Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

VI SA/Wa 2743/21

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

VI SA/Wa 2743/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 1310/22 - Wyrok NSA z 2026-01-16
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 180
art.11 ust.1 i 5
Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1983
art.96 ust.6 a pkt 2, art.56 ust.1  pkt 2 lit.a, art.96 ust.6, 6a, 1e, art.96 ust.1 h, ust.16,1e,
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych.
Dz.U. 2020 poz 1526
382,,390
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. nr [...] Komisja Nadzoru Finansowego działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej "k.p.a."), art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 2059, ze zm., dalej "ustawa o nadzorze") oraz
art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2080, ze zm., dalej "ustawa o ofercie") po rozpoznaniu sprawy prowadzonej w przedmiocie nałożenia na A. K. kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, za rażące naruszenie przez spółkę G. S.A. z siedzibą w W. (następnie G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W., G. S.A. z siedzibą
w W., obecnie C. S.A. z siedzibą w W.), dalej "G.", "Spółka", "Emitent") obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie, w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w zakresie informacji okresowych, związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości: skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, w okresie pełnienia przez A. K. funkcji członka rady nadzorczej G. S.A. orzekła o nałożeniu na A. K. karę pieniężną w wysokości 75 000 zł wobec stwierdzenia rażącego naruszenia obowiązków informacyjnych przez spółkę G. w okresie,
w którym A. K. pełniła funkcję członka rady nadzorczej, gdyż spółka
ta dopuściła się naruszeń szczegółowo opisanych w decyzji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na A. K. (dalej również "Strona") kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie przez spółkę G., w okresie pełnienia przez Stronę funkcji członka rady nadzorczej Emitenta.
Wszczęcie postępowania stanowiło konsekwencję wydania przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu [...] grudnia 2019 r. decyzji administracyjnej sygn. [...], w sprawie nałożenia na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie na G. kary pieniężnej w wysokości 500 000 zł.
Stwierdzone w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszenia polegały na zawyżaniu wartości portfeli wierzytelności i wyniku finansowego na skutek nieprawidłowej wyceny, braku odrębnej prezentacji istotnych pozycji odmiennych pod względem rodzaju lub funkcji w przychodach, niezamieszczaniu rzetelnych i kompletnych ujawnień związanych z ryzykiem płynności, niezamieszczaniu rzetelnych i kompletnych informacji, które są istotne dla oceny możliwości realizacji zobowiązań przez emitenta, nieujawnianiu informacji mogących w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej emitenta, rozpoznaniu wartości firmy z tytułu nabycia E. S.A. i aktywów w postaci relacji z A. S.A. w nieuzasadnionej wysokości, ze względu na brak oszacowania ich wartości odzyskiwalnej, pomimo istnienia przesłanek utraty wartości oraz nieterminowym opublikowaniu skonsolidowanego raportu rocznego za 2017 r., raportu rocznego za 2017 r. oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2018 r.
Komisja wskazała, że stan faktyczny, w tym okoliczności naruszenia przez Spółkę art. 56 ustawy o ofercie, zostały ustalone w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej z dnia [...] grudnia 2019 r. Decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r. została doręczona Spółce w dniu [...] grudnia 2019 r. Spółka nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tej decyzji w ustawowym terminie, ani nie złożyła skargi do sądu administracyjnego, w związku z czym ww. decyzja stała się ostateczna i prawomocna.
Komisja stwierdziła, że wtórną odpowiedzialność Strony Komisja może ocenić jedynie w odniesieniu do: skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2017r., raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. oraz raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r., gdyż nie wszystkie z naruszeń, których dopuściła się Spółka zaistniały w okresie pełnienia funkcji członka jej rady nadzorczej przez A. K.. Strona nie odpowiada za nieterminową publikację skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 i skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018, gdyż w okresie tych naruszeń nie pełniła funkcji członka rady nadzorczej Spółki. Komisja wskazuje również, że w związku z uzyskaniem przez G. statusu spółki publicznej w dniu 14 lipca 2017r., nie było możliwe objęcie niniejszym postępowaniem naruszeń Spółki, dotyczących skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017.
Podkreślono, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie, nie bada się okoliczności, które legły u podstaw ukarania Spółki.
Organ wskazał, że Spółka G. została utworzona w 2012 r. Przedmiotem działalności Spółki jest windykacja: wierzytelności własnych, na zlecenie oraz portfeli wierzytelności w ramach zarządzania sekurytyzowanymi wierzytelnościami funduszy inwestycyjnych.
Obligacje Emitenta zostały dopuszczone do obrotu giełdowego na rynku podstawowym na mocy Uchwały Z. w W. S.A. (dalej "G.") z dnia [...] maja 2017 r. W dniu [...] czerwca 2017 r. K. zatwierdziła prospekt emisyjny akcji Spółki. W dniu [...] lipca 2017 r. Zarząd G. podjął uchwałę, na podstawie której dopuścił do obrotu giełdowego na rynku podstawowym akcje Spółki.
Jak wynika ze sprawozdania zarządu Spółki z działalności grupy kapitałowej G. za 2018r., A. K. w 2017 r. otrzymała z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej Spółki wynagrodzenie w wysokości 152 000 zł, natomiast od 1 stycznia 2018 r. do 27 kwietnia 2018 r. w wysokości 114 000 zł.
W okresie, w którym doszło do wskazanych w osnowie niniejszej decyzji naruszeń prawa przez Spółkę, posiadającą status spółki publicznej, A. K. pełniła funkcję członka rady nadzorczej G..
A. K. była także członkiem komitetu audytu rady nadzorczej Spółki. Funkcję tę pełniła od dnia 25 maja 2017 r., kiedy to został powołany uchwałą rady nadzorczej nr [...] Spółki komitet audytu w składzie: K. M. - przewodniczący komitetu audytu oraz dwaj członkowie komitetu audytu A. K. i W. L..
Dnia [...] listopada 2017 r. na mocy uchwały rady nadzorczej nr [...] A. K. została powołana do pełnienia funkcji przewodniczącej komitetu audytu. Od powołania komitetu audytu w dniu [...] maja 2017 r. w ww. składzie, do dnia powołania nowego składu komitetu audytu w dniu [...] maja 2018 r. (w składzie K. B., P. S., J. S.), organ ten zebrał się na posiedzeniach łącznie 10 razy: 18 września 2017 r., 23 listopada 2017 r., 8 grudnia 2017 r., 20 grudnia 2017 r., 16 stycznia 2018 r.,24 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 13 marca 2018 r., 27 marca 2018 r. oraz 5 kwietnia 2018 r.
Mając jednak na uwadze fakt, że naruszenia Spółki stwierdzone w decyzji Komisji z [...] grudnia 2019 r. mają charakter skończony, a publikacja śródrocznych raportów okresowych za 2017 r., relewantnych z punktu widzenia odpowiedzialności Strony, nastąpiła [...] września 2017 r. (jednostkowy i skonsolidowany raport półroczny za I półrocze 2017 r.) oraz [...] października 2017 r. (jednostkowy i skonsolidowany raport kwartalny za III kwartał 2017 r.), to w niniejszej sprawie Komisja poddała analizie działalność Strony w ramach komitetu audytu rady nadzorczej Spółki wyłącznie do dnia [...] października 2017 r.
Zdaniem organu, działalność Strony w strukturze komitetu audytu Spółki nie może być uznana w realiach niniejszej sprawy, za mającą znaczenie dla odpowiedzialności Strony za naruszenia objęte przedmiotem niniejszego postępowania. Zachowanie A. K. jako członka komitetu audytu mogłoby być wzięte przez Komisję pod uwagę w ramach oceny przesłanek wymiaru kary, gdyby miało ono prawne znaczenie z punktu widzenia naruszeń Spółki, wskazanych w osnowie niniejszej decyzji.
W toku niniejszego postępowania Komisja ustaliła, że zapisy statutu G., w brzmieniu obowiązującym w okresie stwierdzonych naruszeń, nie określały zakresu spraw przypisanych poszczególnym członkom rady nadzorczej Spółki, co również znalazło potwierdzenie w zeznaniach Strony z dnia 21 lipca 2020r.
Z treści statutu Spółki wynikało, że posiedzenia rady nadzorczej zwoływane były w razie potrzeby, nie rzadziej niż raz na kwartał, zaś zwołania posiedzenia mógł żądać każdy z członków rady nadzorczej. Ponadto regulamin rady nadzorczej przewidywał, że rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Organ zauważył, że na dzień wydania niniejszej decyzji obrót obligacjami i akcjami G. jest zawieszony na mocy Uchwały nr [...] Zarządu G. z dnia [...] kwietnia 2018 r. w związku z żądaniem zgłoszonym przez Komisję na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 328, ze zm., dalej "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi").
