Pełny tekst orzeczenia VI SA/WA 2613/20

VI SA/Wa 2613/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Pawłowska
Joanna Wegner /przewodniczący/
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GSK 463/22 - Wyrok NSA z 2025-09-17
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 286
art. 256 ust. 2, art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1-3, art. 255 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 255(1) ust. 3 pkt 5, art. 13 ust. 1, art. 108 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2021 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Urząd Patentowy RP (dalej też jako "Urząd", "organ" lub "UPRP") udzielił na rzecz R. A. (dalej też jako "uprawniony" lub "skarżący"), na podstawie art. 111 oraz art. 224 ust. 1, art. 227 i art. 2271 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz. 286, dalej też jako "p.w.p."), prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Maskotka" pod numerem [...] (zgłoszonego do rejestracji dnia 9 listopada 2018 roku za numerem [...]). Przedmiotem wzoru przemysłowego, zgłoszonego do ochrony przez skarżącego, jest maskotka w postaci siedzącego misia z wyciągniętymi dwoma łapami ku przodowi wykonana z róż z materiału typu pianka, z zawiązaną pod szyją wstążką (kokardą), względnie trzymająca przed sobą utkane z róż serce.
W dniu 30 września 2019 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek R. S. (dalej też jako "wnioskodawca" lub "uczestnik") - o unieważnienie prawa z rejestracji ww. wzoru przemysłowego. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z okoliczności, że jest konkurentem uprawnionego i wprowadza do obrotu maskotki, w tym maskotki (pluszowe misie) o cechach spornego wzoru przemysłowego. Ponadto, pismem z dnia 21 sierpnia 2019 r. uprawniony wezwał wnioskodawcę do zaprzestania naruszania jego praw dotyczących ochrony spornego wzoru przemysłowego. W związku z powyższym sporne prawo z rejestracji wzoru przemysłowego ogranicza swobodę działalności gospodarczej wnioskodawcy zagwarantowaną w art. 20 i 22 Konstytucji R.P. oraz w art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Z kolei, jako podstawę swojego żądania, wnioskodawca wskazał przepisy art. 102 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej, podnosząc, że w dacie jego zgłoszenia do rejestracji, sporny wzór nie spełniał wymogów nowości i indywidualnego charakteru w świetle znanych powszechnie wzorów. Jako dowód braku nowości oraz braku indywidualnego charakteru wnioskodawca przedłożył wydruki internetowe z obcojęzycznych stron internetowych przedstawiających maskotki w kształcie misia.
Skarżący w odpowiedzi na wniosek wskazał, że sporny wzór był nowy w dacie rejestracji, nadsyłając w toku postępowania także 5 zdjęć misia, według spornego wzoru, wykonanych w lipcu i w sierpniu 2020 roku oraz e-mail opisujący technologię produkcji spornego wzoru stosowaną przez uprawnionego, na okoliczność, że uprawniony wykonywał sporny wzór przed jego zgłoszeniem do ochrony.
Na rozprawie przez organem w dniu [...] lipca 2020 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Odnośnie dowodów przedłożonych przez uprawnionego, wnioskodawca podniósł, że pierwsza grupa tych dowodów obejmuje zdjęcia wykonane rzekomo przez uprawnionego w lipcu i w sierpniu 2020 roku, przy czym wobec wcześniejszych ujawnień przez osoby trzecie nawet wykazanie, że uprawniony w tym okresie produkował maskotki według spornego wzoru nie ma znaczenia dla sprawy.
Urząd Patentowy RP, decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku, o numerze [...], działając na podstawie art. 103 w zw. z art. 102 ust. 1 p.w.p. oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1575 ze zm., dalej także jako "k.p.c.") w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Maskotka" pod numer [...] (pkt 1) oraz przyznał wnioskodawcy kwotę 2680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Organ zaznaczył w pierwszej kolejności, że w aspekcie istniejącego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego, istnieje interes prawny wnioskodawcy, zwłaszcza, że wnioskodawca zainteresowany jest wykorzystywaniem w obrocie spornego wzoru przemysłowego, który, jego zdaniem, nie był nowy w dacie jego zgłoszenia do ochrony. Bezsporne jest, że wnioskodawca jest producentem i wprowadza do obrotu maskotki, w tym maskotki (pluszowe misie) o cechach spornego wzoru przemysłowego. Ponadto spór między stronami jest realny, o czym świadczy załączone "wezwanie" z dnia 21 sierpnia 2019 r. skierowane do wnioskodawcy. Wnioskodawca może zatem domagać się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, skoro prawo to może ingerować w sferę uprawnień wnioskodawcy i utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem tego wzoru.
