VI SA/Wa 536/10

VI SA/Wa 536/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-05-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Halina Emilia Święcicka
Magdalena Maliszewska
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1383/10 - Wyrok NSA z 2012-01-12
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 2 pkt 36,
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
art. 42, 87,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nałożono na przedsiębiorcę - - p. Z. S., prowadzącego działalność gospodarczą pn. "Z." (dalej: strony, przedsiębiorcy) karę pieniężną w wysokości 3500 zł.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.
Powyższe ustalono dnia [...] września 2009 r. na drodze krajowej nr [...] w Krotoszynie podczas kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował p. J. L. W dniu kontroli pojazdem nie przewożono żadnego ładunku.
Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli nr [...].
Kierowca nie okazał do kontroli ważnej karty opłaty drogowej i oświadczył, że pracodawca powiedział mu, że obowiązek zakupu winiety nie dotyczy pojazdów specjalnych, takich jak kontrolowany pojazd. Ponadto kierowca nie okazał do kontroli wypisu z zaświadczenia na przewozy własne, ani wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego.
Pismem z dnia [...] września 2009 r. strona została poinformowana o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z tytułu stwierdzonych naruszeń. Jednocześnie organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie do składania wyjaśnień.
Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i pismem z dnia [...] września 2009 r. poinformowała, że w dniu kontroli kontrolowany pojazd nie przewoził żadnego ładunku oraz wskazała, że pojazd służy jedynie do czyszczenia kanalizacji w związku z czym powinien być wyłączony spod zakresu obowiązywania ustawy o transporcie drogowym.
W odwołaniu strona podniosła, że kontrolowany pojazd jest pojazdem specjalnym, służącym do czyszczenia kanalizacji (tzw. pojazd asenizacyjny). Skarżący wskazał, że kontrolowany pojazd nie służy do przewozu rzeczy w związku z tym powinien być wyłączony spod stosowania ustawy o transporcie drogowym, a kary nałożone z tytułu braku dokumentów, jak również nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, są niesłuszne. Na podstawie powyższego strona wniosła o umorzenie postępowania.
Strona w odwołaniu powołała się również na pismo z dnia [...] września 2009 r. z Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...], które dołączone jest do akt sprawy. W powyższym piśmie stwierdzono, iż jeżeli przedsiębiorca nie dokonuje przewozów ładunku, a pojazdy służą jedynie do czynności czyszczenia płynem w obiegu zamkniętym, to wówczas jest on zwolniony z regulacji ustawy o transporcie drogowym.
Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: K.p.a.), art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908), art. 3 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 4 i pkt 6a, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, 2, 3, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, z późn. zm.) oraz lp. 1.7 i 4.1 załącznika do w/w ustawy, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r., w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U z 2009 r., Nr 86, poz. 721), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3500 zł, utrzymano zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości w mocy.
Organ II instancji przypomniał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawnych oraz odniósł się do argumentów podniesionych w odwołaniu strony.
I tak, według art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd specjalny oznacza pojazd samochodowy lub przyczepę przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.
Według art. 4 pkt a rozporządzenia WE nr 561/2006, przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób i rzeczy.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.
Według art. 4 pkt 4 w/w ustawy niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Stosownie do treści art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".
Zgodnie z art. 42 ust. 1 w/w ustawy, za przejazd po drogach krajowych podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są uiszczać opłaty.
Stosownie do art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 w/w ustawy podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10.
Według art. 87 ust. 3 w/w ustawy przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 w/w ustawy, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 4.1 załącznika do w/w ustawy, który karą 3000 zł sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz treść lp. 1.7 załącznika do w/w ustawy, który karą pieniężną w wysokości 500 złotych sankcjonuje wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat (...)". Karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie.
Organ odwoławczy zważył, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym argumenty strony podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Sam fakt, że zatrzymany do kontroli pojazd był samochodem specjalnym do udrażniania kanalizacji, nie wyklucza możliwości wykonywania nim przewozów drogowych. Z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu wynika, że jest to samochód ciężarowy - asenizacyjny. Jego przeznaczenie i konstrukcja umożliwia mu przewóz rzeczy - w tym przypadku wody do oczyszczania kanalizacji oraz wywozu nieczystości. Kontrolowany pojazd posiada przeznaczony do tego zbiornik o określonej w dowodzie rejestracyjnym ładowności 7050 kg. W tym miejscu powołać należy definicję pojazdu specjalnego, zawartą w art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że pojazdem specjalnym jest pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.
