VI SA/WA 2100/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-05-13
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyprzewóz kabotażowykara pieniężnalist przewozowy CMRpostępowanie dowodoweprawo transportoweprzewoźnik zagranicznyustawa o transporcie drogowymkontrola drogowasądy administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakładające karę pieniężną za przewóz kabotażowy, uznając, że błędnie wypełniony list przewozowy CMR nie przesądza o naruszeniu przepisów, gdy istnieją dowody przeciwne.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na ukraińskiego przewoźnika za wykonywanie przewozu kabotażowego bez zezwolenia. Organ inspekcji drogowej uznał, że przewóz towarów z L. do L. na terytorium Polski stanowił kabotaż, opierając się na liście przewozowym CMR i dokumencie Wz. Skarżący argumentował, że był to transport międzynarodowy z dwoma punktami odbioru na terenie Polski, a błąd w liście przewozowym nie powinien prowadzić do kary. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących postępowania dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę ukraińskiego przewoźnika PP B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia. Organ inspekcji drogowej uznał, że przewóz towarów z L. do L. na terytorium Polski, wykonywany przez zagranicznego przewoźnika, stanowił przewóz kabotażowy zgodnie z definicją ustawy o transporcie drogowym. Podstawą tej kwalifikacji był list przewozowy CMR oraz dokument Wz, które zdaniem organu potwierdzały wykonanie przewozu kabotażowego. Skarżący podniósł, że przewóz ten był transportem międzynarodowym z Ukrainy do Polski, z dwoma punktami odbioru na terenie Polski, a błąd w wypełnieniu listu przewozowego CMR, wskazujący tylko jednego odbiorcę, nie powinien być podstawą do nałożenia kary. Argumentował, że istnieją dowody przeciwne, takie jak umowa dostawy i zlecenie przewozu, które potwierdzają międzynarodowy charakter przewozu. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając istotne naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności w zakresie postępowania dowodowego. Sąd podkreślił, że organ II instancji arbitralnie oparł swoje rozstrzygnięcie na liście przewozowym CMR, traktując go jako dokument urzędowy, podczas gdy nie wykazał, dlaczego nie uznał przedstawionych przez stronę dokumentów (umowy dostawy, zlecenia przewozu) za dowód przeciwny. Sąd wskazał, że odrzucenie prywatnych umów handlowych i przewozowych wymagało uzasadnienia opartego na postępowaniu wyjaśniającym, a nie arbitralnego oparcia się na jednym dokumencie. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli istnieją dowody przeciwne do listu przewozowego CMR, które wskazują na międzynarodowy charakter przewozu i wielostronną umowę, a błąd w liście przewozowym nie może być jedyną podstawą do kwalifikacji jako kabotaż.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy przewóz był wykonywany na zlecenie firmy z Polski w wyniku umowy zawartej bezpośrednio między polskimi firmami, czy też w wyniku umowy wielostronnej łączącej firmy polskie z firmą zagraniczną. W tym drugim przypadku, mimo dostarczenia części towaru na terytorium Polski, był to transport międzynarodowy z dwoma punktami odbioru. Błędne wypełnienie listu przewozowego CMR nie może przesądzać o naruszeniu przepisów, jeśli istnieją inne dowody wskazujące na międzynarodowy charakter przewozu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.t.d. art. 4 § pkt 12

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja przewozu kabotażowego jako przewozu wykonywanego pojazdem samochodowym zarejestrowanym za granicą lub przez przedsiębiorcę zagranicznego między miejscami położonymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

u.t.d. art. 92 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy.

u.t.d. art. 29 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Wykonywanie przez zagranicznego przewoźnika przewozu kabotażowego wymaga uzyskania zezwolenia.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

k.p.a. art. 76 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwnego wobec treści dokumentu urzędowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ orzekający winien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

W uzasadnieniu decyzji organ ma obowiązek wskazać przyczyny, dla których odmówił waloru wiarygodności określonym dowodom.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o wykonaniu uchylonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o zwrocie kosztów postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ustawa o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 8