Organ przywołał w swej decyzji definicję wzoru przemysłowego, zawartą w art. 102 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którą wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Uwzględniając powyższe UPRP uznał, że sporny wzór nie cechuje się nowością w świetle wzoru ujawnionego, niezależnie od siebie, w przedłożonych przez wnioskodawcę materiałach. Organ podkreślił, że zgodnie z dokumentacją rejestrową, cechy istotne spornego wzoru przemysłowego, to postać misia wykonana z pianki a powierzchnia postaci utkana różami wykonanymi z pianki w tym: charakterystyczny i oryginalny kształt wyglądu postaci siedzącego misia z wyciągniętymi dwoma łapami ku przodowi; charakterystyczna głowa z pyskiem i uszami; powierzchnia utkana różami o różnej fakturze barwy (jak przedstawiono na zdjęciach figur na stronie 8 decyzji), postać misia ma zawiązaną wstążkę lub/i kokardę; postać misia w przednich łapach trzyma serce utkane z róż; charakterystyczna proporcja kształtu postaci misia różanego.
Tymczasem, w szczególności dokument [...] przedstawia maskotkę, będącą w ofercie [....] od dnia 20 października 2017 r., która:
- ma postać misia, (którego) powierzchnia postaci utkana (jest) różami, przy czym posiada ona:
-charakterystyczny i oryginalny kształt wyglądu postaci siedzącego misia z wyciągniętymi dwoma łapami ku przodowi (identyczny jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a spornego wzoru);
-charakterystyczna głowa z pyskiem i uszami (identyczna jak przedstawiono na fig. Ido fig. 8 i fig. 1a do 8a spornego wzoru);
-postać misia, powierzchnia utkana różami o różnej fakturze barwy, jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a;
-charakterystyczna proporcja kształtu postaci misia różanego (identyczna jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a spornego wzoru).
Organ dodać, że zarówno różne kolory "misia" i dodatkowe, alternatywne elementy dekoracyjne określone jako "postać misia ma zawiązaną wstążkę lub/i kokardę" oraz "postać misia w przednich łapach trzyma serce utkane z róż" także znane są z przedłożonych materiałów.
Także dokument [...] przedstawia maskotkę, będącą w ofercie [...] od dnia 7 listopada 2017 r., która ma zarówno postać misia, który ma zawiązaną wstążkę lub/i kokardę" jak i "postać misia, który w przednich łapach trzyma serce utkane z róż, przy czym maskotka ta posiada także pozostałe, wyżej wymienione, cechy istotne spornego wzoru, tj. cechuje ją -charakterystyczny i oryginalny kształt wyglądu postaci siedzącego misia z wyciągniętymi dwoma łapami ku przodowi (identyczny jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a spornego wzoru); -charakterystyczna głowa z pyskiem i uszami (identyczna jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a spornego wzoru); postać misia, powierzchnia utkana różami o różnej fakturze barwy jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a; -charakterystyczna proporcja kształtu postaci misia różanego (identyczna jak przedstawiono na fig. 1 do fig. 8 i fig. 1a do 8a spornego wzoru).