W opinii organu odwoławczego nie ma bowiem wątpliwości, że strona w chwili kontroli wykonywała przewóz drogowy. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 do przewozów drogowych wykonywanych w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Zgodnie zaś z przytoczoną powyżej definicją przewozu na potrzeby własne, dla uznania go za taki, nie jest ważne czy odbywa się on pojazdem załadowanym lub bez załadunku. Nie jest więc w związku z tym trafny pogląd wyrażony przez [...] Inspektora Transportu Drogowego, stanowiący o tym, że w przypadku, gdy nie ma do czynienia z załadunkiem i rozładunkiem to przejazd taki jest wyłączony spod regulacji ustawy o transporcie drogowym. W takim przypadku, jak wskazano powyżej, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Ponadto, zgodnie z definicją przewozu zawartą w art. 4 pkt a rozporządzenia WE nr 561/2006, przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób i rzeczy.
Dlatego wykonywany tym pojazdem przejazd stanowi przewóz drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym i co za tym idzie - przedsiębiorca zobowiązany jest uiścić wymaganą opłatę za przejazd po drogach krajowych. Jak ustalono, przewóz odbywał się na drodze krajowej nr 15, na trasie Krotoszyn - Zduny. Kierowca jechał w celu wykonania pracy na rzecz swojej firmy, polegającej na renowacji konektora ścieków dla miasta Kalisza. Przejazd takim pojazdem podlega więc obowiązkowi uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, a ponadto obowiązkiem przedsiębiorcy jest wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że przedsiębiorca dysponuje wypisem nr 9 z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nr [...]. W rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia fakt późniejszego nadesłania w/w dokumentu. Jak wynika z literalnego brzmienia przepisów, obowiązkiem pracodawcy jest wyposażyć kierowcę w odpowiednie dokumenty, zaś obowiązkiem kierowcy jest ich okazanie na żądanie kontrolującego.
W rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący o tym, że organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Niewiedza przedsiębiorcy nie może stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialność. Wskazano też, że na powstałe naruszenia przedsiębiorca niewątpliwie miał wpływ, gdyż to od niego zależał zakup winiety, jak również wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty. Ponadto przedsiębiorca wykonując działalność gospodarczą powinien czynić to z należytą starannością i działając w poszanowaniem przepisów prawa oraz w granicach przez nie ustalonych.
W związku z powyższym uznano, że organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny, na podstawie którego wydał decyzję sankcjonującą stwierdzone podczas kontroli naruszenia.
Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca, zarzucając jej niezgodność z prawem, a w szczególności z art. 7. art. 8 i art. 77 K.p.a. oraz art. 2 pkt 36 Prawa o ruchu drogowym, art. 3 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 4 i pkt 6a, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1-3, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 1.7. i 4.1. załącznika do w/w ustawy, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
W związku z powyższym przedsiębiorca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto przedsiębiorca wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem w sposób oczywisty jest niesłuszna.
W ocenie strony skarżącej organ II instancji w sposób nieprawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy oraz wyłożył przepisy prawa.
Główny Inspektor nie uwzględnił odwołania strony z uwagi na to, iż uznał cyt.: "Sam fakt, że zatrzymany do kontroli pojazd był samochodem specjalnym do udrażniania kanalizacji, nie wyklucza możliwości wykonywania nim przewozów drogowych. Z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu wynika, że jest to samochód ciężarowy asenizacyjny. Jego przeznaczenie i konstrukcja umożliwia mu przewóz rzeczy - w tym przypadku wody do oczyszczania kanalizacji oraz wywozu nieczystości." Dlatego organ II instancji nie miał wątpliwości, że strona w chwili kontroli wykonywała przewóz drogowy.
Skarżący nie zgadza się z poglądem przedstawionym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego i wskazuje, że zaprezentowana argumentacja jest niezgodna ze stanem faktycznym niniejszej sprawy oraz prawidłową wykładnia przepisów.
Kontrolowany pojazd zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest pojazdem specjalnym, czyli jest pojazdem przeznaczonym do wykonywania specjalnej funkcji (tu pojazd asenizacyjny, służący do czyszczenia kanalizacji), która powoduje konieczność posiadania specjalnego wyposażenia (wóz wysokociśnieniowy wyposażony w pompę ciśnieniową, wąż oraz odpowiednie głowice). Można je wykorzystywać do przepompowywania wody, szlamu (np. z zalanych piwnic), jak również do mycia elewacji budynków, pomników, zbiorników itp. Samochód [...] pracuje stacjonarnie wykorzystując do pracy zabudowę ciśnieniową. Zatem należy wskazać, iż pojazd specjalny z uwagi na jego przeznaczenie to pojazd samochodowy, konstrukcyjnie nie przeznaczony do przewozu osób lub ładunków.