W dniu 2 maja 2018 r. Spółka złożyła w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] (dalej "sąd restrukturyzacyjny") wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. sąd restrukturyzacyjny otworzył przyspieszone postępowanie układowe wobec G.. Zgromadzenie Wierzycieli Spółki przyjęło w głosowaniu propozycję układową Spółki. W dniu [...] czerwca 2019 r. sąd restrukturyzacyjny zatwierdził układ Spółki z wierzycielami. Postanowienie o zatwierdzeniu układu Spółki z wierzycielami stało się prawomocne w dniu [...] lutego 2020 r.
Komisja wskazała, że Emitent jako spółka, której akcje i obligacje są notowane na rynku regulowanym prowadzonym przez G., podlegał ustawowym obowiązkom informacyjnym, w związku z którymi przekazywał raporty okresowe.
Sporządzając sprawozdania finansowe Emitent stosował polskie zasady rachunkowości, natomiast sporządzając skonsolidowane sprawozdania finansowe Emitent stosował MSR czyli Międzynarodowe Standardy Rachunkowości ("MSR"), Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej ("MSSF") oraz związane z nimi interpretacje ogłoszone w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej.
Komisja w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. wskazała, że Spółka łącznie dwadzieścia trzy razy naruszyła art. 56 ustawy o ofercie w związku z przekazaniem Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany i do publicznej wiadomości śródrocznych raportów okresowych za okresy sprawozdawcze roku obrotowego 2017 oraz nieprzekazaniem w terminie Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany i do publicznej wiadomości raportów rocznych za 2017 r. oraz raportu kwartalnego za I kwartał 2018 r.
Odpowiedzialność A. K., jako członka rady nadzorczej Spółki, ograniczona jest do piętnastu naruszeń wynikających z decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r.
W postępowaniu administracyjnym ustalono, że w okresie od 25 maja 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza Spółki odbyła łącznie trzynaście posiedzeń, tj. w dniu 25 maja 2017 r., 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r., 23 listopada 2017 r., 8 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 25 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 1 marca 2018 r., 23 marca 2018 r., 4 kwietnia 2018 r. oraz 13 kwietnia 2018 r.
Strona nie brała udziału w jednym posiedzeniu rady nadzorczej Spółki, które odbyło się w dniu 21 grudnia 2017 r.
Wyniki finansowe za I kwartał 2017 r. zostały zaprezentowane przez zarząd Spółki podczas posiedzenia rady nadzorczej Spółki w dniu 19 lipca 2017 r., zaś za I połowę 2017 r. na posiedzeniu rady nadzorczej w dniu 21 września 2017 r. Podczas posiedzenia rady nadzorczej w dniu 23 listopada 2017 r. zarząd Spółki zaprezentował wyniki finansowe Emitenta za III kwartał 2017 r. Z lektury protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki z dnia 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r. oraz 23 listopada 2017 r. wynika, że nikt z członków rady nadzorczej Spółki nie zgłosił pytań do prezentowanych wyników finansowych za ww. okresy sprawozdawcze.
Podczas posiedzeń rady nadzorczej G. wysłuchiwani byli członkowie zarządu Spółki, a niekiedy również zaproszeni goście (np. pracownicy Spółki, przedstawiciele współpracujących kancelarii prawnych), którzy co do zasady przedstawiali bieżące sprawy Spółki, aktualne projekty, plany rozwoju Spółki i jej wyniki finansowe za poszczególne okresy (sprawozdawcze lub miesięczne). Członkowie rady nadzorczej Spółki podczas posiedzeń w II połowie 2017 r. rzadko zabierali głos, przy czym czyniły to zazwyczaj te same osoby, tj. A. K., K. M., W. L. i J. O.. Aktywność członków rady nadzorczej podczas posiedzeń zwiększyła się od początku 2018 r. Wówczas rada nadzorcza Spółki wydawała tzw. "listy zadań" dla zarządu Spółki, które obejmowały żądania kierowane do zarządu Emitenta w zakresie m.in. przygotowania określonych materiałów na kolejne posiedzenie rady nadzorczej bądź przesłania materiałów na posiedzenie rady nadzorczej Spółki z odpowiednim wyprzedzeniem.
Członkowie rady nadzorczej Spółki na posiedzenia otrzymywali tzw. "pakiety" materiałów, które co do zasady obejmowały informacje o bieżącej działalności Spółki, jej wynikach finansowych za dany miesiąc lub okres sprawozdawczy, wynikach wybranych portfeli wierzytelności, planach rozwoju Spółki. Zdarzało się, że członkowie rady nadzorczej Spółki otrzymywali np. projekty umów [np. wstępny projekt umowy ramowej na świadczenie usług obsługi portfeli inwestycyjnych pomiędzy Spółką a A. S.A. z siedzibą w . lub raporty opracowane przez podmioty zewnętrzne (np. projekt raportu due diligence dotyczący E. S.A., opracowany przez G. sp. k. z siedzibą w W.). Materiały przekazywane radzie nadzorczej Spółki były sporządzone w języku angielskim lub polskim. Rada nadzorcza Spółki otrzymywała wspomniane materiały zazwyczaj w formie papierowej lub mailowej. Z lektury protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki wynika, że w 2018 r. rada nadzorcza Spółki podczas posiedzeń sygnalizowała zarządowi, iż za późno otrzymuje materiały na posiedzenia, co uniemożliwia członkom rady nadzorczej odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń. Podczas posiedzeń w drugiej połowie 2017 r. rada nadzorcza Spółki nie sygnalizowała wspomnianych problemów.
Komisja, dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że z protokołów z posiedzeń rady nadzorczej Spółki w okresie od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r. wynika, że w II połowie 2017 r., a więc w okresie powstania naruszeń, wskazanych w osnowie niniejszej decyzji, rada nadzorcza spotykała się średnio co dwa miesiące. W I połowie 2018 r. częstotliwość ta wynosiła średnio co miesiąc, a dalsze zwiększenie częstotliwości spotkań rady nadzorczej Spółki nastąpiło dopiero w marcu i kwietniu 2018 r. (na posiedzeniu rady nadzorczej Spółki w dniu 13 kwietnia 2018 r. postanowiono o cotygodniowych posiedzeniach rady nadzorczej Emitenta). Jak wynika z posiadanych przez Komisję i załączonych do akt niniejszego postępowania, protokołów posiedzeń rady nadzorczej G., rada nadzorcza Spółki w okresie od dnia publikacji skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał 2017 r. (29 maja 2017 r.), a więc od dnia kiedy to rozpoczął się kolejny śródroczny okres sprawozdawczy, do dnia publikacji skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. (23 października 2017 r.) zebrała się dwa razy.
Na posiedzeniu rady nadzorczej w dniu 19 lipca 2017 r. zarząd przedstawił kwestie związane z wynikami efektywności Spółki, a także podsumował wyniki finansowe Spółki, w tym zwiększenie windykacji gotówkowej, zwiększenie przychodów oraz wyceny portfeli, a więc kwestie relewantne z punktu widzenia stwierdzonych w decyzji z [...] grudnia 2019 r. naruszeń. Jednak żaden członek rady nadzorczej Spółki, w tym A. K., nie zabrali głosu w tej sprawie.
Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku posiedzenia rady nadzorczej w dniu 21 września 2017 r. Na posiedzeniu tym zostały omówione wyniki finansowe aktualne na koniec I półrocza 2017 r. W tym zakresie żaden z członków rady nadzorczej nie zabrał głosu. Na posiedzeniu rady nadzorczej w dniu 21 września 2017 r. A. K. zabrała głos raz w związku z jej wątpliwościami w zakresie harmonogramu procesu audytu, w stosunku do wyników za cały 2017 r, prosząc jednocześnie zarząd o przygotowanie bardziej szczegółowego harmonogramu.
Strona wskazała, że otrzymała wskazany harmonogram od przedstawiciela audytora Spółki w dniu 21 listopada 2017 r. Komisja podkreśliła jednak, że zabranie głosu przez Stronę w powyższym zakresie nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, gdyż Strona nie odpowiada za naruszenia Spółki związane z publikacją skonsolidowanego raportu rocznego za 2017 r. oraz raportu rocznego za 2017 r.
Biorąc pod uwagę, że Spółka w lipcu 2017 r. została emitentem papierów wartościowych, którego akcje notowane były na głównym parkiecie G., organ uznał, że częstotliwość spotkań rady nadzorczej (a w szczególności przebieg tychże posiedzeń) - mimo, że była zgodna z przepisami k.s.h. - nie zapewniła prawidłowego nadzoru nad działalnością Spółki. Dopiero w 2018 r. rada nadzorcza Spółki zaczęła wydawać "listy zadań" dla zarządu Spółki i zwracać uwagę zarządowi Spółki, że przesyła zbyt późno materiały na posiedzenie rady nadzorczej Emitenta, co uniemożliwia radzie nadzorczej odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń i głosowanie uchwał .
