VI SA/Wa 2745/19

VI SA/Wa 2745/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz
Danuta Szydłowska /przewodniczący/
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 3/21 - Wyrok NSA z 2024-03-05
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b), art. 3 ust. 1-2, art. 4 pkt 11, art. 4 pkt 22 lit. d oraz lit. t, art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 39m, art. 92a ust. 1, 2, 4, 7, 8 i 10, art. 92c ust. 1 i 1a, art. 18 ust. 4a , zał nr 4 lp. 4.2 i 4.3, zał. nr 3 lp. 2.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 51 art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 4, art. 22
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1071/2009 z dnia 21 pażdziernika 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące  warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 134, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 978
art. 79, art. 84
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" października 2019 r. nr "(...)" w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" lipca 2019 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. K. kwotę 1000 (słownie: tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
S. K. (dalej też jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też jako "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji" lub "GITD") z
dnia [...] października 2019 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też jako "WITD" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości dwóch tysięcy złotych za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej także jako "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. d oraz lit. t, art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4 i 8, art. 92c ust. lila ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 58, dalej także jako "u.t.d.")), art. 79 i 84 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) oraz Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym.
Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] kwietnia 2019 r. w [...], przy ul. [...], około godziny [...], funkcjonariusze Policji poddali kontroli drogowej prowadzony przez skarżącego pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W toku kontroli ustalono, iż kierujący przewoził dwóch pasażerów z ul. [...] w [...]na ul. [...] w [...]. Pasażer został przesłuchany w charakterze świadka. Usługę przewozu na ww. trasie pasażer zamówił przy pomocy aplikacji [...] i po wykonaniu przewozu z karty płatniczej podpiętej do aplikacji została pobrana opłata. Pasażer wskazał, że nie zawierał umowy na przejazd w formie pisemnej i nie otrzymał paragonu. Kierujący wykonywał przewóz osób pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą we własnym imieniu. Skarżący zeznał, że w dniu kontroli jak i wielokrotnie wcześniej wykonywał pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą zarobkowy przewóz osób przy pomocy aplikacji [...]. Wskazał, że wynagrodzenie wypłaca mu firma E. a kontakt z pasażerem nawiązuje za pomocą aplikacji [...], przez którą otrzymuje zlecenia na przewóz. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Podczas czynności kontrolnych wykonano dokumentację fotograficzną pojazdu i okazanych dokumentów. Do kontroli skarżący okazał prawo jazdy, dowód osobisty, umowę zlecenie, umowę najmu pojazdu, kserokopię wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną U. Sp. z o. o. Sp. k.
Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., który wraz z całą dokumentacją w dniu 17 kwietnia 2019 r. został przekazany przez Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...] do [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...].
Pismem z dnia 13 maja 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Skarżący w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie zajął stanowiska, co do stwierdzonych podczas kontroli naruszeń.
Powyższe postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia [...] lipca 2019 roku nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 roku, w którym zarzucił między innymi:
- naruszenie art. 92a ust. 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.2 załącznika nr 4 do tej ustawy polegające na wymierzeniu stronie kary w wysokości 1 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez stronę nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym strona nie musiała legitymować się ww. orzeczeniem,
- naruszenie art. 92a ust. 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy polegające na wymierzeniu stronie kary w wysokości 1 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez stronę nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym strona nie była obowiązana legitymować się ww. orzeczeniem,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust 3 ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kar w łącznej kwocie przekraczającej 12 000 zł, za naruszenie ujawnione podczas jednej kontroli.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r.
Zdaniem organu odwoławczego, z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżący wykonywał okazjonalny przewóz osób w imieniu własnym. Kontrolujący stwierdzili, że kierujący pojazdem nie posiada ważnych na dzień kontroli orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Skarżący przyznał, że nie posiada orzeczenia lekarskiego i psychologicznego.
Organ odwoławczy podkreślił, że pismem z dnia 13 maja 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W piśmie zawarto informacje o stwierdzonych naruszeniach, uprawnieniach strony i możliwości przedłożenia przez skarżącego ważnych na dzień kontroli orzeczeń lekarskiego i psychologicznego stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy celem uniknięcia odpowiedzialności za brak badań. Do dnia wydania decyzji przez GITD strona nie przedłożyła dowodów na okoliczność posiadania ważnych badań: lekarskiego i psychologicznego.
W skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1, art. 92 a ust 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym Skarżący nie był obowiązany do legitymowania się w/w orzeczeniem;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1, art. 92 a ust 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się w/w orzeczeniem;
5) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
6) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji [...];
7) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana nią decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego – art. 92a ust. 10 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie.