Zdaniem organu, nie ma przy tym znaczenia dla sprawy powoływana przez uprawnionego okoliczność, iż kilka miesięcy przed datą zgłoszenia spornego wzoru oferował on tożsame postaciowo maskotki, bowiem podstawą obecnego wniosku jest ujawnienie spornego wzoru przez stosowanie przez inne podmioty, a więc nie ma tu zastosowania instytucja ulgi w nowości. Wobec faktu, że brak nowości jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru, UPRP uznał za niecelowe rozpatrywanie zarzutu braku indywidualnego charakteru, w świetle przedłożonego materiału.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r., skarżący zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie jako "k.p.a."), poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego złożonego w sprawie oraz niedokonanie należytej oceny jego całokształtu (w tym całkowite pominięcie i zaniechanie oceny twierdzeń oraz dowodów zaoferowanych przez skarżącego), a także dokonanie ustaleń dowolnych, niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w postaci braku wykazania przez skarżącego cechy nowości w trakcie zgłoszenia prawa do rejestracji oraz ustalenia autentyczności przedkładanych wydruków stron internetowych przez wnioskodawcę,
II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p., poprzez jego wadliwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż uczestnik posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa, w sytuacji w której z okoliczności sprawy wynika brak bezpośredniego, realnego i aktualnego interesu prawnego wnioskodawcy;
b) błędną wykładnię art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p., polegającą na przyjęciu, że dla istnienia sporu pomiędzy uprawnionym z patentu, a podmiotem wnoszącym o unieważnienie patentu nie jest konieczne, by pomiędzy stronami było wdanie się w spór, tzn. aby zostało wszczęte postępowanie sądowego przez skarżącego przeciwko uczestnikowi;
c) art. 89 p.w.p. w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. poprzez przyjęcie rozumienia interesu prawnego uczestnika jako hipotetycznej sytuacji prawnej;
d) art. 103 ust. 1 p.w.p w związku z art. 102 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów wzór objęty niniejszym postępowaniem nie wykazywał nowości w dacie jego zgłoszenia do ochrony.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie w tym zakresie postępowania; oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Urząd Patentowy RP w swej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
O oddalenie skargi wniósł także w swym piśmie procesowym z dnia 8 marca 2021 roku wnioskodawca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że przedmiotowa sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., jak również przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a., w zw. z art. 89 p.w.p. w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. a także art. 103 ust. 1 p.w.p w związku z art. 102 p.w.p.
Tytułem wstępu wskazać należy, że zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Z kolei w myśl art. 103 ust. 1 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, w rozumieniu ust. 1, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy (ust. 2). Jak stanowi natomiast art. 103 ust. 3 p.w.p., przepis ust. 1 nie wyłącza możliwości udzielenia prawa z rejestracji, jeżeli wzór przemysłowy:
1) został ujawniony osobie trzeciej, która w sposób wyraźny lub dorozumiany była zobowiązana do zachowania poufności;
2) został ujawniony w ciągu 12 miesięcy przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, jeżeli ujawnienie nastąpiło przez twórcę, jego następcę prawnego lub - za zgodą uprawnionego - przez osobę trzecią, a także jeżeli ujawnienie nastąpiło w wyniku nadużycia popełnionego wobec twórcy lub jego następcy prawnego.
W pierwszej kolejności, w ocenie Sądu, Urząd Patentowy zasadnie uznał, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Maskotka" pod numerem [...]. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 117 ust. 1 p.w.p., do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przepisy art. 89 stosuje się odpowiednio. W tym miejscu zauważyć należy, że przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 30 września 2019 roku. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 89 ust. 1 p.w.p. patent mógł zostać unieważniony w całości lub części wyłącznie na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Natomiast zgodnie z art. 1 pkt 14) ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2309, dalej też jako "ustawa zmieniająca") w art. 89 w ust. 1, wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie: "Patent może zostać unieważniony w całości lub części na wniosek każdego, kto wykaże, że:". Ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 27 lutego 2020 roku, jednakże w art. 3 wprowadziła zasadę, zgodnie z którą do postępowań w sprawie sprzeciwu wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o udzieleniu patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji i postępowań, o których mowa w art. 255 ust. 1 pkt 9 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zasadnie zatem organ poddał ocenie kwestię legitymowania się przez wnioskodawcę interesem prawnym w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji a ocena ta, przyznająca wspomniany interes prawny uczestnikowi, zdaniem Sądu, była prawidłowa. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż interes prawny de facto musiałby wiązać się z wytoczeniem powództwa cywilnego a skoro do sporu sądowego między stronami nie doszło, to nie można mówić o legitymowaniu się przez uczestnika interes prawnym. Otóż interes prawny uznawany jest za potrzebę ochrony prawnej znajdującą uzasadnienie (oparcie) w przepisach prawa materialnego. Pytanie o istnienie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa własności przemysłowej jest więc pytaniem o to, czy istnieje i może zostać zastosowana norma prawa materialnego, która potwierdza po stronie danego podmiotu potrzebę żądania wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia. Chodzi zatem o to, czy zastosowanie normy odnoszącej się do ustania prawa jest niezbędne dla realizacji interesu wynikającego dla strony z normy prawa materialnego. Ta cecha ma odróżniać interes prawny od interesu faktycznego, który nie znajduje uzasadnienia w zidentyfikowanej normie prawnej. Interes prawny w tym ujęciu jest zatem także wyraźnym odwołaniem się do koncepcji strony w postępowaniu administracyjnym na gruncie art. 28 k.p.a. z oczywistym wskazaniem na tzw. obiektywną teorię strony. Jak stanowi art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy. Jak zwraca się uwagę w literaturze, dotychczas nie stworzono uniwersalnej definicji interesu prawnego w znaczeniu materialnym, obejmującej kompleksowo sytuacje uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa wyłącznego. To z kolei oznacza, iż każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. W uchwale z dnia 22 września 2014 r. sygn. II GPS 1/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. (...). Należy przypomnieć, że interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. D., Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego (w:) Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610)." W orzecznictwie nie budzi przy tym wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej. Dla istnienia interesu prawnego norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe; wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (szerzej patrz dr Andrzej Kisielewicz "Interes prawny w sprawach własności przemysłowej" - materiał przygotowany na konferencje pn. Wzory w praktyce Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego i Urzędu Patentowego RP. Wzory w orzecznictwie Unii Europejskiej i Polski, Warszawa 8-9 listopada 2006 r., wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1944/06 LEX 299739, z dnia 20 marca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1998/06 LEX 322691, z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 635/07 LEX nr 355519, z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. VI SA/Wa 867/06 LEX 246145). W wyroku NSA z dnia 5 lipca 2007 r. sygn. akt II GSK 92/07 stwierdzono, że "interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu ma "realny" konkurent uprawnionego z patentu, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej". Także udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, który nie jest nowy i nie ma indywidualnego charakteru narusza interes prawny w postaci swobody prowadzenia działalności gospodarczej podmiotów, które prowadzą produkcję wg tego wzoru (p. wyrok WSA z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1851/09). Jak wskazał z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2007 r. II GSK 183/07 (publ. ONSAiWSA 2009/1/12), sam fakt uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w sytuacji, gdy inny producent wprowadził wcześniej na rynek produkt o cechach podobnych do zarejestrowanego wzoru przemysłowego, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia po stronie tego producenta interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru. Ponadto za osobę mającą interes prawny w żądaniu eliminacji