Posiedzenia rady nadzorczej Spółki w drugiej połowie 2017 r. w większości sprowadzały się do wysłuchania prezentacji poszczególnych członków zarządu Spółki, bez domagania się przez członków rady nadzorczej Emitenta przedstawienia bardziej szczegółowych danych, dotyczących prezentowanych przez zarząd Spółki zagadnień. Zwiększenie liczby posiedzeń rady nadzorczej Spółki miało miejsce dopiero na krótko przed wybuchem tzw. "afery G.".
Jednocześnie Komisja zwróciła uwagę, że to nie sama liczba posiedzeń rady nadzorczej spółki publicznej świadczy o sposobie wykonywania nadzoru nad działalnością spółki, a przede wszystkim przebieg tychże posiedzeń i aktywność na nich lub poza nimi członków rady nadzorczej emitenta papierów wartościowych. Tymczasem w przypadku G. lektura protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki prowadzi do wniosku, że sposób wykonywania nadzoru nad Spółką przez radę nadzorczą był co do zasady następczy i nieskuteczny. Rada nadzorcza G. spotykała się częściej, w stosunku do minimalnej liczby wymaganych posiedzeń rady nadzorczej spółki akcyjnej w świetle art. 389 § 3 k.s.h., wynoszącej trzy spotkania w roku obrotowym, ale aktywnością na jej posiedzeniach wykazywało się niewielu członków rady nadzorczej Emitenta (A. K., zaczęła przejawiać aktywności na posiedzeniach rady nadzorczej dopiero w 2018 r.).
Ponadto, rada nadzorcza w istocie nie interesowała się zagadnieniami prezentowanymi przez zarząd Spółki - niejako "zawierzając" zarządowi Spółki, że dane przez niego prezentowane odpowiadają prawdzie (co koresponduje z zeznaniami Strony), rezygnując z ich osobistej weryfikacji (mimo ciążącego na radzie nadzorczej spółki publicznej obowiązku z tym zakresie). Świadczy o tym m.in. brak odnotowania w protokołach z posiedzeń rady nadzorczej Spółki jakichkolwiek pytań członków tego organu do prezentowanych przez zarząd Spółki wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I połowę 2017 r. oraz III kwartał 2017 r.
Dodatkowo, w ocenie Komisji, rada nadzorcza Spółki niedostatecznie "rozliczała" zarząd Spółki z wydawanych mu zaleceń czy próśb, bowiem zdarzało się, że do czasu kolejnych posiedzeń rady nadzorczej Spółki zarząd Emitenta nie wywiązywał się z przedstawionych mu uprzednio wskazań. Świadczy to o nieskuteczności działań nadzorczych podejmowanych przez radę nadzorczą Spółki.
Z ustaleń poczynionych przez Komisję, nie wynika również, aby rada nadzorcza Spółki wykazywała się aktywnością pomiędzy jej posiedzeniami.
Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że rada nadzorcza Spółki - jako organ kolegialny - nie zapewniła stałego i odpowiedniego nadzoru nad wszystkimi obszarami działalności Spółki, co mogło mieć wpływ na zbyt późne wykrycie nieprawidłowości i naruszeń prawa, które miały miejsce w Spółce.
Odnosząc się do zeznań Strony w zakresie przerzucania odpowiedzialności na audytora Spółki, organ podkreślił, że skorzystanie z pomocy specjalistów i przygotowanych przez nich raportów lub ekspertyz (niezależnie od organu spółki występującego o takie opracowania) nie zdejmuje z członka rady nadzorczej odpowiedzialności za nadzór nad prawidłową i zgodną z prawem działalnością spółki publicznej.
Organ podkreślił, że rada nadzorcza Spółki powinna była zachować szczególną ostrożność w przyjmowaniu wniosków wypływających z różnorakich raportów, które sporządzane były na wniosek zarządu Emitenta.
Ponadto rada nadzorcza Spółki zawnioskowała do zarządu o powołanie niezależnego doradcy finansowego, celem wsparcia jej w zakresie analizy finansowej dopiero w dniu 8 kwietnia 2018 r., a zatem na chwilę przed wybuchem "afery G.". Wcześniej rada nadzorcza jednogłośnie przyjmowała do wiadomości dane dotyczące wyników finansowych za I półrocze 2017 r. oraz III kwartał 2017 r., nie zgłaszając pytań do zaprezentowanych danych, nie żądając szczegółowych wyjaśnień np.: przedstawienia materiałów źródłowych, jak również nie sygnalizując wątpliwości lub problemów ze zrozumieniem prezentowanych wyników.
W konsekwencji nie można uznać, że podejmowała działania zmierzające do weryfikacji tych danych. Jest to kolejny dowód na okoliczność, że rada nadzorcza nie sprawowała w sposób prawidłowy kontroli nad działalnością Spółki - zarówno jako organ, jak również poszczególni członkowie tego organu indywidualnie nie dochowali należytej staranności, wymaganej w wykonywaniu obowiązków wynikających ze sprawowanej funkcji.
Organ wskazał, że Strona w zeznaniach wprost wskazała, że rada nadzorcza Spółki weryfikowała dane dotyczące sprawozdań finansowych w oparciu
o dokumenty przedstawione na posiedzeniach rady nadzorczej przez zarząd Spółki. W szczególności zaś rada nadzorcza Spółki nie żądała od zarządu bądź innych pracowników Spółki materiałów lub informacji źródłowych, nie dokonywała również wglądu w księgi Spółki. Powyższe świadczy o nienależytym wykonywaniu przez radę nadzorczą obowiązków kontrolno-nadzorczych, do których jest zobowiązana w świetle obowiązujących przepisów.
Komisja stwierdziła, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby Strona, poza uczestnictwem w posiedzeniach rady nadzorczej, dokonywała innych czynności mających na celu zapewnienie, by skonsolidowany raport półroczny za I półrocze roku obrotowego 2017, raport półroczny za ł półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowany raport kwartalny za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz raport kwartalny za III kwartał roku obrotowego 2017 były sporządzone zgodnie z przepisami prawa.
Organ podkreślił, że nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w wysokości do 100 000 zł na członka rady nadzorczej spółki publicznej jest możliwe, w przypadku ziszczenia się następujących przesłanek:
1. wydania decyzji administracyjnej w stosunku do spółki będącej emitentem na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
2. rażącego naruszenia przez spółkę publiczną obowiązków, o których mowa
w art. 96 ust. 1 e ustawy o ofercie,
3. pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej
w czasie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie,
4. wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, o której mowa
w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie.
W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie, podobnie jak w przypadku postępowań prowadzonych wobec członków zarządu spółek publicznych, na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, nie bada się okoliczności, które legły u podstaw ukarania spółki publicznej. Komisja jest bowiem związana ustaleniami faktycznymi poczynionymi w decyzji z [...] grudnia 2019 r.
Komisja Nadzoru Finansowego stwierdziła, że na dzień wydania niniejszej decyzji zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, umożliwiające nałożenie na Stronę kary pieniężnej, za wskazane w osnowie niniejszej decyzji naruszenia art. 56 ustawy o ofercie dokonane przez Spółkę w czasie, w którym jako emitent miała status spółki publicznej.
Po pierwsze, w dniu [...] grudnia 2019 r. Komisja wydała na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie decyzję administracyjną, którą nałożyła na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych. Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Strony. Decyzja ta na dzień wydania niniejszej decyzji jest ostateczna (oraz prawomocna).
Po drugie, Komisja wskazała, że opisane w niniejszej decyzji naruszenia obowiązków informacyjnych, jakie ciążyły na Spółce, należy uznać za rażące. Spełniona została zatem druga z wymienionych powyżej przesłanek.
Po trzecie, warunkiem wydania niniejszej decyzji jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie, gdy doszło do stwierdzonych w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszeń obowiązków określonych w art. 56 ustawy o ofercie. A. K. pełniła funkcję członka rady nadzorczej G. od 24 maja 2017 r. (raport bieżący Spółki nr [...]) do 27 kwietnia 2018 r. (raport bieżący Spółki nr [...]). W związku z powyższym trzecia przesłanka również została spełniona.
Po czwarte, na dzień wydania niniejszej decyzji nie upłynął dwunastomiesięczny termin, o którym mowa w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie. Decyzja nakładająca na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł została wydana w dniu [...] grudnia 2019 r., zaś doręczenie jej Spółce nastąpiło w dniu 23 grudnia 2019 r. Organ zwrócił uwagę, że wskutek wprowadzenia art. 31za ust. 1 ustawy COVID-19, od dnia 31 marca 2020 r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu. Wspomniany termin przedawnienia w niniejszym postępowaniu zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję, tj. z chwilą skierowania do Strony wezwania do złożenia zeznań w dniu 13 stycznia 2021 r. w zakresie sytuacji osobistej i finansowej. W związku z tym, z uwagi na wspomniane zawieszenie biegu terminu przedawnienia, nie upłynął jeszcze termin do nałożenia na Stronę kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie. Wobec powyższego, spełniona została również ostatnia z przesłanek odpowiedzialności Strony w niniejszym postępowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, tj. spełnienie przesłanek określonych w art. 96 ust. 6a pkt 2 i art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, organ stwierdził, że A. K. ponosi odpowiedzialność za stwierdzone przez Komisję naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę (o których mowa w osnowie decyzji).