Jednakże, na gruncie niniejszej sprawy, Sąd nie ma wątpliwości, że skarżący jest podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d.
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne, w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Wynikało z nich, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażera J. T. z ul. [...] na ul. [...] w [...]. Usługę przewozu na wymienionej trasie pasażer zamówił przy pomocy zainstalowanej w telefonie aplikacji [...]. Pasażer przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że po zamówieniu usługi otrzymał informację o marce oraz numerze rejestracyjnym pojazdu jak również o imieniu kierowcy, który miał wykonać zamówioną usługę. W umówione miejsce podjechał pojazd wskazany w aplikacji i kierujący wykonał zamówioną usługę. Po jej wykonaniu z karty płatniczej pasażera zgłoszonej do aplikacji została pobrana opłata w wysokości 5,42 zł. Pasażer zeznał również, że z przewoźnikiem nie zawarł żadnej umowy regulującej warunki wykonania usługi. Jak wynika przy tym z umowy zlecenia zawartej pomiędzy skarżącym (zleceniobiorcą) a E. (zleceniodawcą) przedmiotem jej było wykonywanie przez zleceniobiorcę w sposób samodzielny usług przez platformę [...] oraz [...] w formie elektronicznej; wynagrodzenie zleceniobiorcy określone było według cennika platformy [...],[...] i pomniejszone o prowizję; zleceniodawca pobierał opłatę za obsługę i prowadzenie kont na obu aplikacjach. Zarazem z umowy tej nie wynika, że podmiotem wykonującym przewóz jest kto inny niż kierowca. Przedmiotowa umowa nie wskazuje bowiem na to, że skarżącego łączyła z ww. przedsiębiorcą więź tego rodzaju, że skarżący wykonywał przewozy pasażerów na rzecz i rachunek E.
W konsekwencji powyższego zasadnie organy uznały, że przewóz dokonany przez Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2019 r. miał charakter odpłatny. Skarżący nie posiadał przy tym licencji na wykonywanie transportu drogowego osób ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Okazał do kontroli drogowej kopię licencji nr [...] udzielonej U. sp. z o.o. oraz w/w umowę zlecenia.
Odnosząc się do prezentowanych w skardze zarzutów należy zauważyć, że zaprezentowanym tam tezom zaprzeczają ustalenia dokonane w toku postępowania, w tym oparte na wyjaśnieniach samego skarżącego. Twierdzenie w skardze o braku wykonywania przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej stoi w sprzeczności z ustalonymi faktami – wykonywaniem kursów i pobieraniem za nie płatności (w sposób ustalony w umowie z P. K.). Fakt niepobierania przez skarżącego zapłaty za świadczone usługi bezpośrednio od klientów – pasażerów, nie świadczy o nieodpłatności tej działalności, skoro wynagrodzenie za nie miał otrzymywać według cennika platformy [...] i [...], co wynika z zapisów § 3 zawartej przez Skarżącego umowy zlecenia. Takie fakty świadczą wyraźnie o tym, że stwierdzony w sprawie, wykonany przez skarżącego przewóz, był jednym z wielu; miał charakter odpłatny, powtarzalny i ciągły. Co więcej, sam skarżący w przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że celem jego podróży był przewóz zarobkowy osób (odpowiedź na pytanie 2). Z kolei odpowiadając na pytanie 16) o treści: "jak długo korzysta Pan z aplikacji [...], wykonując przewozy drogowe osób?" – skarżący zeznał: "Około 3 tygodnie. W tym czasie wykonałem około 252 kursy".
Zasadnie zatem, w ocenie Sądu, powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. organy uznały, że był to przewóz okazjonalny. Z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE wynika, że działalność transportowa podlegająca jej rygorom to nie tylko działalność przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego, ale również działalność przedsiębiorców mających zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego. W drodze odstępstwa, jeżeli prawo krajowe nie stanowi inaczej, w myśl art. 1 ust. 4 lit. b) rozporządzenia, nie znajduje ono zastosowania do przedsiębiorców wykonujących usługi drogowego transportu osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje drogowego transportu osób. Pojęcie przedsiębiorcy jest definiowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia i obejmuje osobę fizyczną lub prawną, nastawioną na osiągnięcie zysku lub nie, stowarzyszenie lub grupę osób bez osobowości prawnej, nastawione na osiągnięcie zysku lub nie, lub jakikolwiek podmiot publiczny, posiadający własną osobowość prawną lub podlegający organowi, który taką osobowość posiada, wykonujące przewozy osób lub osobę fizyczną lub prawną, wykonującą przewozy towarów w celach handlowych. Zawód przewoźnika drogowego osób w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia to działalność każdego przedsiębiorcy użytkującego pojazdy silnikowe o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczone do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, w celu świadczenia usług przewozu osób dostępnych publicznie lub dostępnych dla pewnych grup osób w zamian za opłatę ponoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu. Przedsiębiorca transportowy musi uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia). Wykonywanie działalności z naruszeniem rozporządzenia obarczone jest sankcjami określonymi w prawie krajowym (motyw 21 i art. 22 rozporządzenia). Na gruncie krajowych regulacji normatywnych podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego i niezarobkowego, regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zawiera ona również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) u.t.d.). Ustawy tej nie stosuje się (art. 3 ust. 1 u.t.d.) do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:
1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;
2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;
3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.
