VI SA/WA 3023/23

VI SA/Wa 3023/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący/
Paweł Gorajewski
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Paweł Gorajewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1017 zł (słownie: tysiąc siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 25 stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "K.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 lit i ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej: "u.t.d."), art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, dalej: "P.r.d."), § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019, poz. 2141, dalej: "rozporządzeniem MSWiA") oraz lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. S. (dalej: "Strona", "Przewoźnik" "Skarżący"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...], utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 1 grudnia 2021 r. nr [...] o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Organ wskazał, że 18 października 2021 r. około godziny 10:24 w miejscowości K., ul. [...]poddano kontroli drogowej ciągnik siodłowy marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki K. o nr rej. [...], którym kierował K. M.. W momencie kontroli kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Finlandii do Czech. Na podstawie okazanych dokumentów ustalono, iż przewóz wykonywano na rzecz przedsiębiorcy – Strony. W wyniku kontroli stwierdzono, iż naczepa marki K. nie posiada aktualnego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego. Organ wskazał, że jak ustalono na podstawie danych zawartych w systemie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: "CEPIK"), ostatnie badanie techniczne miało miejsce 7 maja 2020 r., a tym samym okres jego ważności upłynął w 7 maja 2021 r. Kierujący nie okazał dowodu rejestracyjnego naczepy ani też innego dokumentu potwierdzającego aktualne badanie techniczne pojazdu. W toku kontroli kierowca zeznał, iż jego przełożony poinformował go, iż ten ma pojechać na przegląd techniczny. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...] z 18 października 2021 r.
Pismem z 19 października 2021 r. WWITD zawiadomił Stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu, w związku z naruszeniem ujawnionym w wyniku kontroli drogowej z 18 października 2021 r.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez WWITD, jako organu I instancji, decyzji administracyjnej z 1 grudnia 2021 r. nr [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Decyzja została doręczona stronie 7 grudnia 2021 r. Pismem nadanym 20 grudnia 2021 r. Strona złożyła odwołanie.
Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, GITD po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wyjaśnił, że ustalenia organu I instancji w zakresie ustalenia wykonawcy przedmiotowego przewozu są prawidłowe. Z okazanych dokumentów, w tym zleceniu przewozu międzynarodowego, wynika, że przewoźnikiem realizującym przewóz towaru w imieniu zleceniodawcy siedzibą w Finlandii jest Strona.
GITD nie zgodził się z argumentacją Strony, że do naruszenia doszło wskutek braku wiedzy odnośnie aktualności badania technicznego podpiętej, w celu wykonania zleconego przez kontrahenta przewozu, naczepy marki a więc bez winy i wpływu Strony, a odpowiedzialnym za naruszenie jest podmiot, który posiadał do naczepy tytuł prawny, tj. zleceniodawca skontrolowanego przewozu. GITD wskazał, że to Strona ponosi odpowiedzialność za określone w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie, gdyż jak wynika z jego treści karze za to naruszenie podlega nie właściciel pojazdu, tylko podmiot wykonujący przewóz drogowy danym pojazdem. Organ wyjaśnił, że w wielu przypadkach podmioty te, tj właściciel pojazdu i wykonujący dany przewóz, są tożsame, aczkolwiek nie jest to przesłanką decydującą o nałożeniu kary za to naruszenie.
W związku z powyższym, jak stwierdził GITD, w niniejszym postępowaniu nie doszło do błędnego wskazania strony, gdyż jak wynika z protokołu kontroli, skontrolowany przewóz realizowany był w imieniu i na rzecz Strony, która nie przedstawiła w toku postępowaniu dowodów, mogących zakwestionować ustalenia organu I instancji we wskazanym zakresie.
Decyzję GITD z 25 stycznia 2023 r. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz decyzji I instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj.:
1) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez nie umorzenie postępowania, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć,
2) art. 81 ust 1 P.r.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Strona ponosi odpowiedzialność za brak aktualnego okresowego badania technicznego naczepy, w sytuacji gdy nie była właścicielem naczepy,
3) art. 189a § 2 pkt 1 -3 K.p.a. a contrario, art. 189d oraz art. 189f K.p.a., poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 K.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa K.p.a.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ GITD w ogóle nie rozważył w niniejszej sprawie kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej unormowanej w art. 189f K.p.a.
