II SA/Bk 301/20

II SA/Bk 301/20 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2020-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grażyna Gryglaszewska /sprawozdawca/
Marcin Kojło
Marek Leszczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 43/21 - Wyrok NSA z 2024-03-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 1, art. 5b ust. 1, art. 4 pkt 11
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] września 2019 r., nr [...] nałożył na M. P. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło:
1. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji;
2. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
Powyższe naruszenia stwierdzono podczas kontroli drogowej samochodu osobowego marki A. o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 29 sierpnia 2019 r., w B. Pojazd przystosowany był konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowanym pojazdem kierował M. P. Przebieg kontroli udokumentowano protokołem kontroli nr [...] z 29 sierpnia 2019 r.
Odwołanie od tej decyzji złożył M. P. i zarzucił naruszenie:
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 7 i 77 K.p.a., przez pominięcie zeznań złożonych przez stronę oraz dokumentacji w postaci umowy zlecenia przedstawionej przez odwołującego, faktury nr [...] z 12 sierpnia 2019 r. dotyczącej kontrolowanego pojazdu;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 5b ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, przez wymierzenie kary za wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia w sytuacji gdy czynności podejmowane przez odwołującego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, przez nałożenie kary dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ww. ustawy, pomimo braku spełnienia kryterium przez odwołującego.
Wskazując na powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Odnośnie naruszenia lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli drogowej, dokumentacji fotograficznej, protokołu przesłuchania świadków, kopii umowy zlecenia i zdjęcia licencji, że kierowca M. P. w dniu 29 sierpnia 2019 r. wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji. Przedmiotowe naruszenie zostało stwierdzone w dniu 29 sierpnia 2019 r. w B. przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej samochodu osobowego marki A. o nr rej. [...]. Pojazd przystosowany był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowanym pojazdem kierowca M. P. wykonywał przewóz okazjonalny jednego pasażera. W trakcie kontroli kierowca okazał: dowód osobisty, prawo jazdy, zdjęcie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną przedsiębiorcy U. sp. z o.o. sp.k., umowę najmu samochodu marki A. o nr rej. [...] zawartą z firmą P., umowę zlecenia zawartą z firmą P. na wykonywanie w sposób samodzielny usług poprzez platformę Uber oraz Bolt. Podczas kontroli zostali przesłuchani w charakterze świadków, po wcześniejszym pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, kontrolowany kierowca i przewożony pasażer. Celem przesłuchania było ustalenie charakteru wykonywanego przewozu. Pasażer zeznał, że w dniu 29 sierpnia 2019 r. około godz. 15:06 zamówił usługę przewozową za pomocą aplikacji Bolt zainstalowanej na swoim telefonie. Na wskazany w telefonie adres podjechał kontrolowany pojazd. Przewóz miał miejsce w B. z ulicy C. na ulicę P., długość trasy wynosiła około 3,2 kilometra. Pasażer zeznał, że kierowca nie wskazywał ceny przewozu, która to została wskazana przez aplikację Bolt zainstalowaną na jego telefonie. Po zakończeniu przewozu kierowca na swoim telefonie zatwierdził wykonany przewóz i z konta pasażera została pobrana opłata w wysokości 5 zł (pasażer korzystał z rabatu i kwota 10 zł za przewóz została zmniejszona do 5 zł). Pasażer zeznał, że nie zawierał z kierowcą żadnej umowy, oraz że nie zna kierowcy. Z zeznań pasażera wynika, że zapłata nastąpiła na rzecz bolt.eu. Kontrolowany kierowca zeznał, że w dniu 29 sierpnia 2019 r. pojazdem marki A. o nr rej. [...] wykonywał przewóz pasażera w B. z ulicy C. na ulicę P. Za wykonany przewóz miał otrzymać kwotę w wysokości 10 zł. Wykonywany przez niego przewóz odbywał się przy użyciu aplikacji Bolt, którą ma zainstalowaną na swoim telefonie w formie (Bolt driver). Zamawianie, realizacja przewozu oraz zapłata następowała za pomocą tej aplikacji. Kierowca zeznał, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz że jedyną umowę zlecenia zawarł z firmą P. Zeznał, że nie posiada badania lekarskiego oraz psychologicznego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, natomiast okazane zdjęcie licencji wystawionej na rzecz przedsiębiorcy U. sp. z o.o. sp.k. przesłał mu ktoś z firmy P. na jego adres mailowy. Kierowca zeznał również, że kontrolowany pojazd należy do niego, natomiast został oddany w użyczenie przedsiębiorcy P. Z zeznań kierowcy wynika, że nie posiadał umowy na wykonywanie usług transportowych i regulaminu świadczenia usług, kontrolowany pojazd nie był wyposażony w taksometr i kasę fiskalną, a przewozy kierowca wykonywał od 26 sierpnia 2019 r., do dnia kontroli, w sumie wykonał 17 przewozów. Przebieg kontroli został opisany w protokole kontroli, który został podpisany bez zastrzeżeń.
Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie dowodów zebranych w trakcie kontroli drogowej ustalono, że kierowca M. P. w dniu 29 sierpnia 2019 r. nie wykonywał przewozów w imieniu przedsiębiorcy P., a w imieniu własnym i tym samym winien posiadać licencję na wykonywanie przewozu osób samochodem osobowym. Dlatego zasadnie organ pierwszej instancji nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego tego, że odwołujący nie wykonywał działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, organ odwoławczy podniósł, że kierowca M. P. w dniu 29 sierpnia 2019 r. wykonywał przewóz drogowy osób samochodem marki A. o nr rej. [...], co dokumentują zeznania świadków oraz protokół kontroli. Przewóz został wykonany samochodem osobowym konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Za wykonany przewóz zostało pobrane wynagrodzenie, które za pomocą aplikacji Bolt miało trafić na konto kierowcy. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, dowodzi, że w dniu 29 sierpnia 2019 r. kierowca M. P. przewożąc pasażera i pobierając od nich wynagrodzenie za wykonaną usługę przewozu wykonywał przewóz drogowy. Zebrane w sprawie materiały wskazują, że podmiotem w imieniu którego był wykonywany przedmiotowy przewóz był M. P. Mianowicie pojazd którym wykonywany był przewóz był własnością M. P. Kierowca co prawda zawarł umowę zlecenia ze zleceniodawcą P., ale umowa ta dotyczyła wykonywania w sposób samodzielny usług poprzez platformę Uber oraz Bolt w formie elektronicznej. Z zapisów powyższej umowy wynika, że wynagrodzenie zleceniobiorcy miało być według cennika platformy UBER, Bolt pomniejszone o prowizję UBER, Bolt oraz Zleceniodawcy. Sam sposób pozyskiwania osób i zapłata za wykonaną usługę przewozu wskazuje, że M. P. nawiązał współpracę z platformą Bolt (Bolt driver) i za jej pośrednictwem otrzymywał informację o osobach zainteresowanych wykonaniem przewozu jak również otrzymywał wynagrodzenie za wykonaną usługę przewozu bezpośrednio od platformy z którą zawarł umowę. Okazane w trakcie kontroli zdjęcie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną przedsiębiorcy U. sp. z o.o. sp.k., nie może być dowodem, że przewóz był wykonywany w imieniu tego podmiotu, bowiem jak zeznał kierowca zdjęcie to zostało mu przesłane na jego adres mailowy przez kogoś z firmy P. Stwierdzono, że odwołujący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób o czym świadczą powyższe zeznania świadków, a dowody zebrane w sprawie przekonują o wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i nie mający charakteru jednorazowego do dnia kontroli M. P. 17 razy odpłatnie przewiózł pasażerów. Świadczy o tym w szczególności korzystanie przez odwołującego z aplikacji internetowej zainstalowanej na swoim telefonie. Fakt ten został potwierdzony w toku przesłuchania strony. Czynności odwołującego stanowiły krajowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Tym samym aktualizował się obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez ten podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Odnośnie naruszenia 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy stwierdził, że zostało udowodnione, że odwołujący w dniu 29 sierpnia 2019 r. wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy. Odnosząc się do zarzutu, że odwołujący nie wykonywał przewozu okazjonalnego wyjaśniono, że stanowisko organu odnośnie przewozów okazjonalnych dokonywanych za pomocą platform informatycznych jest zgodne z wyrokiem Trybunał Sprawiedliwości z 20 grudnia 2017 r. C-434/15 w którym dokonano analizy charakteru usług pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Bolt. Podniesiono przy tym, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym jest nieprecyzyjna i nie określa co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.8.). Zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Nadto w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej (Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, t. II