Do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 u.t.d.).
Z kolejnych przepisów u.t.d. wynika, że:
- art. 4 pkt 1 - krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- art. 4 pkt 4 - niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki określone w lit. a-d tego przepisu;
- art. 4 pkt 6a - przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. nr 561/2006;
- art. 4 pkt 11 - przewóz okazjonalny oznacza przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego (art. 4 pkt 7), przewozu regularnego specjalnego (art. 4 pkt 9) albo przewozu wahadłowego (art. 4 pkt 10);
- art. 4 pkt 17 - licencja oznacza decyzję administracyjną wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego,
- art. 4 pkt 18 - zezwolenie oznacza decyzję administracyjną wydaną przez ministra właściwego do spraw transportu, Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą przewoźnika drogowego do wykonywania określonego rodzaju transportu drogowego.
W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji "[...]", nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, a to do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był skarżący, nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. Sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej "[...]", służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Zdaniem Sądu, przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację "[...]" ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona w jego własnym imieniu, jako wykonawcę przewozu, za którą był odpowiedzialny. Pełnił zatem rolę przewoźnika drogowego osób. Działanie skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Natomiast usługa, taka jak realizowana przy wykorzystaniu aplikacji "[...]", która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzeniu kierującego i pasażera, powinna być uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu (por. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15; opublikowany na stronie internetowej http://curia.europa.eu/juris).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r. II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r. II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r. II GSK 166/09; opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej. W świetle tych uwag wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje to, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej.
W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Organy były więc uprawnione do oceny zachowania skarżącego (realizowany przewóz drogowy) w kontekście wyczerpania znamion lp. 4.2 i 4.3 złącznika nr 4 do u.t.d. i art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d.
Przyczyną uwzględniania skargi było natomiast pominięcie istotnej reguły normatywnej, wyrażonej w art. 92a ust. 10 u.t.d., kształtującej zasady wymiaru kary (nie odpowiedzialności) podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako "osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 u.t.d.).
Z treści powołanego art. 92a ust. 10 wynika że: "Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1." Ustawodawca stanął tym samym na stanowisku, że w takim skonfigurowaniu, w którym ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten samy czyn w kontekście treści art. 92a ust. 10 ustawy o transporcie drogowym należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 u.t.d. protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn, wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem" (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako "zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 u.t.d.), to karę – stosownie do art. 92a ust. 10 u.t.d. - można wówczas wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy.
W sprawie jest bezsporne, że skarżącemu, decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 92a ust. 1 wymierzono karę administracyjną w wysokości 12 000 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji – l.p. 1.1.1. załącznika nr 3, oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym – l.p. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy. Ukaranie nastąpiło w związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie kontroli w dniu [...] kwietnia 2019 r. w [...], przy ul. [...], około godziny [...], gdzie funkcjonariusze Policji poddali kontroli drogowej prowadzony przez skarżącego pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. A zatem decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2019 r. nr [...] nałożyła na skarżącego karę w kwocie 12 tysięcy na podstawie tego samego zdarzenia, które jednocześnie posłużyło, do nałożenia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na skarżącego kary pieniężnej w wysokości dwóch tysięcy złotych. Wspomnieć należy, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2019 r. nr [...], została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r. nr [...], a skarga na tą ostatnią decyzję, wniesiona przez S. K., została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 roku sygn. akt VI SA/Wa 2746/19. Co istotne w tamtym postępowaniu organy przypisały skarżącemu status podmiotu wykonującego przewóz drogowy.
Podstawą wymierzenia kary w niniejszej sprawie był natomiast art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. W tym przypadku, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ jednoznacznie podał, że skarżący nie został zakwalifikowany jako wykonawca przewozu, lecz jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym.
W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2019 roku, wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., za delikty określone w załączniku nr 4 do ustawy. W sprawach przypisano skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 u.t.d., co umknęło uwadze organów.
Uwzględniając naprowadzone okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią poczynione przez Sąd oceny prawne. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.