VI SA/Wa 2028/20

VI SA/Wa 2028/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Danuta Szydłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1054/21 - Wyrok NSA z 2024-11-26
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 110
art. 2kt 35a, art. 64 ust. `1 pkt 1, art. 140aa i 140ab
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 189f par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r.
Uzasadnienie
1 Sygn. akt VI SA/Wa 2028//20
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku, Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U, z 2020 r. poz. 256), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1. art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. e), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm), § 2 ust. 1 pkt 4 § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. G. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 5.000 (piętnaście tysięcy) złotych,
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2019 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli 7-osiowy pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i 4-osiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował D. D., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem dwóch dźwigarów suwnicy (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy H. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] dnia [...] lipca 2019 r.
W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 53,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 13,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 33 %),
- długość pojazdu członowego 35,77 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 19,27 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 116,78 %).
Kierowca podczas kontroli okazał zezwolenie kategorii VI nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 29.03.2019 r. do 29.09.2019 r., na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi. określone w pozycji nr 6 tabeli.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany w dniu 30.05.2008 r., a naczepa o nr rej. [...] w dniu 06.04.2009 r., co oznacza, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła do 40 t.
Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 14.05.2015 r.
Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31 /UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802), została ustalona zgodnie z zapisami pkt. 8.3 normy PN-EN 45501:2015 Zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych.
Jednostka notyfikowana [...] nr [...] przeprowadziła procedurę zatwierdzenia typu i w dniu 17.02.2017 r. wystawiła certyfikat zatwierdzenia typu WE. Jednostka notyfikowana nr 144! przy OUM w [...] przeprowadziła procedurę oceny zgodności i wydała certyfikaty zgodności nr [...],[...] i [...]. Data wystawienia deklaracji to 11.01.2018 r. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 10 załącznika nr 5, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 17 maja 2017 poz. 969). Stosownie do treści § 26 ust. 2 ww. rozporządzenia, okres ważności legalizacji wyrażony w latach - liczy się od dnia pierwszego stycznia roku następującego po roku, w którym legalizacja została dokonana. Pomiaru długości pojazdu członowego z ładunkiem dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego o nr [...], który legitymował się świadectwem wzorcowania przymiaru wstęgowego [...].
Organ przytoczył treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, wyjaśnił kryteria którymi kieruje się ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania, szeroko omówił sposób rozumienia pojęć- "ładunek sypki" oraz "drewno" a także definicji "należytej staranności" i "braku wpływu" powołując na poparcie swojej argumentacji stosowne orzecznictwo.
Następnie odniósł się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu, uznając je za bezzasadne. Wyjaśnił, że kara pieniężna w niniejszym postępowaniu została nałożona w wyniku przejazdu pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII, a podstawą nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), a nie ustawy o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140).
Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, tj. art. 140aa i 140ab, stanowiące, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. i pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy; Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r.
Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia.
Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.
Organ wskazał, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Wyjaśnił, iż obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Są to więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów.
Podkreślił, że organy administracji działają na podstawie prawa i w granicach prawa. Oznacza to, że jeśli jakieś zachowanie jest sankcjonowane karą pieniężną na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących i takie zachowanie zostało ujawnione, to organ administracji ma obowiązek wszcząć postępowanie i wymierzyć karę, gdyż w innym przypadku naraziłby się na zarzut naruszenia prawa.
Dodał, że dnia 21 marca 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydal wyrok w sprawie C-127/17 dotyczący m.in. kwestii określenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi, natomiast w rozpatrywanej sprawie, elementem decydującym o kwalifikacji i wysokości kary pieniężnej były parametry dopuszczalnej masy całkowitej, dopuszczalnej długości, które to są zgodne z załącznikiem nr 1 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r., w związku z czym ww. wyrok nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Wyjaśnił, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. W rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189 d kpa, art. 189e oraz 189f kpa.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji bądź przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne, a następnie w dniu [...] października 2019 r. wydał decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. z tyt. przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnej o wymiarach, rzeczywistej masie całkowitej i naciskach jednej lub wielu osi odpowiadających zezwoleniu kategorii VII, z naruszeniem zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny. W dalszej kolejności w oparciu o stwierdzone naruszenia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] października 2019 r, wydał decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. z tytułu:
- dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t., którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, tj. stanowiącego naruszenie ujęte pod Ip. 10.2 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, oraz
- dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona tj. stanowiącego naruszenie ujęte pod Ip. 10.3 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Skarżący nie podzielił interpretacji inspekcji transportu drogowego, iż należy prowadzić na jedną osobę dwa postępowania administracyjne i nakładać na przedsiębiorcę dwie sankcje na podstawie jednej kontroli. Podczas kontroli stwierdzono jedno uchybienie czyli przekroczenie określonych w przepisach wymiarów pojazdu i na tej podstawie nałożono dwie kary finansowe. Podwójne, czy wielokrotne karanie tej samej osoby za ten sam czyn, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Skoro podczas kontroli drogowej stwierdzono, iż wymiary pojazdu wraz z ładunkiem przekraczają dopuszczalne normy to powinna zostać nałożona jedna kara pieniężna. To, że naruszenia mogą wynikać z różnych źródeł prawa, wcale nie oznacza, że obie sankcje należy stosować jednocześnie. Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem przekraczającym określone w przepisach dopuszczalne wymiary jest jednym czynem zabronionym. W dniu kontroli inspektor transportu drogowego zatrzymał jeden zespół pojazdu prowadzony przez jednego kierowcę w imieniu tego jednego przedsiębiorcę prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. Podczas kontroli wykonano jedno ważenie i na podstawie tego jednego wyniku zostały wszczęte dwa odrębne postępowania administracyjne na jednego przedsiębiorcę.