Natomiast zgodnie z ustawą o transporcie drogowym niezarobkowy przewóz rzeczy to przejazd pojazdu (...) przeznaczonego do przewozu osób lub rzeczy.
Skoro kontrolowany pojazd nie jest konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu rzeczy lub osób, to nie może podlegać regulacjom ustawy o transporcie drogowym.
Sama możliwość wykonywania przewozów, na którą powołuje się organ II instancji, po pierwsze nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, po drugie nie znajduje podstaw w powołanych przez organ przepisach.
Pojazdy służą jedynie do czyszczenia kanalizacji w obiegu zamkniętym po ustawieniu maszyny w miejscu prac.
Ponadto należy zauważyć, iż strona nie wykonuje usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, zatem przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 również nie może znajdować do niej zastosowania.
Reasumując, skoro kontrolowany pojazd nie jest przeznaczony do przewozu rzeczy czy osób, a co za tym idzie - nie jest możliwe także dokonywanie ładunku czy rozładunku, to nie podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym.
Strona nie może się również pogodzić ze stanowiskiem wyrażonym przez organ II instancji, iż zastosowania nie może znaleźć art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, iż przepisów ust. 1-3 (przyp. dot. decyzji o nałożeniu kary pieniężnej) nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.
Organ podał w uzasadnieniu decyzji, iż cyt. " Niewiedza przedsiębiorcy nie może stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialności (...), a na powstałe naruszenia przedsiębiorca miał wpływ, gdyż to od niego zależał zakup winiety, jak również wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty".
W tym miejscu należy zaznaczyć, iż strona nie powołuje się na swoją niewiedzę. Podnosi jedynie, iż poprosiła o interpretację organ WITD we [...], właśnie w celu działania z należytą starannością. Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego udzielił jej odpowiedzi, w której zaprezentował przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o transporcie drogowym cyt. " (...) jeżeli nie dokonują Państwo przewozu ładunków chociażby w postaci wyżej wymienionych, a pojazdy służą jedynie np. do czyszczenia płynem w obiegu zamkniętym i nie mamy do czynienia z załadunkiem i rozładunkiem to państwa kierowcy zwolnieni są z opisanych regulacji."
Zatem strona postępowała zgodnie z pouczeniem udzielonym jej przez organ w [...].
Nie mogła przewidzieć zdarzenia (okoliczności) takiej, iż WITD w [...] nie zgodzi się z poglądem wyrażonym przez WITD we [...] (oddziałem tej samej jednostki znajdującym się jedynie w innym mieście).
Przecież podobna sytuacja zachodzi, gdy podatnik występuje z zapytaniem interpretacji podatkowej przez dany Urząd Skarbowy i postępuje zgodnie z udzieloną interpretacją, uważając, że działa prawidłowo. Nie może przecież zakładać, iż inny urząd skarbowy nie zgodzi się z danym stanowiskiem i zaprezentuje odmienną wykładnie przepisów.
Strona nie powinna ponosić konsekwencji błędnego pouczenia, jak również odmiennych wykładni przepisów zaprezentowanych przez ten sam organ administracyjny (Inspektorat Transportu Drogowego), z uwagi na rozbieżności panujące w jego oddziałach w [...] i [...].
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż kierujący nie okazał do kontroli odcinka kontrolnego karty opłaty drogowej, a winieta samoprzylepna nie została umieszczona w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby kontrolowanego pojazdu. Kontrolowany kierowca oświadczył, że pracodawca poinformował go, iż jest zwolniony z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych, gdyż ten obowiązek nie dotyczy pojazdów specjalnych. Ponadto kierowca nie okazał do kontroli wypisu z zaświadczenie na wykonywanie przewozu na potrzeby własne, ani wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego.
Strona w żaden sposób nie kwestionuje ustaleń kontroli w zakresie naruszenia polegającego na wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Niewątpliwie, wbrew twierdzeniom strony, przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie do przewozów drogowych wykonywanych w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, z tym że stosuje się do nich odpowiednio przepisy o niezarobkowym przewozie drogowym. Powyższe wynika z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Tym samym podmiot, który wykonuje takie przewozy powinien uzyskać zaświadczenie na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne. Zwolnione z obowiązku uzyskania tegoż uprawnienia są wyłącznie podmioty określone w art. 33 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Wykonywany przez firmę przedsiębiorcy przejazd nie należy do żadnej ze wskazanych w nim kategorii przewozów drogowych. W konsekwencji, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10.
Organ nie zgodził się również z argumentacją skarżącego, zgodnie z którą wykonywany przez niego przewóz podlega zwolnieniu z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.
Stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. (...), z wyłączeniem:
1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;
2) pojazdów transportu kombinowanego;
3) pojazdów realizujących komunikację miejską;
4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;
5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.
Przywoływany powyżej przepis enumeratywnie określa podmioty i rodzaje przewozów, które zwolnione są z obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. A contrario, jak wynika z treści w/w przepisu, osoby prowadzące działalność w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych nie korzystają z takiego zwolnienia i jeśli tylko podlegają przepisom ustawy o transporcie drogowym, są zobowiązani uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Stosownie do treści art. 4 pkt 6a) ustawy o transporcie drogowym, przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zgodnie z art. 4 lit. a) ww. rozporządzenia, przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób i rzeczy.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż przewóz wykonywany przez skarżącego mieści się w zakresie przytoczonej definicji przewozu drogowego ujętej w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, jako że kwalifikuje się go do kategorii przewozów na potrzeby własne, jak również niewątpliwie spełnia elementy definicji przewozu drogowego zawartej w art. 4 lit. a) rozporządzenia (WE) Nr 561/2006.
Organ II instancji wskazał również na brzmienie definicji pojazdu specjalnego zawartej w art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którą pojazdem specjalnym jest pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Organ zaznaczył, iż w treści skargi strona przytacza wyłącznie część definicji pojazdu specjalnego wywodząc, iż pojazd specjalny nie jest konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu osób lub ładunków. Tymczasem z ostatniej części definicji pojazdu specjalnego zawartej w art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika wyraźnie, iż w takim pojeździe mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Tym samym pojazd specjalny - asenizacyjny musi mieć przede wszystkim odpowiednio dostosowane nadwozie i specjalne wyposażenie w zależności od realizowanej funkcji, ale oprócz tego jest konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu rzeczy i osób związanych z wykonywaniem tej funkcji.
Reasumując, podmioty prowadzące działalność w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych zobowiązani są do uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Natomiast z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych zwolnione są podmioty i przewozy wskazane wprost w art. 42 ust. 1 pkt 1-5 i art. 42a ustawy z dnia o transporcie drogowym. Zgodnie z przywołanym art. 42a w/w ustawy, przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczonych do sektora finansów publicznych.
Konkludując, ponieważ kontrolowany przewóz nie spełniał żadnego wyłączenia ujętego w art. 42 ustawy o transporcie drogowym, a także przedsiębiorca, jako podmiot prowadzący działalność w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, nie jest zaliczany do sektora finansów publicznych, spoczywał na nim obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Skarżący zarzuca decyzji organu II instancji naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a.. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego powyższy zarzut należy uznać za bezzasadny. Organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i zbadał materiał dowodowy. Wydając rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł się na ustaleniach i dowodach zgromadzonych przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego w postępowaniu odwoławczym ponownie przeanalizował cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a następnie wydał rozstrzygnięcie określone w art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. W ocenie Głównego Inspektora, postępowanie było prowadzone w sposób prawidłowy.
Odnosząc się do wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego mając na uwadze treść art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Organy I i II instancji podjęły w ramach postępowania wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego wydały rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r., którą po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3500 zł, utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Skarżący podniósł w skardze wobec zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia zarówno prawa postępowania, a w szczególności z art. 7. art. 8 i art. 77 K.p.a., jak i prawa materialnego, tj. art. 2 pkt. 36 Prawa o ruchu drogowym, art. 3 ust.2 pkt.2 , art. 4 pkt 4 i pkt 6a, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1-3, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 1.7. i 4.1. załącznika do w/w ustawy, a także § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, a więc wszystkich przepisów powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Wynika to m.in. stąd, iż strona postępowania i organ orzekający w sprawie, nie kwestionując w zasadzie ustaleń dotyczących stanu faktycznego, różnią się zasadniczo co do jego prawnej oceny.
Według organu, zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem specjalnym. W rozumieniu art. 2 pkt 36 ustawy – Prawo o ruchu drogowym ("pojazd specjalny - pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji), z tym że według organu odwoławczego nie wykluczało to możliwości wykonywania nim przewozów drogowych, a w szczególności przewożenia osób i rzeczy związanych z wykonywaniem szczególnej funkcji pojazdu. Natomiast w ocenie przedsiębiorcykontrolowany pojazd nie służył do przewozu rzeczy i w związku z tym powinien być wyłączony spod stosowania ustawy o transporcie drogowym.
W powyższej kwestii niewątpliwą rację ma organ odwoławczy, wskazujący na funkcję i przeznaczenie pojazdu (samochód ciężarowy-asenizacyjny, co potwierdza dowód rejestracyjny pojazdu), umożliwiające mu przewóz rzeczy - w tym przypadku wody do oczyszczania kanalizacji oraz wywozu nieczystości. Takim pojazdem – z racji jego przeznaczenia – mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z funkcją pojazdu.