W-wa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika. Porównanie definicji przewozu okazjonalnego z ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie pozwala stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że M. P. w dniu 29 sierpnia 2019 r. wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że prawidłowo nałożono karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Organ pierwszej instancji zgromadził bowiem w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Wskazano przy tym, że w przedmiotowej sprawie art. 92b ustawy o transporcie drogowym, nie ma zastosowania, bowiem ma on zastosowanie tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia dotyczącego czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. Z kolei, organ odwoławczy, ocenił że brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, ze względu na fakt, że do naruszeń doszło w okolicznościach, które zarządzający przedsiębiorstwem powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia wobec okoliczności dysponowania stosownymi uprawnieniami i wiadomościami. Strona w toku postępowania nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania tej regulacji. Kierowca M. P. był jednocześnie podmiotem w imieniu którego były wykonywane przewozy. Dlatego przed przystąpieniem do wykonywania przewozów winien był zapoznać się z przepisami regulującymi transport drogowy by móc spełnić warunki przewozu drogowego określone przez ustawodawcę. Brak spełnienia warunków przy przewozie drogowym obciąża podmiot, który się podejmuje działalności związanej z transportem drogowym. Organ podkreślił, że to przedsiębiorca powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania przepisu art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.
Końcowo stwierdzono, że prawidłowo łączną kwotę kar pieniężnych w wysokości 20.000 zł ograniczono do kwoty 12.000 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł M. P. i zarzucił naruszenie:
1) art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
2) art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; pominięcie wyjaśnień strony oraz tej części materiału dowodowego w postaci przedłożonych przez skarżącego wypisu z licencji oraz umowy zawartej z firmą U. Sp. z o.o. sp.k. co miało wpływ na błędne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenie;
3) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5b ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, przez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
5) art. 8 K.p.a., przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszego stopnia oraz o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację dotycząca poszczególnych zarzutów.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z [...] września 2019 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Podstawę prawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm. – dalej w skrócie jako: ustawa), która określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, jak również zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, a także zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz zasady ochrony praw pasażerów (art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy, krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Gdy chodzi o warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa je art. 5b ust. 1 ustawy, stanowiąc, że podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencji takiej udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek strony i jest ona zezwoleniem w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (art. 5b ust. 3 i 4 ustawy).
W myśl art. 87 ust. 1 ustawy, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 zł (art. 92a ust. 3 ustawy). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9; 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 ustawy).
W myśl lp. 1.1 załącznika nr 3 karą pieniężną w wysokości 12.000 zł sankcjonowane jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.
