VI SA/Wa 6157/23

VI SA/Wa 6157/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula. /sprawozdawca/
Dorota Pawłowska /przewodniczący/
Jakub Linkowski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2359 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) w wyniku wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. (Skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2023 r. nr [...] nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą w dniu [...] czerwca 2022 r.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Organ ustalił, że będący własnością Skarżącej ww. pojazd (ciągnik samochodowy), którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, został zatrzymany do kontroli w dniu [...] czerwca 2022 r. na płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...] – węzeł [...]. Za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ na koncie użytkownika (typu przedpłaconego) zarejestrowanym w systemie SPOE KAS brak było dostępnych środków na pokrycie należnej z ww. tytułu opłaty. Zarejestrowane o godzinie 09:49:03 naruszenie obowiązku miało miejsce na odcinku Węzeł [...] - Węzeł [...], będącym częścią płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] węzeł [...] - węzeł [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
Pismem z 3 stycznia 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a. Zawiadomienie doręczono Skarżącej w dniu 5 stycznia
2023 r.
Skarżąca w piśmie z 12 stycznia 2023 r. wyjaśniła, że do naruszenia doszło z uwagi na problemy związane z aplikacją e-Toll lub czasowymi problemami z połączeniem internetowym. Oświadczyła, że najbliższy punkt obsługi klienta oddalony jest o ok. 30 km, a strony internetowe nie zawsze działają prawidłowo. Wskazała, że po rozwiązaniu problemów konto jest natychmiastowo uzupełniane i zwróciła się z prośbą o uchylenie postępowań administracyjnych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i stwierdził, że konto Skarżącej zostało doładowane w dniu [...] czerwca 2022 r. o godzinie 12:20 kwotą 400 zł, tj. po odnotowanym naruszeniu oraz po rozpoczęciu kontroli mobilnej przez inspektorów. Dlatego mając na uwadze treść art. 13k ust. 8b ustawy o drogach publicznych bez znaczenia pozostaje okoliczność późniejszego doładowania konta. Organ wskazał, że do wykrycia naruszenia doszło w drodze kontroli mobilnej wykonywanej przez inspektorów, która została rozpoczęta o godzinie 10:00, a Skarżąca doładowała konto o godzinie 12:20. W momencie realizowania kontrolowanego przejazdu na koncie użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych. Odnosząc się do wyjaśnień Skarżącej stwierdził, że operator systemu zagwarantował przewoźnikom dostateczny sposób śledzenia stanu swojego konta, tak aby nie dochodziło do naruszeń prawa na gruncie art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Zarzucanie przez Skarżącą wadliwego działania systemu jest nieuzasadnione oraz niemające pokrycia w rzeczywistości. Organ nie znalazł także przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e k.p.a. Podkreślił, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ rozstrzygając sprawę nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie. Stwierdziła, że aplikacja stron e-toll pozostawia dużo do życzenia, nie zawsze działa jak należy, nie zawsze można uzupełnić - doładować e-toll. Wskazała na konieczność dojazdu na stację oddaloną o kilkanaście kilometrów od siedziby firmy, aby zasilić saldo. Zawsze stara się jak najszybciej uzupełniać salda i nie mieć zaległości. Według comiesięcznych zestawień e-toll nie miała i nie ma żadnych zaległości, ponieważ po uzupełnieniu salda niedobór jest natychmiast pobierany przez system. Wskazała na trudności branży transportowej (ceny paliwa, wysokie koszty utrzymania pracowników, niskie stawki transportowe itp.). Wniosła o uwzględnienie jej wyjaśnień.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Zgodnie z treścią stanowiącego podstawę wydania kontrolowanej decyzji art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...). Stosownie zaś do treści art. 13 ha ust. 1 powołanej ustawy opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 (opłata elektroniczna) jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13 ha ust. 3 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ha ust. 6 tej ustawy, wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 powołanej ustawy za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł – w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł – w pozostałych przypadkach.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się także do samochodów ciężarowych.
Stosownie do treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, podmiotem odpowiedzialnym ww. zakresie jest w pierwszej kolejności właściciel pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych.
Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd.
W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
I tak, odcinek drogi krajowej nr [...] węzeł [...] – węzeł [...], na którym w dniu [...] czerwca 2022 r. poruszał się pojazd Skarżącej, został wymieniony w załączniku nr 1 pkt 1 lit. a) do rozporządzenia do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Naruszenie, które doprowadziło do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w tej sprawie zostało ujawnione w toku kontroli mobilnej prowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] czerwca 2022 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli (vide Protokół z kontroli mobilnej, k. 12-13 akt administracyjnych). Kierujący pojazdem potwierdził ustalenia kontroli składając podpis pod protokołem kontroli, z którego m.in. wynika, że na koncie przedpłaconym Skarżącej powiązanym z ww. pojazdem brak było środków.
Przepis art. 13k ust. 8a ustawy o drogach publicznych stanowi, że kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Jednakże zgodnie z treścią art. 8b ustawy o drogach publicznych przepisu ust. 8a nie stosuje się, jeśli do ujawnienia naruszenia doszło w wyniku kontroli, o której mowa w art. 13l, wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, po zatrzymaniu pojazdu podczas przejazdu po drodze określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6. Sytuacja taka miała właśnie miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Jak trafnie przy tym podkreślił Organ, zgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym pierwsze doładowanie konta Skarżącej w SPOE - KAS po kontroli, która została rozpoczęta o godzinie 10:00, nastąpiło o godzinie 12:20 (vide k. 22 akt administracyjnych). W momencie realizowania kontrolowanego przejazdu na koncie użytkownika nie było więc dostępnych środków pieniężnych. Okoliczność doładowania przez Skarżącą konta nawet w tym samym dniu, ale już po kontroli pozostaje więc bez znaczenia. Odmienne rozumienie powyższych przepisów pozbawiałoby w ocenie Sądu sensu przeprowadzanie kontroli mobilnych na płatnych odcinkach dróg krajowych.
Należy także podkreślić, że to sama Skarżąca wybrała formę konta przedpłaconego i jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, winien sprawować kontrolę nad tym, aby środki niezbędne do uiszczenia wymaganych opłat za przejazdy po płatnych odcinkach dróg krajowych były zapewnione na jej koncie.
Ponadto, ze znajdującego się w aktach zestawienia/historii opłat pobieranych z konta przypisanego do pojazdu Skarżącej wynika, że za uwidocznione tam przejazdy po płatnych odcinkach dróg w godzinach poprzedzających kontrolę o godzinie 10:00 w dniu 13 czerwca 2022 r. również nie uiszczono opłaty elektronicznej.
W świetle takich ustaleń organ nie miał podstawy do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1, czy art. 189e k.p.a. Niezadbanie przez Skarżącą o odpowiednie środki na koncie należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się do przejazdów, a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą nieuiszczenie tej opłaty, czy też prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z płatnego odcinka drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze powinna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. Wszak Skarżąca przy braku środków na koncie mogła korzystać z bezpłatnych dróg publicznych.
Obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w powołanych przepisach ustawy o drogach publicznych i ma bezwzględny charakter. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest natomiast sztywna (art. 13k ust. 1 powołanej ustawy), a organ nie może jej miarkować.
Skoro zatem zgromadzone dowody pozwalały na stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy został wyczerpująco wyjaśniony.
Reasumując, poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez Skarżącą. Nie przedstawiła bowiem jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby przedstawiane w wyjaśnieniach okoliczności, dotyczące problemów związanych z działaniem aplikacji e-Toll lub czasowych problemów z połączeniem internetowym. Skarżąca nie dopełniła obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w wyżej przywołanych przepisach ustawy o drogach publicznych, a kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie może być miarkowana.
Na marginesie Sąd zauważa, że Skarżąca zgodnie z treścią art. 189k § 1 k.p.a. może wystąpić do organu administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną o udzielenie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części, umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części. Sprawą Skarżącej jest w tej sytuacji skorzystanie z tej instytucji, tj. zainicjowanie postępowania administracyjnego w trybie wymienionego przepisu.
Ze wszystkich wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.