Przepis dotyczący zmiany wysokości kary pieniężnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne wypełnienie listu przewozowego CMR nie przesądza o naruszeniu przepisów, gdy istnieją dowody przeciwne. Przewóz towarów między dwoma odbiorcami na terenie Polski, rozpoczęty poza granicami kraju, jest transportem międzynarodowym, a nie kabotażem. Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania dowodowego, arbitralnie oceniając dowody i nie uzasadniając odmowy wiarygodności przedstawionym dokumentom.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów inspekcji drogowej oparta na definicji kabotażu z art. 4 pkt 12 ustawy o transporcie drogowym, bez uwzględnienia dowodów przeciwnych. Traktowanie listu przewozowego CMR jako jedynego dowodu w sprawie, mimo jego potencjalnych błędów i istnienia innych dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

W opinii Sądu rozważania organów inspekcji drogowej, jak i uwagi strony dotyczące pojęcia przewozu kabotażowego, kabotażu, oparte na jego definicji zawartej w art. 4 pkt 12 ustawy o transporcie drogowym nie wnoszą jednak do sprawy żadnych istotnych argumentów. W istocie więc sprawa ma charakter proceduralny, a ściślej biorąc – odnosi się do sfery dowodowej. Organ II instancji arbitralnie uznał, że takiego dowodu nie stanowiły przedstawione przez stronę dokumenty, a zwłaszcza umowa dostawy oraz zlecenie przewozu. Tego rodzaju podejście nie może być jednak zasadą, zwłaszcza w przypadku niemałych kontraktów międzynarodowych, których realizacji uczą się ciągle jeszcze wszystkie strony, z organami inspekcji drogowej włącznie.

Skład orzekający

Andrzej Czarnecki

sędzia

Małgorzata Grzelak

sędzia

Zbigniew Rudnicki

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru przewozu (międzynarodowy vs. kabotażowy) w kontekście błędów w dokumentacji przewozowej oraz prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych dotyczących postępowania dowodowego przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji interpretacji przepisów o transporcie drogowym i Konwencji CMR w kontekście błędów w dokumentach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet w sprawach dotyczących kar pieniężnych.