Komisja wyjaśniła, że uwzględniając przepisy art. 96 ust. 6a i 7 ustawy o ofercie nakreślające ww. przesłanki ponoszenia odpowiedzialności przez członka rady nadzorczej spółki publicznej za naruszenia tejże spółki, jednoznacznie stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone wobec członka rady nadzorczej nie służy do ponownego badania naruszeń spółki publicznej.
W postępowaniu prowadzonym wobec członka rady nadzorczej spółki publicznej, na KNF ciąży jedynie obowiązek ustalenia, czy (i kiedy) została wydana w stosunku do spółki publicznej decyzja administracyjna na podstawie art. 96 ust. le ustawy o ofercie, jak również, czy naruszenia spółki publicznej, które zostały stwierdzone w postępowaniu wobec niej prowadzonym, miały charakter rażący. Bez znaczenia pozostają natomiast ustalenia faktyczne związane z naruszeniami spółki publicznej. Nie stanowią one bowiem przedmiotu postępowania prowadzonego wobec członka rady nadzorczej spółki publicznej na podstawie art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie.
Odnosząc się do zeznań i stanowiska Strony, organ wskazał, że w ocenie Komisji, podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Powyższe wprost wynika z art. 382 k.s.h., gdzie uregulowane zostały podstawowe obowiązki spoczywające na członkach rady nadzorczej spółki akcyjnej. I tak, zgodnie z §1 ww. artykułu, rada nadzorcza jest organem spółki akcyjnej, który sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Rada nadzorcza wyposażona została w odpowiednie narzędzia do sprawowania nadzoru w spółce akcyjnej, w tym będącej publiczną. I tak, przy realizowaniu obowiązków może korzystać z pomocy i wyjaśnień członków zarządu spółki akcyjnej, ale również jej pracowników oraz żądać wglądu i prawa do weryfikacji dokumentacji znajdującej się w spółce.
Dla zrealizowania swoich funkcji rada nadzorcza ma prawo przeglądania wszelkich dokumentów spółki dotyczących m.in. sfery finansowej, kadrowej, uchwał zarządu, jak również ma prawo dokonywać rewizji majątku, sprawdzania wszelkich ksiąg oraz dokumentów. Rada nadzorcza powinna również zapewnić ustanowienie odpowiednich kanałów komunikacji, które umożliwią jej sprawowanie nadzoru w sposób należyty.
Strona przede wszystkim powinna wykazywać się aktywnością podczas posiedzeń rady nadzorczej Spółki, podejmując lub inicjując działania mające na celu weryfikację danych prezentowanych przez poszczególnych członków zarządu Spółki- a nie ograniczać swoją rolę wyłącznie do wysłuchania sprawozdania zarządu w tym zakresie. Strona posiada doświadczenie w branży windykacyjnej, a zatem posiadała odpowiednie kwalifikacje do weryfikowania danych finansowych odnoszących się m.in. do tego zagadnienia.
Organ wskazał, że w myśl w art. 96 ust. 1h w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy
o ofercie, Komisja wymierzając karę za naruszenie uwzględnia wagę naruszenia oraz czas jego trwania, przyczyny naruszenia, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenia przepisów niniejszej ustawy, a także bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego, popełnione przez podmiot, na który jest nakładana kara.
Ze względu na fakt, że katalog przesłanek wymiaru kary wskazany w art. 96 ust. 1 h ustawy o ofercie jest katalogiem otwartym, Komisja wymierzając karę uwzględniła również dodatkowe przesłanki, w tym wskazane w art. 189d k.p.a., których nie można uznać co do zasady za tożsame z przesłankami wskazanymi w ustawie o ofercie albo z okoliczności sprawy wynikała konieczność ich uwzględnienia (o czym mowa w dalszej części decyzji).
Komisja wskazała, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie mechanizm sankcji sprzężonych. Na rynku kapitałowym istnieje usankcjonowana normatywnie odpowiedzialność administracyjnoprawna emitentów papierów wartościowych, wynikająca z art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie. W przypadku stwierdzenia naruszenia przez emitenta określonych norm prawnych, Komisja uprawniona jest do nałożenia sankcji administracyjnych w postaci wykluczenia papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym albo nałożenia kary pieniężnej do wysokości 5 000 000 zł albo kwoty stanowiącej równowartość 5% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 5 000 000 zł, albo zastosowania obu sankcji łącznie. Wymierzenie sankcji wobec emitenta (będącego spółką publiczną) stanowi zaś podstawę do zastosowania sankcji sprzężonej w stosunku do określonego kręgu osób odpowiedzialnych za niezgodne z prawem postępowanie tego emitenta.
Komisja wymierzając karę pieniężną przeanalizowała przesłanki wymiaru kary określone wart. 96 ust. 1h ustawy o ofercie. Komisja wyjaśnia, że wskazany w ww. przepisie katalog przesłanek jest katalogiem otwartym i wymierzając karę KNF może uwzględnić również inne okoliczności. Dlatego też Komisja uwzględniła w sprawie dodatkowe przesłanki, tj. liczbę i powtarzalność naruszeń, jak również działania podejmowane przez Stronę w procesie "odbudowy" Spółki oraz przesłanki wynikające z art. 189d k.p.a., które nie są tożsame z przesłankami wymiaru kary
z art. 96 ust. 1h ustawy o ofercie, a które mogły zostać uwzględnione w sprawie.
Z tych względów Komisja wzięła pod uwagę, w ramach działania w granicach uznania administracyjnego, także następujące przesłanki: działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe oraz warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Pismem z dnia 12 października 2021r. A. K. skierowała do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego, art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, które miało wpływ na wynik postępowania, poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że nie upłynął wskazany w powołanym przepisie roczny termin, po upływie którego niedopuszczalne jest nałożenie kary administracyjnej na członków organów emitenta;
2) naruszenie prawa materialnego, art. 31za ust. 1 i 2 ustawy z 2 marca 2020r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, które miało wpływ na wynik postępowania, poprzez błędną wykładnię ust. 1 sprowadzającą się do przyjęcia, iż dotyczy on terminów przedawnienia karalności dla kar administracyjnych przy równoczesnym pominięciu okoliczności, iż ust. 2 powołanego przepisu odnoszący się do terminów przedawnienia dotyczy jedynie biegu pięcioletnich terminów z art. 189g § 1 i 3 k.p.a., nie dotyczy natomiast wobec wyraźnego brzmienia odesłania szczególnych terminów przedawnienia, do których zalicza się termin z art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie;
3) naruszenie przepisów postępowania, art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 47 oraz 48 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 96 ust. 6 lub 6a ustawy o obrocie niedopuszczalne jest badanie, a więc także podnoszenie przez stronę, twierdzeń i zarzutów dotyczących faktów stwierdzonych decyzją o nałożeniu kary pieniężnej na spółkę publiczną w związku z rażącym naruszeniem obowiązków informacyjnych;
4) naruszenie prawa materialnego, art. 382 §1, 2 oraz 4 w zw. z art. 390 §1 k.s.h., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że na członku rady nadzorczej spoczywa obowiązek stałego, bieżącego, indywidualnego i uprzedniego badania całokształtu dokumentacji stanowiącej podstawę sporządzania wszelkich sprawozdań z działalności oraz sprawozdań finansowych spółki;
5) naruszenie prawa materialnego, art. 4a ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości w brzmieniu obowiązującym w okresie pełnienia przez Skarżącą funkcji członka Rady Nadzorczej G. S.A. (dalej "G.") poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, iż wyraża on obowiązek czynnego uczestnictwa członka Rady Nadzorczej w przygotowaniu sprawozdań finansowych;
6) naruszenie przepisów postępowania, art. 7, 7a oraz art. 77 §1 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
a) ustalenie, że skarżącej przysługują uprawnienia biegłego rewidenta;
b) dowolną ocenę dowodów z dokumentów - protokołów posiedzeń rady nadzorczej
z 25 maja 2017 r., 19 lipca 2017 r., 21 września 2017 r. jak również zeznań Skarżącej poprzez ustalenie, że członkowie rady nadzorczej nie zadawali pytań członkom zarządu i pracownikom G. uczestniczącym w posiedzeniach rady nadzorczej;
c) zaniechanie analizy dowodów wskazujących na brak podstaw w roku 2017 do podważania wyceny wartości firmy w związku z nabyciem E. S.A.;
d) zaniechanie analizy znaczenia zamieszczenia opcji put w warunkach niektórych emisji obligacji G., co przy braku ustalenia, w ilu emisjach i o jakiej wartości miało ono miejsce, wskazuje na dowolne, sprzeczne z zasadami logiki, formułowanie wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego;
e. dowolną ocenę dowodu z raportu półrocznego G. za I półrocze 2017 r. oraz raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. jak również skróconych skonsolidowanych sprawozdań finansowych G. za I półrocze 2017 r. i III kwartał 2017 r. poprzez posługiwanie się przy ocenie dowodów pojęciami nieostrymi takimi jak "zawyżenie zysku i aktywów" bez wskazania choćby przybliżonej wartości takiego zawyżenia jak również stwierdzenie, że mogło ono "znacząco wpłynąć na podejmowanie decyzji co do inwestycji w papiery wartościowe G."
f) niewskazanie w uzasadnieniu decyzji dowodów, poza własnym stanowiskiem organu, na podstawie których KNF uznała, że w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych za zawyżano wartość prezentowanych aktywów i zysku, nie ujawniano zysków z transakcji sprzedaży wierzytelności, nie ujawniono wymagalności zobowiązań oraz nie zamieszczono opisu zarządzania ryzykiem płynności;
g) przyjęciu, iż skarżąca nie wykazywała żadnej aktywności związanej
z monitorowaniem sprawozdawczości finansowej w ramach komitetu audytu rady nadzorczej G. w okresie przed 23 października 2017 r.;
h) zaniechanie oceny dowodu ze sprawozdania finansowego G. za I kwartał 2017 r.
i) nieuwzględnienie przy ocenie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary oraz ustalenia wysokości wymierzonej skarżącej kary zdarzeń, które zachodziły po 23 października 2017 r.
Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości przez Komisję Nadzoru Finansowego w trybie określonym w art. 54 §3 p.p.s.a. zaś w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji. Ponadto strona wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty, podkreślając że podważa automatyzm tzw. sankcji sprzężonej, który ogranicza zagadnienie nałożenia kary pieniężnej na członka organu na podstawie ustawy o ofercie do istnienia prawomocnej i ostatecznej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na spółkę publiczną oraz ustalenia, że dana osoba fizyczna wchodziła w skład organu w czasie, w którym miały wystąpić naruszenia stwierdzone w decyzji skierowanej do spółki jest otwarcie zagadnień dotyczących podstawy faktycznej i materiału dowodowego, który posłużył do jego ustalenia. W tym kontekście decyzja jest rażąco wadliwa, albowiem jedynym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń prawa przez spółkę ich rażącego charakteru, wpływu na decyzje inwestycyjne uczestników obrotu jest decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na spółkę. Koncepcja sankcji sprzężonej zaprezentowania w zaskarżonej decyzji wyklucza całkowicie zajęcie stanowiska co do podstawowych dowodów, na podstawie których organ administracji opiera swoje rozstrzygnięcie.
Strona skarżąca zwróciła uwagę, że na gruncie identycznej konstrukcyjnie regulacji prawnej zapadł w dniu 9 września 2021 r. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-546/18.
Skarżąca stwierdziła, że KNF w zaskarżonej decyzji zbudowała model członka rady nadzorczej spółki publicznej, który zapewne jest zgodny z oczekiwaniami regulatora rynku, lecz niestety stanowić może jedynie postulat de lege ferenda. W obecnym stanie prawnym i praktyce funkcjonowania spółek jak również w świetle dokumentów typu "Dobre praktyki" jest to model "nierzeczywisty".
Skarżąca podkreśliła również, że decyzja została wydana [...] sierpnia 2021 r., czyli dwadzieścia miesięcy po wydaniu decyzji skierowanej do spółki. Nastąpiło zatem przedawnienie i powinien zostać zastosowany art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, co skutkowałoby umorzeniem postępowania. Zdaniem skarżącej odwołanie się przez organ do art. 31za ustawy COVID-19 jest bezpodstawne albowiem przepis ten nie wprowadził zawieszenia biegu szczególnych terminów przedawnienia kar administracyjnych, w tym terminu przedawnienia wskazanego w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, który upłynął z dniem [...] grudnia 2020 r. wykluczając po tej dacie możliwość nałożenia kar pieniężnych na członków organów spółki za naruszenia stwierdzone w decyzji z [...] grudnia 2019 r. skierowanej do spółki.
Dodatkowo swoje stanowisko strona skarżąca przedstawiła w piśmie procesowym z dnia 8 marca 2022r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna.
Przedmiotem skargi jest decyzja KNF w części nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 75.000 zł, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia obowiązków informacyjnych przez G. w W. (następnie G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W., G. S.A. z siedzibą w W., obecnie C. S.A. z siedzibą w W.), dalej "G.", "Spółka", "Emitent"), o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ofercie w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych związanych z przekazaniem Komisji Nadzoru Finansowego, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości: skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, w okresie pełnienia przez A. K. funkcji członka rady nadzorczej G. S.A.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2080, ze zm., dalej "ustawa o ofercie").
Nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w wysokości do 100 000 zł na członka rady nadzorczej spółki publicznej jest możliwe, w przypadku ziszczenia się następujących przesłanek:
1. wydania decyzji administracyjnej w stosunku do spółki będącej emitentem na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
2. rażącego naruszenia przez spółkę publiczną obowiązków, o których mowa
w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie,
3. pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej
w czasie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie,
4. wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie.
W ocenie sądu postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ potwierdziło, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, umożliwiające nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej, za wskazane w osnowie niniejszej decyzji naruszenia art. 56 ustawy o ofercie dokonane przez Spółkę w czasie, w którym jako emitent miała status spółki publicznej.
Po pierwsze, w dniu [...] grudnia 2019 r. KNF wydała na podstawie art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie decyzję administracyjną, którą nałożyła na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł w związku z nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017, raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz nieopublikowaniem: skonsolidowanego raportu rocznego za rok obrotowy 2017, raportu rocznego za rok obrotowy 2017 oraz skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2018. Strona nie odpowiada za naruszenia związane ze sporządzeniem skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017. Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Skarżącej. Decyzja jest ostateczna (oraz prawomocna).
Po drugie, zdaniem sądu, opisane w niniejszej decyzji naruszenia obowiązków informacyjnych, jakie ciążyły na Spółce, należy uznać za rażące. Na kwalifikację uchybień Spółki jako rażących miały wpływ waga i znaczenie raportów okresowych dla uczestników rynku kapitałowego. Dostarczają one danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju.
Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej, umożliwiającym im podjęcie świadomej decyzji inwestycyjnej.
Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, którzy niezależnie od stanu posiadania akcji i obligacji Spółki i statusu, powinni mieć zapewniony powszechny i równy dostęp do informacji dotyczących Spółki i wyemitowanych przez nią papierów wartościowych. Informacja na rynku kapitałowym powinna być dostępna również dla ogółu osób nieposiadających walorów danego emitenta, gdyż może ona stanowić podstawę do podjęcia przez nich decyzji inwestycyjnej. Przekazanie do publicznej wiadomości informacji niekompletnych i nierzetelnych oraz nieprzekazanie raportów okresowych spowodowało zatem zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności. Tym samym przekazywanie przez Emitenta niekompletnych i nierzetelnych informacji w raportach okresowych lub brak publikacji raportów okresowych w określonym prawem terminie, których analiza powinna być uwzględniana przy dokonywaniu racjonalnych decyzji inwestycyjnych, w przypadku działania Spółki stanowiły naruszenia rażące, istotnie godzące w prawa i interesy uczestników rynku.
Jak słusznie stwierdził organ, sporządzenie skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., raportu półrocznego za I półrocze 2017 r., skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. oraz raportu kwartalnego za III kwartał 2017 r. niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa jest rażącym naruszeniem obowiązków informacyjnych, ponieważ naruszenia te dotyczą podstawowych obowiązków informacyjnych emitentów.
Raporty okresowe dostarczają bowiem danych finansowych i informacji na temat emitenta, przebiegu i wyników jego działalności, a także zawierają dane na temat skutków podejmowanych przez niego decyzji i otoczenia biznesowego, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Umożliwiają prognozowanie przyszłej sytuacji spółki i możliwości jej rozwoju. Ponadto raporty okresowe pozwalają ich odbiorcom na porównanie aktualnych danych finansowych podmiotu z wynikami historycznymi oraz z wynikami osiągniętymi przez innych emitentów. Ilustrują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią oraz powierzonymi mu zasobami finansowymi. W ocenie Komisji raporty okresowe przedstawiają całościowy obraz emitenta i są dla uczestników rynku podstawowym źródłem danych na temat jego kondycji finansowej. Tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, gdyż przekazano raporty sporządzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa bądź nie przekazano raportów okresowych w terminach przewidzianych przepisami prawa.
Po trzecie, koniecznym warunkiem wydania niniejszej decyzji jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie, gdy doszło do stwierdzonych w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszeń obowiązków określonych w art. 56 ustawy o ofercie.
A. K. pełniła funkcję członka rady nadzorczej G. od 24 maja 2017 r. (raport bieżący Spółki nr [...]) do 27 kwietnia 2018 r. (raport bieżący Spółki nr [...]). W związku z czym, niniejszym postępowaniem zostały objęte naruszenia stwierdzone w decyzji z [...] grudnia 2019 r. dotyczące nienależytego wykonania obowiązków informacyjnych w zakresie informacji okresowych związanych z przekazaniem Komisji, spółce prowadzącej rynek regulowany oraz do publicznej wiadomości skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017, skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017.
