogowej.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.