Błąd w liście przewozowym kosztował przewoźnika karę. Sąd administracyjny stanął po jego stronie.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2100/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki
Małgorzata Grzelak
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia (spr.) Sędziowie : Asesor WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Małgorzata Pomarańska-Bielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2005 r. sprawy ze skargi PP B. z siedzibą w R. (Ukraina) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego PP B. z siedzibą w R. (Ukraina) kwotę 705 (siedemset pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371, z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., nałożono na przewoźnika – PP B., z siedzibą w R., Ukraina, karę pieniężną w wysokości [...] zł z powodu naruszenia art. 92 ust. 1 oraz ust 4 powołanej wyżej ustawy o transporcie drogowym oraz na podstawie lp. 1.3.1 załącznika do tej ustawy. W opisie naruszenia (uzasadnieniu decyzji) podano, że dnia [...] czerwca 2004 r. w miejscowości O. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. 0[...] i stwierdzono, że pojazdem tym, należącym do przedsiębiorstwa PP B., z siedzibą w R., Ukraina, wykonywany był przewóz kabotażowy. Przedmiotem przewozu były listwy do łóżka T. : [...] mm w ilości [...] szt. oraz [...] mm w ilości [...] szt. z przedsiębiorstwa O. P.W. I. B., z siedzibą w L., do firmy S. S.A., z siedzibą w L.. Kierowca okazał do kontroli list przewozowy CMR nr [...], zgodnie z którym firma B. LTD z Ukrainy miała dostarczyć firmie O. P.W. I.B., z siedzibą w L. towar w ilości [...] szt. palet desek heblowanych o łącznej wadze [...] kg oraz deski nieheblowane sosnowe o łącznej wadze [...] kg. Zgodnie z dokumentem CMR rozładunek miał nastąpić w siedzibie firmy O. P.W. I.B., tj. w L.. W tym miejscu nastąpiło rozładowanie towaru – desek nieheblowanych. Kierowca oświadczył, że otrzymał dokument Wz, zgodnie z którym miał dostarczyć pozostały ładunek do firmy S. S.A., z siedzibą w L.. Ponadto kierowca okazał do kontroli karnet TIR o nr [...] na towary przewożone z Ukrainy do L.. W pozycji [...] tego karnetu wymienione są dokumenty towarzyszące przesyłce z Ukrainy, a wśród nich faktura na przewożony towar, którą kierowca – zgodnie z jego oświadczeniem- zostawił w firmie gdzie się rozładowywał, tj. w L.
Na podstawie stwierdzonych powyżej faktów organ inspekcji drogowej uznał, że w rozpatrywanym przypadku miał miejsce przewóz kabotażowy, tzn. zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o transporcie drogowym przewóz wykonywany pojazdem samochodowym zarejestrowanym za granicą lub przez przedsiębiorcę zagranicznego między miejscami położonymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 wykonywanie przez zagranicznego przewoźnika przewozu kabotażowego wymaga uzyskania zezwolenia na taki przewóz, które wydaje minister właściwy do spraw transportu. Zezwolenie może być wydane na wniosek przewoźnika pod warunkiem dołączenia do niego co najmniej dwóch pozytywnych opinii polskich organizacji o zasięgu ogólnokrajowym zrzeszających przewoźników drogowych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza dokumentu przewozowego Wz [...], jednoznacznie – zdaniem organu – wynika, że przedsiębiorca wykonywał przewóz kabotażowy bez wymaganego zezwolenia. W stwierdzonym stanie fatycznym zaszły przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez wykonywanie przez zagranicznego przewoźnika przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia.
W obszernym odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając jej obrazę przepisu art. 4 pkt 12, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, powołując się na zawartą w art. 4 pkt 12 ustawy o transporcie drogowym definicję przewozu kabotażowego, iż przewozem takim jest jedynie przewóz, w którym mamy do czynienia z przewozem towarów znajdujących się w jednym miejscu terytorium RP, które zostają załadowane na pojazd przewoźnika i zostają przewiezione do innego miejsca na terytorium RP. Podstawowym elementem pozwalającym na uznanie danego przewozu za przewóz kabotażowy jest zatem pierwotne położenie przewożonego towaru. Towar ten w chwili załadunku, co jest tożsame z rozpoczęciem przewozu, winien znajdować się na terytorium RP. Bezspornie nie jest przewozem kabotażowym przewóz towarów, które zostały powierzone przewoźnikowi poza terytorium RP, a następnie zostają one dostarczane