prawa ochronnego uważa się m.in. osobę, wobec której uprawniony z prawa dochodzi roszczeń o naruszenie lub jeszcze ich co prawda nie dochodzi, ale wysłał tzw. pismo ostrzegawcze. Interes prawny będzie także istnieć nawet wówczas, jeśli uprawniony nie podjął żadnych kroków sądowych lub przedsądowych wobec osoby wnioskującej o unieważnienie lub wygaszenie, ale wnioskodawca ten korzysta z chronionego rozwiązania/dobra, względnie wykaże, że ma zamiar z niego korzystać. Można wówczas powiedzieć, że interes prawny ma konkurent uprawnionego, przy czym konkurent ten powinien spełniać cechy tzw. konkurenta realnego. Realny konkurent zaś, to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy (p. wyrok NSA w Warszawie z 5 lipca 2007 r., II GSK 92/07 Legalis). Uwzględniając powyższe, ugruntowane w orzecznictwie rozumienie interesu prawnego na gruncie p.w.p., organ zasadnie, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie przyjął, że po stronie uczestnika postępowania istnieje interes prawny w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego prawa z rejestracji. Otóż strony niniejszego postępowania, po pierwsze, są konkurentami na rynku, gdyż uczestnik także wprowadza do obrotu maskotki o cechach spornego wzoru przemysłowego. Ponadto skarżący w skierowanym do uczestnika postępowania piśmie z dnia 21 sierpnia 2019 roku (załącznik nr 18 do wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji) zatytułowanym: "wezwanie do zaprzestania naruszeń praw własności przemysłowej oraz do zwrotu uzyskanych dochodów czerpanych z korzystania ze wzoru", powołując się właśnie na prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Maskotka" pod numerem [...], sformułował kierowany pod adresem uczestnika zakaz korzystania ze wzoru. Nadto skarżący zażądał zniszczenia produktów wytworzonych na jego podstawie a także wykazania dochodu uzyskanego dotychczas z ich sprzedaży i przelania ww. kwoty na wskazany przez niego rachunek. W piśmie tym skarżący wyraźnie zaznaczył, że jego niewykonanie przez uczestnika będzie skutkowało podjęciem dalej idących kroków prawnych na drodze postępowania sądowego. Oczywistym jest zatem, że istnienie spornego prawa ogranicza uczestnikowi postępowania swobodę wykonywania działalności gospodarczej w zakresie oferowania w obrocie maskotki o cechach spornego wzoru przemysłowego, a co za tym idzie statuuje po jego stronie interes prawny w postępowaniu dotyczącym unieważnienia wspomnianego spornego prawa z rejestracji. Co więcej, również w powołanym przez skarżącego na poparcie swojego stanowiska wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2018 r. (co prawda bez sygnatury, ale dotyczy to wyroku VIII SA/Wa 929/17) wyraźnie wskazano, że interes prawny w unieważnieniu patentu (odpowiednio wzoru przemysłowego) ma także konkurent podmiotu gospodarczego (uprawnionego).
Zdaniem Sądu, organ nie naruszył również zarzucanych mu w skardze przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że postępowanie związane z unieważnieniem prawa z rejestracji, poddane jest trybowi spornemu (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). Zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Urząd Patentowy RP, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, był zatem związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (art. 256 ust. 1 p.w.p.). Wyjaśnić należy, iż do postępowań prowadzonych przez UP RP mają zastosowanie częściowo regulacje prawne zawarte w p.w.p., a częściowo i niejednokrotnie z modyfikacjami przepisy k.p.a. Taka procedura postępowania wynika z powołanego art. 256 ust. 1 p.w.p. zgodnie z którym, do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie danych przepisów nie oznacza zawsze bezpośredniego ich stosowania (p. wyrok NSA z dnia 2 września 2009 r., II GSK 18/09, LEX nr 596679). Oznacza to, że rozważając, które przepisy będą miały zastosowanie wprost, które z odpowiednimi modyfikacjami, a które w ogóle nie będą miały zastosowania, należy wziąć pod uwagę cechy wyróżniające danej sprawy (p. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r., I OSK 1088/10, LEX nr 594885; zob. także wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r., II GSK 647/10, LEX nr 1083332; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2009 r., VI SA/Wa 2531/08, LEX nr 531544; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., VI SA/Wa 2175/06, LEX nr 322733). Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. powinno przy tym uwzględniać specyfikę i cel postępowania spornego przez Urząd Patentowy RP, a także wyjątki wprost wynikające z przepisów omawianej ustawy - Prawo własności przemysłowej. Rozpoznając zatem zarzuty skargi, w zakresie naruszenia przepisów postępowania Sąd jest związany w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego znaku towarowego, nie tylko przepisami p.w.p ale również przepisami k.p.a., które nakładają na organ określone obowiązki procesowe, choć w ograniczonym zakresie. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2945/14, w myśl art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednakże wymaga podkreślenia, iż w postępowaniu spornym Urząd Patentowy RP, nie zbiera materiału dowodowego. Taka powinność, z uwagi na kontradyktoryjność tego postępowania, spoczywa na stronach, nie zaś na Urzędzie Patentowym (por. art. 255 1 ust. 3 pkt 5 p.w.p.). W konsekwencji, do postępowań spornych, toczących się przed tym organem nie ma zastosowania art. 7 k.p.a., którego naruszenie podniesiono w skardze. Przechodząc do wskazanych w skardze kolejnych zarzutów naruszeń przepisów postępowania, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo dokonał analizy całego materiału dowodowego sprawy. W ocenie Sądu nie można Urzędowi Patentowemu RP w niniejszej sprawie przypisać żadnych istotnych uchybień w tym zakresie. Dopuszczono bowiem wszystkie dowody o istotnym znaczeniu i dokonano ich rzetelnej oceny. Należy przy tym pamiętać, że skoro, wnioskodawca, wskazując, jako podstawę prawną swego żądania przepisy art. 102 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 i art. 104 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej, podnosząc, że w dacie jego zgłoszenia do rejestracji, sporny wzór nie spełniał wymogów nowości i indywidualnego charakteru w świetle znanych powszechnie wzorów, to co do ww. pierwszej przesłanki, czyli braku nowości, relewantne dowody winny wskazywać na ujawnienie wzoru, przed dniem jego zgłoszenia, czyli w tym przypadku 9 listopada 2018 roku. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 p.w.p., pierwszeństwo do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji, co do zasady, oznacza się według daty zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w Urzędzie Patentowym. I zdaniem Sądu, wnioskodawca przedłożył dowody spełniające powyższe wymogi, w postaci wydruków ze stron internetowych potwierdzających, że maskotka o postaci misia, analogicznej jak oferowana przez skarżącego, na którą uzyskał prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pod numerem [...], znajdował się w chociażby ofercie handlowej firmy [...] już w 2017 roku. Tożsamość wyglądu tych maskotek nie budzi przy tym w ocenie Sądu żadnych wątpliwości a także nie jest przedmiotem sporu między uczestnikiem a skarżącym, aczkolwiek Sąd w pełni zgadza się z dokładną i szeroką analizą podobieństwa między wspomnianymi wytworami, dokonaną przez organ na gruncie skarżonej decyzji (str. 10 – 11).
Skarżący zarzuca natomiast, że przedłożone wydruki [...] nie odzwierciedlają sposobu produkcji misia, nie wskazując sposobu wykonania i struktury wykonania a ponadto organ nie ustalił autentyczności przedkładanych przez wnioskodawcę wydruków stron internetowych.
Odnośnie pierwszego z przywołanych zarzutów oczywistym jest, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie mogły być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8 maja 2019 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1534/17, cyt.: "Przyjmuje się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że ochrona wzoru przemysłowego obejmuje wyłącznie jego elementy postrzegane zmysłem wzroku (A. Wojciechowska, Pojęcie wzoru przemysłowego w: System prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14B, red. R. Skubisz, Warszawa 2012, s. 58; wyroki NSA: z 20 marca 2007 r. II GSK 277/06 oraz II GSK 276/06). Dlatego oceny przesłanek ochrony wzoru, w tym jego indywidualnego charakteru, dokonuje się przez pryzmat oceny części tego wzoru postrzegalnych wizualnie. Jak stwierdził SN w orzecznictwie przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru bierze się pod uwagę ogólne wrażenie, które jest wywoływane łącznie przez wszystkie cechy wzoru widoczne w czasie zwykłego używania przedmiotu (wyrok SN z dnia 23 października 2007 r., II CSK 302/07, Legalis). Dlatego oceny przesłanek ochrony wzoru, w tym możliwości przypisania mu cechy nowości dokonuje się przez pryzmat oceny jego wyglądu dostrzegalnego zmysłem wzroku a nie metod produkcji, stąd też organ słusznie ocenił widoczność cech postaciowych spornego wzoru, co w pełni umożliwiał mu przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy w postaci wydruków ze stron internetowych.
Nie można nadto zgodzić się ze skarżącym, że jedyną okolicznością umożliwiającą zestawienie produktów skarżącego, na które uzyskał prawo z rejestracji wzoru przemysłowego i tych rzekomo udostępnianych (jak uważa skarżący), na stronie [...], byłoby przeprowadzenie dowodu rzeczowego w postaci misia zakupionego w czasie, na który się powołuje w serwisie [...], by porównać oba produkty. Taka supozycja, wymagająca dla udokumentowania wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji, każdorazowo przez podmiot je inicjujący, dokonywania uprzednio zakupu wyrobu odpowiadającego postaci chronionej prawem z rejestracji, nie znajduje oparcia w przepisach p.w.p., abstrahując od tego, że w wielu przypadkach czyniłaby całą procedurę unieważnieniową iluzoryczną. Warto także zwrócić uwagę, że w wyroku z 21.05.2015 r., Sąd UE w sprawach połączonych T-22/13 i T-23/13, Senz Technologies BV v. OHIM – Impliva (Parapluies) (Umbrellas), EU:T:2015:310, wskazał, iż ujawnienie wzoru może być wynikiem użycia w handlu, nawet jeśli nie ma dowodów na to, że produkty, w których zastosowano wcześniejszy wzór, zostały faktycznie wyprodukowane lub wprowadzone na rynek; wystarczająca bowiem pozostaje tutaj okoliczność, że produkty były oferowane do sprzedaży w dystrybuowanych katalogach. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 2 p.w.p. zgłoszenie wzoru przemysłowego w celu uzyskania prawa z rejestracji powinno obejmować także ilustrację wzoru przemysłowego. Ilustrację wzoru przemysłowego stanowią w szczególności rysunki, fotografie lub próbki materiału włókienniczego (ust. 2). Oczywistym jest zatem, że również relewantny dla postępowania toczącego się z wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji materiał dowodowy, winien także obejmować rysunki, czy też fotografie, jeżeli tylko potwierdzają one, że istotnie doszło do wcześniejszego stosowania, wystawienia lub ujawnienia w inny sposób wzoru.
Z kolei, jak podkreśla Mariusz Kondrat w swym Komentarzu do ustawy - Prawo własności przemysłowej (WKP 2021), wśród najpowszechniejszych sposobów ujawnienia wzoru przemysłowego można wyróżnić między innymi ujawnienie w Internecie. Obecnie w toku społeczeństwa informacyjnego, rozwoju technologii internetowych jest to jedna z najważniejszych form wykazania ujawnienia wzoru przemysłowego skutkującego utratą przesłanki nowości; praktyczne jednak problemy powstają z ustaleniem precyzyjnej daty ujawnienia i pojawienia się określonej treści (wyglądu produktu) w określonym czasie; dodatkowo ważną okolicznością jest to, czy dana strona internetowa, na której wzór ujawniono, była dostępna dla środowisk z danej branży. Także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 787/18 podkreślono, że co do ujawnienia wzoru przemysłowego poprzez stronę internetową, stwierdzić należy, iż powszechność korzystania z tego rodzaju informacji nakazuje uznać taką możliwość pod warunkiem, że ujawnienie wzoru jest niewątpliwe i czytelne we wszystkich jego istotnych zastrzeżonych cechach.
W przypadku przedłożonych przez wnioskodawcę wydruków ze stron internetowych, które posłużyły organowi do ustalenia wcześniejszego oferowania wyrobów o wyglądzie analogicznym, jak przyznany prawem z rejestracji skarżącemu, czyli oferty z portalu [...] (niemieckiego i brytyjskiego), zawierały one wprost datę ich pierwszego udostepnienia w ofercie ww. sklepu internetowego, czyli 7 listopada 2017 roku (brytyjska strona [...], k. 32 akt administracyjnych) i 20 października 2017 roku (niemiecka strona [...], k. 26 akt administracyjnych). Przy oczywistym podobieństwie wytworów oferowanych już w 2017 roku na rynku, do wytworu chronionego kwestionowanym prawem z rejestracji, prawidłowym było jego unieważnienie przez organ.
W świetle dyspozycji art. 103 ust. 2 pkt 2 p.w.p., nie ma także znaczenia dla sprawy powoływana przez skarżącego okoliczność, iż kilka miesięcy przed datą zgłoszenia spornego wzoru oferował on tożsame postaciowo maskotki, gdyż wnioskodawca wykazał skutecznie ujawnienie spornego wzoru przez inne podmioty, niż twórca.
Niezasadnym jest także zarzut skarżącego, że wydruki stron przedłożone przez uczestnika, nie są w żaden sposób powiązane z uzyskanym prawem skarżącego, który posiada ochronę prawa przemysłowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ujawnienie bowiem poprzez użycie w obrocie niweczy nowość niezależnie od tego, czy dokonuje się na terytorium Polski, UE, czy poza tymi terytoriami (tak decyzja Izby odwoławczej EUIPO z 26.03.2010 r., R 9/2008-3, CROCS, INC. v. Holey Soles Holdings Ltd., FOOTWEAR, pkt 63–71).
Reasumując, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.