Ustalony w rozpoznawanej sprawie przez organy stan faktyczny, stanowiący podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej określonej w lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy, nie budzi wątpliwości i w ocenie sądu stanowił wystarczającą podstawę do wydania przez organy decyzji orzekających w tym przedmiocie.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażera na terenie miasta B. (z ul. C. na ul. P), pojazdem osobowym posiadającym 5 miejsc siedzących łącznie z kierowcą. Zaznaczenia wymaga - czego nie kwestionuje skarżący - że przedmiotowy kurs został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt, a następnie została zapłacona kwota 5 zł za ów przejazd, która została pobrana z karty kredytowej pasażera. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego osób, ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczył w istocie tego, czy skarżący w ogóle w chwili kontroli wykonywał krajowy transport drogowy noszący znamiona wykonywanej działalności gospodarczej, czy też – gdyby przyjąć, że w omawianym przypadku miał miejsce krajowy transport drogowy – podmiotem, w imieniu którego transport ten był wykonywany, był w istocie sam skarżący czy też spółka U. sp. z o.o. sp.k. W tym właśnie zakresie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w związku z tym poczynienie błędnych ustaleń.
W ocenie sądu zarzuty te są nieuzasadnione, bowiem nie ma żadnych przesłanek, aby zakwestionować fakt, że opisane zdarzenie odpowiada definicji transportu drogowego a skarżący wykonywał okazjonalny krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób i że w tym zakresie działał ona we własnym imieniu i na swoją rzecz.
Podnieść w tym miejscu należy, że skarżący na potwierdzenie swojego stanowiska, że podmiotem, w imieniu którego transport ten był wykonywany w istocie był kto inny, nie przedstawił żadnego dowodu w toku postępowania administracyjnego. Prezentowane twierdzenie skarżącego nie znajduje potwierdzenia w szczególności w przedłożonej przez niego umowie zlecenia zawartej przez niego (zleceniobiorca) z P. (zleceniodawca). Z umowy tej wynika, że zleceniodawca zleca zleceniobiorcy wykonywanie w sposób samodzielny usług poprzez platformę Uber oraz Bolt w formie elektronicznej przez czas trwania umowy w czasie i miejscu wybranym przez zleceniobiorcę (§ 1 umowy). Z § 3 umowy wynika, że za wykonywanie prac określonych w § 1 zleceniobiorca otrzyma wynagrodzenie w wysokości według cennika platformy Uber, Bolt oraz pomniejszone o prowizję Uber, Bolt oraz zleceniodawcy (...). Z umowy tej jak słusznie stwierdził organ wynika, że skarżący wykonywał przewóz w imieniu własnym a nie w imieniu przedsiębiorcy P. Z kolei z przedłożonej umowy najmu samochodu wynika jedynie, że pojazd marki A. o nr rej. [...] został wynajęty przez skarżącego dla ww. przedsiębiorcy. Z dokumentu tego nie wynika bynajmniej, że podmiotem wykonującym przewóz jest kto inny niż kierowca.
W tym miejscu, w szczególności w kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących braku znamion wykonywania przez niego działalności gospodarczej oraz braku posiadania przez niego statusu przedsiębiorcy, wyjaśnienia wymaga, że zaniechanie zarejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej, w tym uzyskania stosownych licencji, nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia (vide: wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, pub. CBOSA). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z przepisów ustawy o transporcie drogowym "nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji byłoby w praktyce niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie jej prowadzenie na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej". Innymi słowy – jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 16 maja 2013 r. (sygn. akt II SA/Op 529/12) – "wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (obecnie na podstawie ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym".
W świetle zatem powyższych wyjaśnień wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w odnośnych ewidencjach i rejestrach, lecz rzeczywiście wykonuje odpłatnie (i choćby jednorazowo) usługę przewozu osób lub rzeczy, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy. Bez znaczenia zatem – wbrew zarzutom podniesionym w skardze – pozostaje okoliczność, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Zdaniem sądu, pomimo tego że skarżący nie prowadził formalnie działalności gospodarczej, to jego działanie, było faktycznie prowadzoną działalnością odpowiadającą definicji działalności gospodarczej, zawartej w art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646 ze zm.). W ocenie sądu w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji "Bolt", nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego o czym świadczy § 3 umowy zlecenia. Skarżący był beneficjentem tej opłaty. Sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej "Bolt", służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma dowodów, które określałyby zasady działania aplikacji "Bolt", ale w przekonaniu sądu zasady działania ww. aplikacji są możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów ("smartfonów"). Nie ma więc przeszkód, aby zasady jej działania uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie była między stronami sporna. Korzystał z niej tak skarżący jak i pasażer i to dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem. Zdaniem sądu, przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona w jego własnym imieniu, jako wykonawcę przewozu, za którą był odpowiedzialny. Działanie skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu.