W ocenie skarżącego na wadliwość zaskarżonej decyzji wpływ ma również problematyka tzw. zbiegu odpowiedzialności prawnej, który to zbieg może mieć dwojaki charakter. Stan faktyczny ustalony w dniu kontroli, tj. [...] lipca 2019 r., a następnie stwierdzone w jej wyniku naruszenia dały organowi podstawę do wydania względem strony dwóch odrębnych decyzji administracyjnych, a więc w konsekwencji organ nałożył na stronę dwie odrębne kary pieniężne, których podstawę stanowiło tożsame działanie przedsiębiorcy. Skarżący wywodził, że w kontekście zbiegu odpowiedzialności administracyjnej należy przede wszystkim zwrócić uwagę na szczególne znaczenie zasady ne bis in idem, która to zasada determinuje konieczność regulowania sytuacji, w której ta sama osoba, w związku z popełnieniem tego samego czynu, może ponieść negatywne konsekwencje prawne o charakterze represyjnym, przewidziane w różnych normach prawnych. W ocenie skarżącego organ wydając zaskarżoną decyzję uchybił obowiązkowi poszanowania ww. zasady, bowiem za naruszenia stwierdzone podczas kontroli potwierdzonej protokołem nr [...] strona została uprzednio ukarana administracyjną karą pieniężną w drodze decyzji nr [...] z dnia [...] października 2019 r.
Zdaniem skarżącego organ naruszył także art. 107, art. 6, art 7, ar. 8 art. 11 kpa .
Kolejną wątpliwością skarżącego jest fakt wykorzystywania przez ITD wag typu SAW-10C do określenia dopuszczalnej masy całkowitej wieloosiowego pojazdu.
. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2018 poz.1990 ze zm.), pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ,a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1,nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 prd). W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Kontrolowany pojazd skarżącego był nienormatywny co potwierdzają wyniki kontroli. W wyniku pomiarów kontrolowanego stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 53,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 13,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 33 %),
- długość pojazdu członowego 35,77 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 19,27 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 116,78 %).
Wobec powyższego, w ocenie sądu, w ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej jak za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości 15.000 złotych. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia obowiązujących przepisów.
Niezależnie jednak od powyższego w ocenie sądu na uwzględnienie zasługiwał zarzut skargi dotyczący podwójnego ukarania.
W ocenie organu problem nie zachodzi albowiem podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Z 2018 r. poz. 1990 ze zm.), a nie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58). Organ podkreślił, że przepisy art. 140aa i 140ab ustawy Prawo o ruchu drogowym,stanowiące, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, właściwe organy nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r. Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego. Organ podkreślił, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Zdaniem organu obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Są to więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów.