W przedmiotowej sprawie GITD utrzymał w mocy decyzję I instancji o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Powyższa kara pieniężna została nałożona na Skarżącego za wykonywanie 18 października 2021 r., przewozu drogowego (międzynarodowego transportu drogowego rzeczy z Finlandii do Czech) zespołem pojazdów w którym naczepa marki K. nie posiadała aktualnego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego.
Skarżący podniósł w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, że wykonywał transport dla firmy V.na zlecenie Firmy [...] Sp. z o.o. Rozładunek był zaplanowany w Y. [...]Czechy. Naczepa została podpięta w porcie G. w [...] Port G. Skarżący wyjaśnił, że nie posiadał tytułu prawnego do naczepy, nie był jej właścicielem, leasingobiorcą, najemcą. Operacja transportowa wyglądała w ten sposób, że Skarżący, jako przewoźnik na zlecenie nadawcy towaru podjechał ciągnikiem i podpiął załadowaną naczepę. Przewoźnikowi nie zostały przekazane dokumenty dotyczące naczepy (dowód rejestracyjny i ubezpieczenie), ale został on zapewniony przez zlecającego, że naczepa jest gotowa do przejazdu, a zatem również spełnia wymagania prawne. Skarżący podkreślił, że zleceniodawca jest podmiotem profesjonalnym Przewoźnik nie miał zatem podstaw by mieć wątpliwości co do tego, czy pojazd spełnia wymagania prawne dopuszczające go do ruchu. Skarżący powołując się na treść art. 81 ust 1 P.r.d., – zgodnie z którym właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego – podkreślił, że nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do naczepy, nie miał obowiązku przedstawić jej do badania technicznego, a więc tym bardziej nie powinien zostać ukarany za brak przeglądu.
W przedmiotowej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności wykonywania przez Skarżącego spornego przewozu drogowego (międzynarodowego transportu drogowego rzeczy z Finlandii do Czech) zespołem pojazdów w którym naczepa marki K. nie posiadała aktualnego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego, Skarżący natomiast nie był właścicielem tej naczepy.
Nie ulega również wątpliwości, że w świetle brzmienia art. 81 ust. 1 P.r.d., obowiązek przedstawienia do badania technicznego pojazdu samochodowego ciąży na właścicielu tego pojazdu. Spornego przewozu drogowego nie dokonywał jednak właściciel przedmiotowej naczepy lecz Skarżący, jako przewoźnik drogowy.
Zgodnie z definicji zawartą w art. 4 pkt 15 u.t.d., przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Transportem drogowym, jak wynika z art. 4 pkt 3 u.t.d., jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób. Międzynarodowy transport drogowy, zgodnie z art. 4 pkt 2 u.t.d., to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.
W świetle powyższej regulacji działalność w charakterze przewźnika drogowego jest profesjonalną działalnością gospodarczą wykonywaną w świetle art. 5 ust. 1 u.t.d., na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., za które ustawodawca unormował karę w wysokości 2000 zł.
Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Jak wynika zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
W świetle powyższej regulacji karze za naruszenie unormowane w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., a więc za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, ponosi przewoźnik drogowy. Powyższe przepisy nie wiążą tej odpowiedzialności z tytułem prawnym przewoźnika drogowego do pojazdu samochodowego (zespołu pojazdów), którym wykonywany jest dany przewóz drogowy. Oznacza to, że wykonywanie przez przewoźnika drogowego przewozu drogowego pojazdem samochodowym (zespołem pojazdów) nienależącym do przewoźnika drogowego, niezależnie od brzmienia art. 81 ust. 1 P.r.d., nie zwalnia go z omawianej odpowiedzialności za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Ponadto, profesjonalny charakter zawodu przewoźnika drogowego obliguje go do podjęcia wszelkich działań uniemożliwiających wykonanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Takim działaniem natomiast nie jest samo przyjęcie zapewnienia innego profesjonalnego podmiotu, że udostępniany przez niego pojazd samochodowy (w tym przypadku naczepa), posiada aktualne okresowe badanie techniczne potwierdzające jego zdatność do ruchu drogowego. Przyjęcie przez przewoźnika drogowego jedynie takiego zapewnienia nie jest wystarczającym działaniem, które wyczerpywałoby należytą staranność wymaganą od podmiotu profesjonalnie zajmującego się profesją w zakresie przewozu drogowego. Dlatego też zdaniem Sądu, GITD słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ziściły się przesłanki zastosowania w stosunku do Skarżącego art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W zakresie bowiem profesjonalnego działania podmiotu zawodowo zajmującego się daną profesją mieści się przewidywanie, iż zapewnienia innego profesjonalisty co do danego stanu rzeczy nie odpowiadają rzeczywistemu stanu rzeczy. W niniejszej sprawie zatem, w ramach należytej staranności Skarżącego, jako przewoźnika drogowego, mieściło się przewidywanie, że pomimo zapewnień zlecającego sporny przewóz drogowy, załadowana naczepa podpięta do ciągnika, którym podjechał Skarżący, nie posiadała aktualnego okresowego badania technicznego.