Po czwarte, wbrew zarzutom skargi, na dzień wydania niniejszej decyzji nie upłynął dwunastomiesięczny termin, o którym mowa w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie. Decyzja nakładająca na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 000 zł została wydana w dniu [...] grudnia 2019 r., zaś doręczenie jej Spółce nastąpiło w dniu 23 grudnia 2019 r.
W ocenie sądu, stwierdzić należy, że bezpodstawny jest zarzutu naruszenia art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej po upływie ustawowego terminu 12 miesięcy (zarzutu przedawnienia), albowiem uprawnienie KNF do nałożenia kary pieniężnej na Stronę na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie uległo przedawnieniu.
Wskazać należy, że w związku z wprowadzonym ustawą zmieniającą art. 31 za ustawy dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm., dalej "ustawa COVID-19"), od dnia 31 marca 2020 r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu. Zgodnie ze ww. przepisem w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii bieg terminów do podjęcia przez Komisję Nadzoru Finansowego czynności, w tym czynności nadzorczych, terminów załatwiania spraw oraz terminów przewidzianych do wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie albo wniesienia sprzeciwu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, chyba że Komisja Nadzoru Finansowego wyda decyzję załatwiającą sprawę, dokona czynności, wyda decyzję lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie albo wniesie sprzeciw.
Zdaniem sądu, z powołanego przepisu wyraźnie wynika, że od dnia 31 marca 2020r. terminy procesowe oraz termin przedawnienia w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przed KNF uległy zawieszeniu z mocy prawa. Wspomniany termin przedawnienia w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącej zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję. Istniały przesłanki uzasadniające skorzystanie przez KNF z instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art. 31za ustawy COVID-19. Należy pamiętać, że ustawa COVID-19 wprowadzała m.in. ograniczenia w doręczaniu przesyłek listownych, co obarczało ryzykiem prowadzenie korespondencji w toku postępowań toczących się przed KNF. Komisja zdecydowała się na podjęcie czynności w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącej w czasie, gdy nie miała wątpliwości co do możliwości skutecznego przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji wobec Skarżącej.
Sąd za bezpodstawny uważa, zarzut skargi, że art. 31za ustawy COVID-19 wprowadził zawieszenie wyłącznie terminów procesowych. Nie może budzić wątpliwości brzmienie ww. przepisu, który wprost odwołał się do terminów przewidzianych do wydania decyzji, a zatem terminu przedawnienia, który zaliczany jest do terminów prawa materialnego. Wspomniany termin przedawnienia w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącej zaczął ponownie biec z chwilą podjęcia czynności przez Komisję, tj. z chwilą skierowania do Strony wezwania do złożenia zeznań.
W związku z tym, uwzględniając 12-miesięczny termin uprawniający do nałożenia kary administracyjnej na Skarżącą, jak również fakt zawieszenia biegu tego terminu na podstawie art. 31za ustawy COVID-19, Komisja była uprawniona do wydania zaskarżonej decyzji wobec Skarżącej w chwili jej podejmowania. Tym samym, nie doszło do przedawnienia uprawnienia Komisji do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w związku z jej wtórną odpowiedzialnością za naruszenia Spółki na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
Powyższe potwierdził NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2021r. II GSK 1909/21 podkreślając, że konstrukcja prawna oraz cel wprowadzenia i stosowania przepisu art. 31za ust. 1 ustawy o COVID-19 jest jednoznaczna. Przewidziane w tym przepisie wstrzymanie lub zawieszenie biegu czynności i terminów stanowi jeden z elementów regulacji stanowiących reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19 związane z wprowadzonymi przez władze publiczne ograniczeniami prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowań. W związku z narastającym zagrożeniem wywołanym niebezpieczeństwem zachorowania na COVID-19 intencją ustawodawcy było, aby w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii nastąpiło wstrzymanie lub zawieszenie działalności orzeczniczej KNF w zakresie podejmowanie czynności i aktów o charakterze merytorycznym. Analogiczne uregulowania zostały wprowadzone w innych przepisach ustawy o COVID-19. Przepisy tej ustawy m.in. miały ograniczyć aktywność obywateli RP po to, aby
w okresie pandemii koronawirusa zapewnić im ochronę przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom. Tym niemniej nie można tego zawężać jedynie do stron postępowań, ale również odnieść do organów administracji publicznej. System prawa powinien być spójny, stabilny i zrozumiały, a prawo powinno być stanowione
i stosowane z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie NSA, którą orzekający w niniejszej sprawie sąd podziela, wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisu art. 31za ust. 1 ustawy o COVID-19 wskazuje na to, że intencją ustawodawca było objęcie w cytowanym wyżej przepisie zarówno czynności, jak i aktów KNF o charakterze merytorycznym wykonywanych
w ramach prowadzonych postępowań wynikających z norm kompetencyjnych, i to zarówno tych wynikających z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak
i z zasad ogólnych k.p.a. Wskazuje na to redakcja tego przepisu, a w szczególności jego druga część, rozpoczynająca się od słów: "chyba, że Komisja Nadzoru Finansowego wyda decyzję załatwiającą sprawę, dokona czynności, wyda decyzję lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie, albo wniesie sprzeciw". Zdaniem NSA, w przepisie art. 31za ustawy o COVID-19 chodzi o czynności, które odnoszą się do istoty sprawy. Świadczy o tym umieszczenie "czynności" wśród decyzji o charakterze merytorycznym, załatwiającym sprawę co do jej istoty.
Mając na uwadze powyższe, tj. spełnienie przesłanek określonych w art. 96 ust. 6a pkt 2 i art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, sąd stwierdził, że A. K. ponosi odpowiedzialność za stwierdzone przez Komisję naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę.
Sąd zgadza się z organem, który podkreślił, że podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Powyższe wprost wynika z art. 382 k.s.h., gdzie uregulowane zostały podstawowe obowiązki spoczywające na członkach rady nadzorczej spółki akcyjnej. I tak, zgodnie z §1 ww. artykułu, rada nadzorcza jest organem spółki akcyjnej, który sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Rolą rady nadzorczej powinno być nie tylko reagowanie na pojawiające się błędy w działalności spółki publicznej, ale również przeciwdziałanie im. Za prawidłowe wykonanie swoich obowiązków członkowie rady nadzorczej ponoszą odpowiedzialność, zaś miernikiem wywiązania się przez nich ze wspomnianych obowiązków są zasady staranności wymaganej przy zawodowym charakterze działalności, jakim niewątpliwie jest pełnienie funkcji w organie nadzorczym spółki publicznej.
Rada nadzorcza powinna dostosować zakres i sposób sprawowanego nadzoru do charakteru działalności prowadzonej przez spółkę publiczną, jak również wynikającego z niej poziomu ryzyka. Im działalność spółki jest bardziej złożona
i istnieją w niej obszary generujące wysoki poziom ryzyka, tym wnikliwość nadzoru sprawowanego przez radę nadzorczą powinna być odpowiednio większa. Pamiętać również należy, że w sytuacji, gdy członkowie rady nadzorczej nie są zorientowani
w zagadnieniach prezentowanych przez zarząd spółki lub obszarze jej działalności, rada nadzorcza winna wykazać się wzmożoną czujnością, aby z należytą starannością wykonywać spoczywające na niej obowiązki.
Ponadto Rada nadzorcza wyposażona została w odpowiednie narzędzia do sprawowania nadzoru w spółce akcyjnej, w tym będącej publiczną. I tak, przy realizowaniu obowiązków może korzystać z pomocy i wyjaśnień członków zarządu spółki akcyjnej, ale również jej pracowników oraz żądać wglądu i prawa do weryfikacji dokumentacji znajdującej się w spółce. Dla zrealizowania swoich funkcji rada nadzorcza ma prawo przeglądania wszelkich dokumentów spółki dotyczących m.in. sfery finansowej, kadrowej, uchwał zarządu, jak również ma prawo dokonywać rewizji majątku, sprawdzania wszelkich ksiąg oraz dokumentów. Rada nadzorcza powinna również zapewnić ustanowienie odpowiednich kanałów komunikacji, które umożliwią jej sprawowanie nadzoru w sposób należyty.
Jak zauważyła KNF, powyższy sposób sprawowania nadzoru w spółce publicznej przewidziany został również u Emitenta, o czym świadczą zapisy
w statucie Spółki oraz regulaminach rady nadzorczej Emitenta, obowiązujących
w okresie dopuszczenia się przez Spółkę naruszeń prawa. Wskazano w nich wprost, że rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad wszystkimi obszarami działalności Spółki.