W ocenie sądu powyższą argumentację organu uznać należy za błędną, co bezpośrednio miało wpływ na niewłaściwe rozważenie przez organ możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Komentowany przepis określa przesłanki, tryb i formę odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie § 1 wymaga formy decyzji administracyjnej. Jest to decyzja merytoryczna, w której organ administracji publicznej orzeka, że na podstawie komentowanego przepisu odstępuje od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie określonego ustawo woobowiązku (naruszenie ustawowo określonego zakazu). Spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, a zatem nie jest to podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (adresata zakazu). Zob.np. wyrok SN z 15.10.2014 r., III SK 47/13, OSNP 2016/8, poz. 112, w którym stwierdzono, że celem art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego jest zliberalizowanie norm prawa energetycznego w zakresie kar pieniężnych przez przyznanie organowi regulacyjnemu uprawnienia do odstąpienia od wymierzenia kary, gdy przedsiębiorstwo energetyczne zachowało się co prawda sprzecznie z normami Prawa energetycznego, lecz następnie zmieniło swoje zachowanie. Nie oznacza to zarazem oparcia odpowiedzialności administracyjnej na zasadzie winy (A.Wróbel (w:)M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2019).Przepis ten przyjmuje szerokie rozumienie zakazu ne bis in idem na wzór przyjętego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, obejmującego nie tylko przypadki zbiegu odpowiedzialności zaczyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, ale również przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego i innych przepisów prawa publicznego, w tym prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym (zob. wyroki TK: z 24.01.2006 r., SK 52/04, OTK-A2006/1, poz. 6; z 18.11.2010 r., P 29/09, OTK-A 2010/9, poz. 104; z 12.04.2011 r.,P 90/08, OTK-A 2011/3, poz. 21).Przesłanki zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa, które muszą być spełnione łącznie są następujące:1) uprzednie prawomocne ukaranie,2) za to samo zachowanie,3) strony,4) jedną z kar wymienionych w komentowanym przepisie. Konieczne jest ponadto wykazanie, że "uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna". Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany, po pierwsze, ocenić, jakie cele spełniają uprzednia kara i aktualna administracyjna kara pieniężna; po drugie, ustalić, które z wchodzących w rachubę celów kary uprzedniej i administracyjnej kary pieniężnej są tożsame; po trzecie, ocenić, czy i w jakim stopniu uprzednio nałożona kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom organu, nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie występuje tożsamość (identyczność) zachowania będącego przedmiotem postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawie prawo o ruchu drogowym i postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie ustawy o transporcie drogowym. To samo zdarzenie tj. wyniki kontroli pojazdu skarżącego przeprowadzonej w dniu w dniu [...] lipca 2019 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] stanowiło bowiem podstawę faktyczną wydanych decyzji.
Kolejną przesłanką zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa jest tożsamość(identyczność) osoby. Chodzi o jedną i tę samą osobę, która jest stroną dwóch postępowań zakończonych nałożeniem kar pieniężnych. W tym przypadku sąd również, wbrew twierdzeniu organu, nie ma wątpliwości, że stroną każdej z wydanych decyzji jest skarżący. Niezależnie bowiem czy nazwiemy go podmiotem wykonującym przejazd czy przewoźnikiem drogowym wykonującym przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego mamy do czynienia z przedsiębiorcą wykonującym zarobkowo transport drogowy.
Następną przesłanką jest uprzednie ukaranie za to samo zachowanie strony postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ustawodawca wymaga aby ukaranie administracyjną karą pieniężną było prawomocne. W ocenie sądu ratio legis analizowanego przepisu art. 189f § 1 pkt 2 kpa przemawia za koniecznością rozważenia przez organ możliwości zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy wszczętej jako pierwszej.
Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej do kodeksu postępowania administracyjnego m.in. przepisy odnoszące się do kar administracyjnych (druk sejmowy nr 1181) - pod wpływem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtował się pogląd, że administracyjna kara pieniężna powinna być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia i odpowiadającą celom, dla których jest stosowana (orzeczenie TK z dnia 1 marca 1994 r., sygn. U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5). Podkreślono, że sankcje administracyjne przybierają w wielu przypadkach bardziej rygorystyczną postać niż sankcje karne, np. gdy nie przewidziano przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto automatyzm nakładania kar i brak uwzględniania okoliczności danej sprawy nie sprzyja zapewnieniu sprawiedliwego – w odczuciu społecznym – działania administracji. Stan taki budzi również zastrzeżenia z uwagi na zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawnym, w szczególności na zasadę proporcjonalności. Z tego względu w orzecznictwie i doktrynie postuluje się, aby w przypadkach, gdy wyraźne brzmienie przepisu nie stoi temu na przeszkodzie, wykładać przepisy dotyczące kar administracyjnych, dążąc do rozszerzenia gwarancji procesowych praw obywatela oraz obowiązywania zasady zaufania do organów państwa.
Na zakończenie zauważyć należy, że brzmienie art. 189f § 1 pkt 2 kpa jest kategoryczne i nakazuje organowi administracji publicznej, w drodze decyzji, odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek. Brak zatem miejsca na uznaniowość organu. Dlatego też organ powinien ponownie, bardzo skrupulatnie i szczegółowo przeanalizować stan sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa. Mając na uwadze powyższe sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) orzekł,jak w wyroku.
-----------------------
12