Skarżący w końcu również przyznaje, że kontrolowany pojazd wykazuje cechy pojazdu specjalnego w rozumieniu art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym, posiadającego specjalne wyposażenie (wóz wysokociśnieniowy wyposażony w pompę ciśnieniową, wąż oraz odpowiednie głowice). Można je wykorzystywać do przepompowywania wody, szlamu (np. z zalanych piwnic), jak również do mycia elewacji budynków, pomników, zbiorników itp. Samochód [...] pracuje stacjonarnie wykorzystując do pracy zabudowę ciśnieniową. Natomiast, w ocenie skarżącego, tego rodzaju pojazd nie jest konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu osób lub ładunków.
W ocenie Sądu, przedstawiona różnica zdań dotyczy samego pojęcia przewozu osób lub ładunków. Według skarżącego, idzie tu o przewóz samodzielny, nie związany z funkcją pojazdu – zarówno osób, jak i ładunków, zaś według organu odwoławczego przewozy takie dotyczą – zgodnie z definicją przyjętą w art. 2 pkt 36 Prawa o ruchy drogowym - osób i rzeczy związane z funkcją pojazdu. To drugie rozumienie jest – w ocenie Sądu – bliższe przytoczonej wyżej definicji pojazdu specjalnego.
Dalej, w ocenie Sądu skarżący nie ma też racji twierdząc, że zgodnie z art. 3 ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego określonymi pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów, w tym pojazdami asenizacyjnymi. Przeciwnie, z art. 3 ust. 2 pkt 2 powołanego przepisu wynika wprost, że do przewozów drogowych wykonywanych w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.
Uwaga strony, iż nie wykonuje ona usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, zatem przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 również nie może znajdować do niej zastosowania, nie ma znaczenia prawnego, gdyż w rozpatrywanej sprawie nie idzie o zakres usług faktycznie świadczonych przez stronę, lecz o funkcje pojazdu ciężarowego-asenizacyjnego, wśród których mieści się niewątpliwie możliwość przewozu odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych.
Sąd podziela również opinię organu (w odpowiedzi na skargę), że sam fakt, że zatrzymany do kontroli pojazd był samochodem specjalnym do udrażniania kanalizacji, nie wyklucza możliwości wykonywania nim przewozów drogowych. W zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane tam przepisy w sposób wystarczająco dokładny uzasadniono, że jest to niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne.
Z kolei z art. 42 ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wynika obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, a więc również przewóz drogowy na potrzeby własne. Rzeczywiście, z tego obowiązku powołany przepis wyłącza jedynie:
1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;
2 ) pojazdów transportu kombinowanego;
3) pojazdów realizujących komunikację miejską;
4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;
5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.
Jak widać, wyłączenie to nie obejmuje pojazdów specjalnych, a w szczególności samochodów ciężarowych-asenizacyjnych. W tym przypadku mają również zastosowanie przywołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r., w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie na podstawie wyników kontroli i analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych w sposób nie budzący wątpliwości udowodniły, że w rozpatrywanym przypadku przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jest to naruszenie określone w lp.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, sankcjonowane karą pieniężną w kwocie 3.000 zł. Taką też karę nałożono na kontrolowanego przedsiębiorcę.
Znacznie prostsza jest kwestia drugiego naruszenia, tj. niewyposażenia przez przedsiębiorcę kierowcy pojazdu w odpowiednie dokumenty, a w tym konkretnym przypadku – w wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że przedsiębiorca dysponuje wypisem nr [...] z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nr [...]. Jednakże dokument ten został nadesłany później, a kierowca pojazdu nie dysponował tym dokumentem w momencie kontroli.
Tymczasem, zgodnie z art. 87 ustawy o transporcie drogowym kierowca pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli odpowiednie dokumenty, w tym również wypis z zaświadczenia, o którym wyżej mowa. Ma więc racje organ odwoławczy stwierdzając, że późniejsze dostarczenie (nadesłanie) w/w dokumentu nie jest równoznaczne z jego posiadaniem i okazaniem organowi kontrolującemu w momencie kontroli. Z literalnego brzmienia przepisów wynika bowiem, że obowiązkiem pracodawcy jest wyposażyć kierowcę w odpowiednie dokumenty, zaś obowiązkiem kierowcy jest ich okazanie na żądanie kontrolującego. Zgodnie z lp. 1.7 załącznika do powołanej ustawy wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł. Zasadność nałożenia tej kary na przedsiębiorcę nie budzi wątpliwości Sądu.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.