Komisja, dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazała, że z protokołów z posiedzeń rady nadzorczej Spółki w okresie od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r. wynika, że w II połowie 2017 r. rada nadzorcza spotykała się średnio co dwa miesiące, zaś w I połowie 2018 r. częstotliwość ta wynosiła średnio co miesiąc. Zwiększenie liczby spotkań rady nadzorczej Spółki nastąpiło dopiero w marcu i kwietniu 2018 r., zaś na posiedzeniu rady nadzorczej Spółki w dniu 13 kwietnia 2018 r. postanowiono o cotygodniowych posiedzeniach rady nadzorczej Emitenta.
Biorąc pod uwagę, że Spółka w lipcu 2017 r. stała się emitentem papierów wartościowych, którego akcje notowane były na głównym parkiecie G., uznać należy, że częstotliwość spotkań rady nadzorczej (a w szczególności jakość tychże posiedzeń) - mimo że była zgodna z przepisami k.s.h. - nie zapewniła prawidłowego nadzoru nad działalnością Spółki. Co więcej, dopiero w 2018 r. rada nadzorcza Spółki zaczęła wydawać "listy zadań" dla zarządu Spółki i zwracać uwagę zarządowi Spółki, że przesyła zbyt późno materiały na posiedzenie rady nadzorczej Emitenta, co uniemożliwia radzie nadzorczej odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń i głosowanie uchwał.
Posiedzenia rady nadzorczej Spółki w drugiej połowie 2017 r. w większości sprowadzały się do wysłuchania prezentacji poszczególnych członków zarządu Spółki, bez domagania się przez członków rady nadzorczej Emitenta przedstawienia bardziej szczegółowych danych dotyczących prezentowanych przez zarząd Spółki zagadnień. Ponadto, zwiększenie liczby posiedzeń rady nadzorczej Spółki miało miejsce dopiero na krótko przed wybuchem tzw. "afery G.". Jednocześnie Komisja zwraca w tym miejscu uwagę, że to nie sama liczba posiedzeń rady nadzorczej spółki publicznej świadczy o sposobie wykonywania nadzoru nad działalnością spółki, a przede wszystkim jakość tychże posiedzeń i aktywność na nich lub poza nimi członków rady nadzorczej emitenta papierów wartościowych. Tymczasem w przypadku G. lektura protokołów posiedzeń rady nadzorczej Spółki prowadzi do wniosku, że sposób wykonywania nadzoru nad Spółką przez radę nadzorczą był co do zasady następczy i nieskuteczny.
Rada nadzorcza G. spotykała się co do zasady często, ale aktywnością na jej posiedzeniach wykazywało się niewielu członków rady nadzorczej Emitenta (w tym Strona). Ponadto, rada nadzorcza w istocie nie interesowała się zagadnieniami prezentowanymi przez zarząd Spółki - niejako "zawierzając" zarządowi Spółki, że dane przez niego prezentowane odpowiadają prawdzie, rezygnując z ich osobistej weryfikacji (mimo ciążącego na radzie nadzorczej spółki publicznej obowiązku z tym zakresie). Świadczy o tym m.in. brak odnotowania w protokołach z posiedzeń rady nadzorczej Spółki jakichkolwiek pytań członków tego organu do prezentowanych przez zarząd Spółki wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I połowę 2017 r. oraz III kwartał 2017 r.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że rada nadzorcza nie weryfikowała wspomnianych dokumentów. Przykładem aktywności i zaangażowania rady nadzorczej, nie może być posiedzenie w dniu 19 lipca 2017r. W tym dniu zostały zaprezentowane radzie nadzorczej wyniki za I kwartał 2017 r. i w protokole z tego posiedzenia nie odnotowano żadnego pytania członka rady nadzorczej do wspomnianych wyników finansowych. W ocenie KNF, rada nadzorcza nie dokonywała weryfikacji udostępnianych i prezentowanych jej danych, bo w istocie była przekonana, że skoro profesjonalne podmioty - kancelarie prawne, finansiści czy audytorzy, nie dopatrzyli się nieprawidłowości w działalności Spółki, rada nadzorcza jest zwolniona z wykonywania swoich ustawowych kompetencji (o czym szerzej poniżej).
Dodatkowo, jak zauważyła Komisja, rada nadzorcza Spółki niedostatecznie "rozliczała" zarząd Spółki z wydawanych mu zaleceń czy próśb, bowiem zdarzało się, że do czasu kolejnych posiedzeń rady nadzorczej Spółki zarząd Emitenta nie wywiązywała się z przedstawionych mu uprzednio wskazań.
Z ustaleń poczynionych przez Komisję, nie wynika również, aby rada nadzorcza wykazywała się istotną aktywnością pomiędzy jej posiedzeniami, chociaż niektórzy spośród jej członków rady nadzorczej Spółki w pisemnych zeznaniach wskazywali, że pomiędzy posiedzeniami rady nadzorczej formułowali np. maile do członków zarządu.
Tymczasem, jak słusznie stwierdziła KNF, rada nadzorcza spółki publicznej ma sprawować nadzór w sposób permanentny, a nie podejmować działania nadzorczo-kontrolne wyłącznie podczas odbywanych raz na kilka tygodni lub miesięcy posiedzeń. Rada nadzorcza spółki publicznej ma nieustająco czuwać nad działalnością zarządu spółki publicznej i w razie potrzeby podejmować niezwłocznie niezbędne działania naprawcze lub wyprzedzające ewentualne trudności w funkcjonowaniu spółki, aby działalność spółki publicznej pozostawała stale w zgodzie z obowiązującym prawem. Podkreślić należy, że nadzór i kontrola spółki akcyjnej sprawowana przez radę nadzorczą ma obejmować wszystkie obszary jej działalności, a nie wyłącznie jej wyniki finansowe.
Jednym z ustawowych obowiązków rady nadzorczej spółki akcyjnej jest ocena jej sprawozdań finansowych (art. 382 § 3 k.s.h.). W tym zakresie rada nadzorcza zobowiązana jest nie tylko do zapoznania się z przedstawionym przez zarząd sprawozdaniem, ale również do wnikliwej analizy sprawozdania w zakresie jego zgodności z księgami spółki oraz ze stanem faktycznym. W tym celu, rada nadzorcza ma prawo zapoznawać się i weryfikować wszelkie dokumenty spółki, jak również występować do zarządu spółki, jej pełnomocników i pracowników o przedstawienie informacji, wyjaśnień lub wnioskowanych dokumentów.
Takiej aktywności zabrakło w przypadku rady nadzorczej G., która m.in. nie przeprowadzała analizy sprawozdań finansowych, analiz odchyleń, nie dokonywała oceny mechanizmów kontrolnych mających zapewnić rzetelność zawartych w nim danych, jak również nie poszukiwała dokumentów źródłowych potwierdzających dane prezentowane przez zarząd Spółki w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej oraz w prezentacjach zarządu na posiedzeniach rady nadzorczej Spółki, czy też w sprawozdaniach finansowych.
Organ nadzorczy Spółki zawierzył, że przedstawiane przez zarząd ponadprzeciętne wyniki osiągane przez Spółkę w I kwartale 2017 r., I połowie 2017 r. oraz III kwartale 2017 r. są zgodne ze stanem faktycznym, nie doszukiwał się ich źródeł, nie weryfikował czy wynikają one z sytuacji faktycznych czy jedynie zabiegów rachunkowych.
Bez znaczenia pozostaje w tym kontekście dla możliwości przypisania odpowiedzialności Stronie, że dane zawarte w materiałach przekazywanych radzie nadzorczej Spółki najprawdopodobniej były niezgodne z ówczesnymi (rzeczywistymi) wynikami Spółki. W kontekście odpowiedzialności członków rady nadzorczej Spółki, to jednak brak weryfikowania przez członków rady nadzorczej prawidłowości zaprezentowanych przez zarząd danych lub poznawania i dopytywania o mechanizmy stojące za prezentacją danych w sprawozdaniach finansowych lub prezentacjach tychże danych na posiedzeniach, a które potwierdzałyby, że dane i przyjęte przez zarząd założenia są zgodne z prawdą oraz przepisami prawa, świadczy o nienależytym wykonywaniu obowiązków kontrolno-nadzorczych.
Rada nadzorcza więc w tym zakresie nie wykazała należytej staranności i czujności, jakich należy oczekiwać od profesjonalistów, którzy zasiadają w organie nadzorczym spółki publicznej. Takie postępowanie, tj. brak wykonywania działań kontrolnych, świadczy o naruszeniu przez członków rady nadzorczej Spółki obowiązków wynikających z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o rachunkowości.
Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że rada nadzorcza Spółki - jako organ kolegialny- nie zapewniła stałego i odpowiedniego nadzoru nad wszystkimi obszarami działalności Spółki, co mogło mieć wpływ na zbyt późne wykrycie nieprawidłowości i naruszeń prawa, które miały miejsce w Spółce. Tym samym rada nadzorcza G. nie dała samej sobie w okresie naruszeń prawa objętych postępowaniem szansy na wykrycie jakichkolwiek nieprawidłowości zachodzących w sprawozdawczości finansowej Spółki oraz okresowym raportowaniu stosownie do ustawy o ofercie.