W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który spoczywa na podmiotach wykonujących faktyczną działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego, nawet gdy nie została ona zgłoszona jako przedmiot prowadzenia działalności gospodarczej. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 ustawy i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Zachowanie skarżącego wyczerpywało znamiona lp. 1.1 złącznika nr 3 do ustawy. W świetle powyższych ustaleń bez znaczenia pozostaje w sprawie przedłożona przez skarżącego licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobnym udzielona spółce U. Skarżący bowiem jako wykonujący taki transport we własnym imieniu powinien posiadać własną licencję.
Z uwagi na przypisanie skarżącemu ww. naruszenia organy w istocie musiały również ocenić, czy stwierdzony przewóz drogowy był wykonywany pojazdem spełniającym wymagania określone we właściwych przepisach. Przewozu nie można było zakwalifikować ani jako regularnego, ani jako regularnego specjalnego, ani jako wahadłowego. Zasadnie zatem, w ocenie sądu, powołując się na art. 4 pkt 11 ustawy organy uznały, że był to przewóz okazjonalny i w granicach swobody argumentacyjnej mogły przy jego wykładni powołać się na rozumienie odnośnych przepisów zawartych w rozporządzeniu 1073/2009. Taki zaś może być wykonywany tylko pojazdami określonymi w art. 18 ust. 4a i ust. 4b ustawy, przy czym jeżeli chodzi o warunki określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a), b) i c) ustawy warunki te muszą być spełnione łącznie. Samochód skarżącego nie spełniał ww. wymagań, ponieważ konstrukcyjnie przystosowany był do przewozu tylko 5 osób, łącznie z kierowcą (sprzeczność z art. 18 ust. 4a ustawy), podczas gdy przepisy wymagają, aby przewóz okazjonalny był wykonywany pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Nie zostały też spełnione przesłanki określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 ustawy, ponieważ umowy z pasażerem nie zawarto w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, lecz za pośrednictwem aplikacji telefonicznej, a opłata za przewóz nie miała charakteru ryczałtowego (została skalkulowana przez algorytm aplikacji) i nie została uregulowana bezgotówkowo na rzecz przedsiębiorcy, lecz – co podkreśla sam skarżący, na rzecz "Bolt.eu". Prawidłowo zatem organy przypisały skarżącemu także i drugie z naruszeń.
Zarzuty skargi, tak o charakterze proceduralnym jak i materialnoprawnym, okazały się zatem niezasadne. W ocenie sądu, materiał dowodowy, na którym organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie, został zgromadzony prawidłowo i w zakresie pozwalającym na rzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy pozwalały na przyjęcie, że wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, na którą skarżący nie posiadał wymaganej licencji. Podnieść przy tym należy, że nie w każdym przypadku obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego spoczywa tylko na organach administracji, prowadzących postępowanie. Obowiązek wyczerpującego zebrania przez organy materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez nie materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku zaoferowania takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie skarżący dowodów takich nie przedstawił. Prawidłowo zatem przyjęto, że czynności skarżącego mieściły się w definicji transportu drogowego, a pojazd, którym wykonano usługę, nie spełniał wymagań konstrukcyjnych. Skoro skarżący był użytkownikiem aplikacji i występował w roli przewoźnika realizującego usługę przewozu, to na tej podstawie można było przyjąć, że podjął się on działalności polegającej na zarobkowym przewozie osób, chociażby był to jego pierwszy przewóz albo nie osiągnął z niego zysku.
Z podanych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalono jako niezasadną.