Z powyższych względów, Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez GITD art. 81 ust. 1 P.r.d. oraz art.. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Sąd stwierdza natomiast, że nieprawidłowe jest stanowisko GITD zawarte w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189f K.p.a., regulujący przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia, gdyż kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, w związku z czym reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 K.p.a., daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa K.p.a.
Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 czerwca 2022 r. Sygn. III OPS 1/21: "Z treści art. 189a § 2 k.p.a., obok zasadniczej jego funkcji, jaką jest oznaczenie pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, można wywieść wniosek o normatywnej petryfikacji zastanego na dzień wejścia w życie noweli z dnia 7 kwietnia 2017 r. stanu prawnego w przedmiocie zasad nakładania i wymierzania administracyjnych kar pieniężnych oraz udzielania ulg w ich wykonaniu. Kodeksowa reguła kolizyjna swym zakresem obejmuje każdy przepis odrębny normujący jedną z kodeksowych instytucji, o których mowa w art. 189d, 189f-189k, w tym także te przepisy, które obowiązywały w dniu wejścia w życie noweli z dnia 7 kwietnia 2017 r. Innymi słowy, przepisy działu IVa k.p.a. nie modyfikują dotychczas obowiązujących rozwiązań materialnoprawnych, lecz je uzupełniają (por. P. Majczak, Uwagi na tle kodeksowej regulacji kar administracyjnych, AuWr, Wrocław 2017, s. 73). Przepisy działu IVa k.p.a. stanowią zatem dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. (...) Należy też podkreślić argument natury systemowej – przepisy działu IVa k.p.a. są unormowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, a więc w ustawie podstawowej dla prawa administracyjnego. Przepisy kodeksowe ze swojej istoty mają charakter ogólny i porządkujący instytucje poszczególnych gałęzi prawa. Jak wynika z przytoczonego uzasadnienia projektu w/w ustawy, taki też cel przyświecał ustawodawcy wprowadzającemu dział IVa do k.p.a."
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z organem, że art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi przepis odrębny, o którym stanowi art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a., a więc wyłączający dopuszczalność zastosowania art. 189f § 1 – 3 K.p.a. Norma odsyłająca odwołuje się bowiem do instytucji odstąpienia od nałożenia kary, nie zaś do umorzenia postępowania. Należy mieć na względzie, że w świetle art. 92c ust. 1 u.t.d., nie dochodzi do wydania decyzji nakładającej jakąkolwiek karę, natomiast zastosowanie art. 189f § 1 lub 2 K.p.a. powoduje, że strona nie pozostaje wolna od ukarania, lecz zostaje jej udzielone pouczenie, a więc sankcja innego rodzaju.
Z powyższych względów Sąd stwierdza, że GITD naruszył w niniejszej sprawie art. 189f K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 189d K.p.a., ponieważ kara pieniężna za naruszenie unormowane w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., została określona przez ustawodawcę kwotowo bez możliwości jej miarkowania.
Rozpatrując ponownie sprawę organ uzupełni brakującą analizę przedmiotowej sprawy pod kątem istnienia podstaw odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie, unormowanych w art. 189f K.p.a.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego kwotę 1017 zł, na którą składał się uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (900 zł) oraz opata skarbowa (17 zł).