Niewątpliwie zasiadanie w ramach rady nadzorczej wymaga wiadomości specjalnych, które pozwolą na prawidłowe wywiązanie się z wyżej wymienionych obowiązków. Niemniej jednak pamiętać należy, że "przepisy KSH nie ograniczają rady nadzorczej w korzystaniu z pomocy zewnętrznych specjalistów przy sprawowaniu funkcji kontrolno-nadzorczych." Podkreślenia jednak wymaga, że skorzystanie z pomocy specjalistów i przygotowanych przez nich raportów lub ekspertyz (niezależnie od organu spółki występującego o takie opracowania) nie zdejmuje z członka rady nadzorczej odpowiedzialności za nadzór nad prawidłową i zgodną z prawem działalnością spółki publicznej. Takiego zwolnienia nie przewidują bowiem przepisy prawa. Finalnie, to nie biegły, który sporządził opinię w przedmiocie np. określonej transakcji spółki, będzie ponosił odpowiedzialność z tytułu rzetelnego wykonywania obowiązków członka rady nadzorczej spółki publicznej, a członkowie jej organu nadzorczego. Członkowie rady nadzorczej spółki publicznej mają bowiem prawo posiłkować się wiedzą specjalistyczną innych podmiotów, ale to na nich ciąży ustawowy obowiązek weryfikacji poczynań zarządu emitenta i całej działalności spółki publicznej i końcowej oceny. Co więcej, ewentualne wsparcie specjalistów jest działaniem dodatkowym, które ma stanowić wyłącznie wsparcie dla rady nadzorczej spółki akcyjnej. Nie zdejmuje zaś z rady nadzorczej jako gremium oraz poszczególnych jej członków ustawowych obowiązków, dotyczących sprawowania bieżącego nadzoru oraz odpowiedzialności z tego wynikającej.
Organ słusznie zwrócił uwagę, że otrzymywanie przez radę nadzorczą Spółki różnorakich raportów (niezależnie od tego, jaki organ Spółki o nie wnioskował -
w przypadku Spółki co do zasady nie wnioskowała o nie rada nadzorcza), które stwierdzały, że Emitent znajduje się w dobrej kondycji finansowej, jak również nie dostrzegające "istotnych" nieprawidłowości w działalności Spółki, w tym jej obszarze raportowania okresowego (na co w zeznaniach powoływała się Strona), nie uwalniają od odpowiedzialności rady nadzorczej oraz jej poszczególnych członków za brak sprawowania skutecznego nadzoru nad Spółką. To bowiem nie na autorach raportów ciążyły ustawowe obowiązki sprawowania czynności kontrolno-nadzorczych nad Spółką, a na radzie nadzorczej i jej członkach.
Rada nadzorcza Spółki powinna była zachować szczególną ostrożność
w przyjmowaniu wniosków wypływających z różnorakich raportów, które sporządzane były na wniosek zarządu Emitenta.
Ponadto, rada nadzorcza Spółki zawnioskowała do zarządu o powołanie niezależnego doradcy finansowego, celem wsparcia jej w zakresie analizy finansowej dopiero w dniu 8 kwietnia 2018 r., a zatem na chwilę przed wybuchem "afery G.". Wcześniej rada nadzorcza jednogłośnie przyjmowała do wiadomości dane dotyczące wyników finansowych za I kwartał 2017 r., I półrocze 2017 r. oraz III kwartał 2017 r., nie żądając szczegółowych wyjaśnień np.: przedstawienia materiałów źródłowych, jak również nie sygnalizując wątpliwości lub problemów ze zrozumieniem prezentowanych wyników.
W ocenie sądu, organ słusznie stwierdził, że szczególnego rodzaju umiejętności i wiedzy oczekuje się od członków rady nadzorczej spółki publicznej, którzy zdecydowali się na sprawowanie funkcji nadzorczych i kontrolnych
w podmiocie obciążonym dodatkowymi obowiązkami związanymi ze statusem emitenta papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, wynikającymi m.in. z ustawy o ofercie.
Podejmując się piastowania takiej funkcji, każdorazowo oczekuje się od kandydatów dokonania oceny własnych kompetencji pod kątem późniejszego należytego wywiązywania się z tego rodzaju obowiązków. Każda osoba przyjmująca na siebie obowiązki członka rady nadzorczej spółki publicznej powinna mieć świadomość daleko idących konsekwencji nieprawidłowego realizowania funkcji kontrolno-nadzorczych, które będą na niej ciążyły, w tym m. in. ryzyka ponoszenia odpowiedzialności na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
Niezależnie jednak od statusu spółki, czy jest publiczną czy nie, rada nadzorcza i każdy z jej członków odpowiada wobec akcjonariuszy za prawidłowość działań spółki. Podstawowym zadaniem rady nadzorczej jest bowiem bieżące kontrolowanie i nadzorowanie poczynań organu zarządzającego i wykrywanie nieprawidłowości w jego działaniach, do czego rada nadzorcza posiada stosowny wachlarz narzędzi.
Strona była pełnoprawnym członkiem rady nadzorczej spółki publicznej, co oznacza, że winna była być świadoma konsekwencji potencjalnych naruszeń prawa przez Spółkę, w tym naruszeń wynikających m.in. z nienależytego wykonywania obowiązków informacyjnych z ustawy o ofercie, a przede wszystkim wraz z radą nadzorczą podejmować działania mające na celu weryfikację działań zarządu i tego, czy w Spółce nie występują zaniechania bądź okoliczności świadczące o naruszaniu przez nią prawa. Zasiadanie w organie nadzorczym spółki notowanej na GPW wiąże się przede wszystkim z zadaniami nadzorczymi i kontrolnymi oraz odpowiedzialnością za prawidłowe funkcjonowanie takiej spółki, tj. za zapewnienie, aby działała ona zgodnie z prawem. Członek rady nadzorczej powinien legitymować się odpowiednią wiedzą i umiejętnościami, które dadzą gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki profesjonalnie i z pełnym zaangażowaniem
Konsekwencją stwierdzonych naruszeń uznanych za rażące, było nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej. W myśl w art. 96 ust. 1h w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy o ofercie, Komisja wymierzając karę za naruszenie uwzględnia wagę naruszenia oraz czas jego trwania, przyczyny naruszenia, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenia przepisów niniejszej ustawy, a także bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego, popełnione przez podmiot, na który jest nakładana kara.
Ze względu na fakt, że katalog przesłanek wymiaru kary wskazany w art. 96 ust. 1 h ustawy o ofercie jest katalogiem otwartym, Komisja wymierzając karę uwzględniła również dodatkowe przesłanki, w tym wskazane w art. 189d k.p.a., których nie można uznać co do zasady za tożsame z przesłankami wskazanymi
w ustawie o ofercie albo z okoliczności sprawy wynikała konieczność ich uwzględnienia.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu w tym zakresie.
Komisja wydając zaskarżoną decyzję nie dopuściła się naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77§ 1 kpa w zw. z art. 80 kpa oraz art. 7 kpa. Wydanie decyzji poprzedziło wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, który następnie został poddany kompleksowej ocenie, zaś nałożona na Skarżącą kara administracyjna w pełni odzwierciedla jej przyczynienie się do niezapewnienia skutecznego i prawidłowego nadzoru nad Spółką.
W sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, który umożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz ocenę działalności Spółki w okresie kiedy m. in. Skarżąca pełniła funkcję członka rady nadzorczej Spółki.
Odnosząc się do zarzutu kwestionującego tzw. koncepcję sankcji sprzężonej należy odwołać się do stanowiska NSA, który w wyroku z dnia 25 maja 2021 r. II GSK 693/18, stwierdził, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Przepis art. 96 ust.6a stanowi, że w przypadku rażącego naruszenia obowiązków, o których mowa w ustawie o ofercie - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka rady nadzorczej, karę pieniężną. Przedmiotem ustaleń Komisji w tym postępowaniu w stosunku do członka rady nadzorczej mogą być zatem wyłącznie następujące okoliczności faktyczne:
1. wydania decyzji administracyjnej w stosunku do spółki będącej emitentem na podstawie art. 96 ust. le ustawy o ofercie,
2. stwierdzenia w ww. decyzji administracyjnej rażącego naruszenia przez spółkę publiczną obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie,
3. pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. le ustawy o ofercie, oraz dodatkowo
4. braku upływu 12 miesięcy od dnia wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. 1e ustawy o ofercie.
W związku z powyższym bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż wynikający ww. zakresu wynikającego z art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie.
Odnosząc się z kolei do powołanego przez Skarżącą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydanym w sprawie [...], to - w ocenie sądu - wyrok ten nie ma bezpośredniego zastosowania w polskim porządku prawnym, albowiem odpowiedzialność członków rady nadzorczej, jako odpowiedzialność administracyjna, ma charakter obiektywny, tj. niezależny od winy.
Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.