do jego odbiorców na terenie RP. W rozpatrywanej sytuacji bezspornym jest, że nie mamy do czynienia z przewozem kabotażowym, o czym organ wiedział od początku, potwierdzając te okoliczności w opisie naruszenia. Jak bowiem prawidłowo ustalono, przewoźnikowi powierzono na terytorium Ukrainy towar w postaci elementów drewnianych. Przewoźnik otrzymał również od firmy B. LTD z Ukrainy zlecenie transportowe, z którego jednoznacznie wynikało, że część powierzonego mu do przewozu towaru winien dostarczyć do firmy O. P.W. I.B. w L., druga zaś część miała być przewieziona bezpośrednio do firmy S. S.A. w L.. Taka trasa przewozu była związana z kontraktem, jaki zawarły firmy O. P.W. I.B. w L. i B. LTD z Ukrainy, w ramach którego przedsiębiorca ukraiński był zobowiązany do wytworzenia i dostarczenia określonych ilości towarów na rzecz formy O., która to firma ma z kolei zawartą umowę z firmą S. S.A. w L.. Dostawy miały być realizowane do L. (deski) i do L. (listwy), zgodnie z § 1 pkt 6 zawartej między stronami umowy, dołączonej do odwołania. Doszło jedynie do błędu w wypełnieniu listu przewozowego CMR nr [...], w którym jako odbiorcę przewożonych towarów wskazano tylko firmę O.P.W. I.B. w L., bez dodatkowego wskazania jako drugiego odbiorcy również firmy S. S.A. w L.. Fakt oczywistej omyłki nie powinien jednak wywoływać tak niekorzystnych skutków dla odwołującego się, jak nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł, zwłaszcza że w świetle przedstawionych dokumentów nie doszło do przewozu kabotażowego. Podkreślić również należy, iż błędne wpisanie w dokumencie podmiotu (odbiorcy) i określenie go jako jedynego odbiorcy, przy ominięciu innego odbiorcy, nie stanowi podstawy do przyznania mu statusu wyłącznego odbiorcy. Odbiorcą jest bowiem rzeczywisty uczestnik transakcji, a więc w rozpatrywanym przypadku firma S. S.A. w L.. Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z treścią art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozy drogowego towarów (CMR) – załącznik do Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238, z późn. zm., dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy przewozu, która mimo to podlega przepisom powołanej Konwencji. Zgodnie natomiast z art. 9 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozy drogowego towarów (CMR) w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. Przeciwnym dowodem są natomiast dołączone do odwołania dokumenty, a zwłaszcza umowa dostawy oraz zlecenie przewozu. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 3 września 2003 r., sygn. akt II CKN 415/01, stwierdził, że w świetle art. 4 i 9 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozy drogowego towarów (CMR) osoba nie będąca stroną umowy przewozu nie może być uznana za nadawcę przesyłki tylko z tej przyczyny, że została wskazana jako nadawca w liście przewozowym. Stanowisko to ma bezpośrednie zastosowanie do stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie na zasadzie wskazanej powyżej, tj. omyłkowo nie wpisanemu do listu przewozowego odbiorcy nie można odmówić tylko z tego powodu przymiotu odbiorcy. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do przewozu kabotażowego albowiem przewoźnik, będący przedsiębiorcą zagranicznym, przewoził towary, które zostały mu powierzone do przewozu poza terytorium RP, a które miał obowiązek dostarczyć do dwóch odbiorców mających siedzibę na terytorium RP. Okoliczność błędnego wypełnienia dokumentu listu przewozowego CMR w świetle załączonych dokumentów nie przesądza o zaistnieniu przewozu kabotażowego, skoro dokument CMR nie jest jedynym dokumentem określającym warunki zawartej umowy przewozu oraz jej strony.
Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 29 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w nawiązaniu do lp. 1.3.1 załącznika do powyższej ustawy, w związku z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 149, poz. 1452), po rozpatrzeniu odwołania uchylono decyzję organu I instancji w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł i nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy przytoczono treść przepisów ustawy o transporcie drogowym powołanych w podstawie prawnej decyzji, z przypomnieniem definicji przewozu kabotażowego włącznie ( art. 4 pkt 12 ustawy), stwierdzając, że stosownie do powołanych przepisów przewozem kabotażowym jest:
- wykonywanie przewozów pojazdem zarejestrowanym za granicą (element przedmiotowy), bądź
- wykonywanie przewozy przez przedsiębiorcę zagranicznego (element podmiotowy).
Spełnienie któregokolwiek z tych elementów rodzi taki skutek, że przewóz ma charakter kabotażu. Na podstawie dokonanej analizy zebranych w sprawie akt należy stwierdzić, że charakter wykonywanego przewozu, podczas którego dokonano kontroli drogowej, można ustalić w oparciu o następujące dokumenty:
- dokument prywatny – Wz nr [...] wydany w dniu [...] czerwca 2004 r., z którego wynika, iż pojazdem marki [...] o nr rej. [...] dokonywano przewozu listew do łóżka T. z miejscowości L. (O. P.W. I.B.) do miejscowości L. (S. S.A.). Dokument ten został okazany funkcjonariuszom Inspekcji Transportu Drogowego;
- list przewozowy CMR nr [...], który został wystawiony w dniu [...] czerwca 2004 r. w miejscowości R. na Ukrainie. Z treści tego dokumentu wynika, iż międzynarodowy transport drogowy był wykonywany z Ukrainy do L., zaś towar transportowany był do L. (art. 4 pkt 12 ustawy: przewóz kabotażowy – przewóz wykonywany pojazdem samochodowym zarejestrowanym za granicą lub przez przedsiębiorcę zagranicznego między miejscami położonymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). Na tym dokumencie, w polu 24, widnieje pieczęć Przedsiębiorstwa Wielobranżowego O., które było odbiorcą rzeczy przewożonych z Ukrainy.
Stosownie do treści art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokołu podpisania, sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238, z późn. zm.), dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy przewozu, która mimo to podlega przepisom powołanej Konwencji. Zgodnie z art. 9 Konwencji w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika.
Po dokładnej analizie akt zebranych w sprawie organ odwoławczy dał wiarę okazanemu listowi przewozowemu CMR nr [...], gdyż jest on jednym z dokumentów potwierdzających wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego, bez względu na obowiązujące przepisy prawa celnego. W rozpatrywanej sprawie list przewozowy CMR został opatrzony pieczęcią urzędu celnego i w ten sposób stał się dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jednocześnie list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy jedynie w braku przeciwnego dowodu. W rozpatrywanej sprawie z treści listu przewozowego CMR nr [...] wynika, iż nadawcą była spółka B. LTD z Ukrainy, a odbiorcą było Przedsiębiorstwa Wielobranżowego O., I.B., a miejscem dostarczenia przesyłki był L.. Ponadto towar w całości dostarczono do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego O., co potwierdza pieczęć w polu nr 24 listu przewozowego CMR. W rozpatrywanej sprawie takiego przeciwdowodu nie ma . Okazane umowy: - dostawy z dnia [...] kwietnia 2004 r., - zlecenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., i – zlecenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., nie stanowią w ocenie organu II instancji przeciwdowodu dla okazanego listu przewozowego CMR nr [...] – dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Natomiast o kwalifikacji dokonanego przewozu jako przewozu kabotażowego świadczy dokument Wz Nr [...], który jest potwierdzeniem, iż Przedsiębiorstwo Wielobranżowe O., I.B. (L.) sprzedało firmie S. S.A. w L. drewniane listwy, które na teren Rzeczypospolitej Polskiej zostały przywiezione przez ukraińską firmę PP B. i dostarczone do lubelskiej firmy O.. Fakt dostarczenia towaru został potwierdzony pieczęcią firmową Przedsiębiorstwa O., I.B., na liście przewozowym CMR nr [...].
Odnosząc się do argumentów pełnomocnika strony o błędnym wypełnieniu listu przewozowego CMR organ II instancji zauważył, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że towar w postaci drewnianych elementów miał być dostarczony do przedsiębiorstwa p. I.B. – O. z siedzibą w L., natomiast transport części elementów drewnianych z L. do firmy S. S.A. z siedzibą w L. odbywał się na podstawie dokumentu Wz Nr [...], który świadczy o zawarciu umowy kupna-sprzedaży drewnianych elementów pomiędzy w/w przedsiębiorstwami. W związku z tym przewóz tych elementów powinien być wykonywany przez polskiego przewoźnika lub pojazdem zarejestrowanym a terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Co zaś dotyczy uchylenia zaskarżonej kary i nałożenia jej w tej samej wysokości, było to wynikiem zastosowania art. 8 wspomnianej ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył przewoźnik wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty przedstawione już w odwołaniu, a ponadto podjęto polemikę z argumentami Głównego Inspektora Transportu Drogowego, na podstawie których odmówił on wiarygodności dokumentom przedstawionym prze stronę skarżącą. Jak podniósł skarżący, list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy międzynarodowego przewozu towarów wtedy, gdy brak jest dowodu przeciwnego. W rozpatrywanej sprawie takim dowodem przeciwnym są dokumenty umowy dostawy oraz zlecenia transportu. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił wiarygodności tym dokumentom bez podania przyczyn. Zgodnie z treścią art. 80 K.p.a. organ orzekający winien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Powoływanie się Głównego Inspektora Transportu Drogowego na fakt, że list przewozowy (CMR) opatrzony został pieczęcią urzędu celnego i w związku z tym jako dokument urzędowy jest jedynym dowodem w sprawie, bez podania jednocześnie przyczyny, dla której nie uznał pozostałych przedstawionych w sprawie dokumentów za przeciwdowód, jest nie tylko naruszeniem Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu towarów, ale także art. 80 oraz art. 76 § 3 K.p.a., przewidującego możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwnego wobec treści dokumentu urzędowego (wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., sygn. akt II SA 517/98). Jednocześnie stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. w uzasadnieniu decyzji organ ma obowiązek wskazać przyczyny, dla których odmówił waloru wiarygodności określonym dowodom. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przyczyn, dla których organ orzekający nie uznał w/w dokumentów a wiarygodne. Organ II instancji nie wykazał, aby umowa dostawy była sfałszowana, podrobiona czy też przerobiona – a jedynie takie okoliczności mogłyby podważyć jej wiarygodność jako dokumentu. pominięcie przez organ orzekający oceny określonego dowodu może budzić uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny (wyrok NSA z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt IV SA 1010/97). Tak więc w rozpatrywanej sprawie organ orzekający poczynił ustalenia naruszając ustalone przez prawo zasady. W konsekwencji należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do wykonywania przewozu kabotażowego, gdyż okoliczność błędnego wypełnienia listu przewozowego nie może przesądzać o ocenie stanu faktycznego w sytuacji, gdy materiał w zgromadzony w sprawie dostarczył dowodu przeciwnego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie odwołując się do dotychczasowej argumentacji i podkreślając, że okoliczność, iż wykonywany przewóz miał charakter przewozu kabotażowego została ustalona na podstawie dokumentu prywatnego Wz z dnia [...] czerwca 2004r. i listu przewozowego CMR z dnia [...] czerwca 2004 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2004 r., którą uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r. w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...]zł i nałożono karę pieniężną w wysokości [...]zł za wykonywanie przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia.
W argumentacji stron wiele miejsca zajmuje kwestia pojęcia przewozu kabotażowego. W opinii Sądu rozważania organów inspekcji drogowej, jak i uwagi strony dotyczące pojęcia przewozu kabotażowego, kabotażu, oparte na jego definicji zawartej w art. 4 pkt 12 ustawy o transporcie drogowym nie wnoszą jednak do sprawy żadnych istotnych argumentów. W szczególności nie można podzielić stanowiska pełnomocnika strony, że o prawnej kwalifikacji przewozu rozstrzyga fakt nierozładowania części towaru na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w L., do którego dostarczono pierwszą część ładunku. Trzeba natomiast zauważyć, że przeciwstawieniem przewozu kabotażowego jest krajowy transport drogowy, w którym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonywane są w ramach działalności gospodarczej pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju (art. 4 pkt 1). Wykonywanie przez zagranicznego przewoźnika drogowego przewozu kabotażowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga zezwolenia (art. 19 ustawy) nie dlatego, że samo zjawisko kabotażu jest naganne, ale dlatego, że przewozy kabotażowe wywierają negatywny wpływ na krajowy rynek przewozowy i przy braku kontroli i reglamentacji mogłyby doprowadzić do stopniowej eliminacji z tego rynku przewoźników krajowych. W rozpatrywanej sprawie nie idzie jednak o mniej lub bardziej rozbudowaną definicję kabotażu, czy podkreślenie jego cech szczególnych, gdyż w opinii Sądu definicja zawarta w powołanym wyżej art. 4 pkt 12 jest dla rozstrzygnięcia sprawy wystarczająca, ale o stwierdzenie, czy podstawy, na których przedmiotowy przejazd został zakwalifikowany jako przewóz kabotażowy były wystarczające, czy też można je było zakwestionować.
W istocie więc sprawa ma charakter proceduralny, a ściślej biorąc – odnosi się do sfery dowodowej.
Przyjmując – jak to uczynił Główny Inspektor Transportu Drogowego - jako podstawę następujące dokumenty:
- dokument prywatny – Wz nr [...] wydany w dniu [...] czerwca 2004 r., oraz
- list przewozowy CMR nr [...], wystawiony w dniu [...] czerwca 2004 r. w miejscowości R. na Ukrainie, z którego treści wynika, iż międzynarodowy transport drogowy był wykonywany z Ukrainy do L.,
można rzeczywiście uznać, że transport z L. do L. miał charakter przewozu kabotażowego.
Trzeba jednak pamiętać, że dokument Wz ma przede wszystkim charakter dokumentu magazynowego, pozwalającego wraz z towarem na opuszczenie terenu przedsiębiorstwa. Taki dokument może być w istocie tylko pośrednim dowodem na zawarcie umowy między firmą O. P.W. I.B. w L. a firmą S. S.A. w L. Należy przy tym zważyć, że kwalifikacja przewozu będzie różniła się w zależności od czasu zawarcia umowy między dwoma podmiotami polskimi i podmiotem ukraińskim (B. LTD.) i w zależności od tego, jaki podmiot i w jakim charakterze występował w tym kontrakcie. O kabotażowym charakterze przewozu można mówić tylko wtedy, gdy transport był wykonywany na zlecenie firmy z L., w wyniku umowy zawartej bezpośredni między firmami polskimi. Jeżeli jednak przewóz był wykonywany w wyniku umowy wielostronnej, łączącej firmy polskie z firmą ukraińską, wówczas był to po prostu transport międzynarodowy, z dwoma punktami odbioru towaru. Należy przy tym pamiętać, że stosownie do treści art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokołu podpisania, sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238, z późn. zm.), dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa jednak na istnienie ani na ważność umowy przewozu, która mimo to podlega przepisom powołanej Konwencji. Zgodnie z art. 9 Konwencji w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. Organ II instancji arbitralnie uznał, że takiego dowodu nie stanowiły przedstawione przez stronę dokumenty, a zwłaszcza umowa dostawy oraz zlecenie przewozu. Główny Inspektor Transportu Drogowego dał wiarę wyłącznie listowi przewozowemu (CMR), który – jak twierdziła strona – był błędnie wypełniony, tylko z tego powodu, że potraktował go, z racji opatrzenia pieczęcią urzędu celnego, jako dokument urzędowy.
Sąd nie podzielił tego stanowiska.
W swoich wielu decyzjach Główny Inspektor Transportu Drogowego często podnosi, że naruszenia ustawy o transporcie drogowym powinny być karane szybko, przy uproszczonym postępowaniu dowodowym, gdyż pozostawienie czasu przedsiębiorcom niejednokrotnie prowadzi do prób fabrykowania czy też fałszowania dowodów. Jest to, jak wynika z doświadczenia, stanowisko zasadne, zwłaszcza w odniesieniu do naruszeń drobniejszych, związanych np. z niewypełnieniem bądź niewłaściwym wypełnieniem kart drogowych itp. Tego rodzaju podejście nie może być jednak zasadą, zwłaszcza w przypadku niemałych kontraktów międzynarodowych, których realizacji uczą się ciągle jeszcze wszystkie strony, z organami inspekcji drogowej włącznie. W takiej sytuacji odrzucenie prywatnych umów handlowych i przewozowych wymagało choćby próby uzasadnienia, i to próby opartej na materiałach i postępowaniu wyjaśniającym. Takiego postępowania nie mogło zastąpić arbitralne oparcie stanowiska organu II instancji na dokumencie urzędowym – nawet wtedy, gdy i w tym przypadku mogły istnieć względy przemawiające za szybkością i uproszczeniem postępowania dowodowego, czego zresztą w rozpatrywanej sprawie organ nie podniósł.
W konsekwencji Sąd uznał, że w przeprowadzonym postępowaniu organ II instancji w istotny sposób, mogący mieć wpływ na wynik sprawy naruszył przepisy odnoszące się do postępowania dowodowego, a w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. i w tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku
W sprawie wykonania uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy, a o zwrocie kosztów postępowania – na podstawie art. 200 wspomnianej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI