VI SA/Wa 1947/24

VI SA/Wa 1947/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący/
Urszula Wilk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 10 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 146
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1, art. 5 pkt 21, art. 82
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 2168
art. 14a
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 236
art. 17 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 133 par. 1, art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 423
art. 8 ust. 6 pkt 3, art. 13 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z 24 kwietnia 2024 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia orzekł, że Z. B. (Skarżący) podlega od 9 lipca 2013 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki cywilnej Zespół Obsługi Adwokackiej NIP [...], REGON [...].
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 oraz art. 102 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej ustawa oświadczeniach) w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960. r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.)
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] wystąpił z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Z. B. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki cywilnej Zespół Obsługi Adwokackiej od 9 lipca 2013 r. przekazując dokumenty.
Organ poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie oraz możliwości złożenia wyjaśnień i wglądu do zgromadzonej dokumentacji. Z. B. pismem z 2.01.2024 r. zajął stanowisko w sprawie.
Organ wskazał, że z informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż Skarżący z dniem 10.02.2005 r. rozpoczął prowadzenie działalności pozarolniczej w formie indywidualnej KANCELARIA ADWOKACKA: B. Z. Wpis w dniu 20.12.2011 r. został przeniesiony z ewidencji gminnej do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
W dniu 9.07.2013 r. Z. B. w ww. rejestrze dokonał zmian dodając informację o rozpoczęciu działalności pozarolniczej prowadzonej w formie spółki cywilnej Zespół Obsługi Adwokackiej NIP [...], REGON [...].
Natomiast zgodnie z danymi zawartymi na stronie Głównego Urzędu Statystycznego Z. B. od 1.04.1996 r. prowadzi działalność pozarolniczą formie spółki cywilnej NIP [...], co potwierdzają informacje pozyskane z Urzędu Skarbowego w [...].
Organ wywodził, że Z. B. w okresie wskazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zgłaszał zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej zgodnie z art. 14 a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2168) obowiązującym do 29.04.2018 r. oraz art. 22 ustawy z dnia 06.03.2018 r. Prawo Przedsiębiorców (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 236), obowiązującym od 30.04.2018 r., co wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Organ wywodził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał informacje, że Z. B. jako wspólnik spółki cywilnej Zespół Obsługi Adwokackiej od 9 lipca 2013 r. nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (jest zgłoszony jako osoba prowadząca indywidualną działalność pozarolniczą w oparciu o uprawnienia zawarte w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), nie składał dokumentów rozliczeniowych z wykazaniem wielokrotności składki zdrowotnej oraz nie opłacał składki zdrowotnej z tego tytułu.
Ponadto organ rentowy wskazał, że Z. B. w rozpatrywanym okresie spełnia warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej z uwagi na inny tytuł, tj. od 11.12.2012 r. posiada prawo do emerytury.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że spółka cywilna Zespół Obsługi Adwokackiej zatrudniała pracownika do 30.09.2013 r., natomiast nie zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego osób współpracujących.
Dodatkowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wniosku dołączył pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 13.01.2023 r. oraz pismo Skarżącego z 3.01.2023 r.
W ocenie organu z korespondencji tej wynika, że Skarżący:
zgłosił prowadzenie działalności pozarolniczej w formie indywidualnej od 1 kwietnia 1996 r. do nadal- Kancelaria Adwokacka: B. Z.,NIP [...],
- jako wspólnik spółki cywilnej od 1 kwietnia 1996 r. do nadal- Zespół Obsługi Adwokackiej
NIP [...],
opłacał zaliczki na podatek dochodowy z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej za lata 2013-2020 12022,
od 1 stycznia 2010 r. wybrał opodatkowanie na zasadach ogólnych,
złożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36 za lata 2013- 2021 w których wykazał:
za lata 2013-2020 przychód/koszty/dochód z działalności indywidualnej oraz przychód/ koszty/brak dochodu i strat jako wspólnik spółki cywilnej,
za 2021 rok przychód/koszty/stratę z działalności indywidualnej oraz przychód/ koszty/brak dochodu i strat jako wspólnik spółki cywilnej,
złożył deklaracje VAT- 7 z działalności indywidualnej za okres od lipca 2013 do listopada 2022 r., w których wykazał obroty.
W piśmie z 3.01.2023 r. kierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Z. B. wyjaśnił, że: każdy z adwokatów w wynajmowanym lokalu prowadzi indywidualną działalność i z tego tytułu odprowadza składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jednakże dla potrzeb ewentualnego zatrudnienia sekretarki i zawarcia umowy najmu, zawarta została umowa spółki cywilnej, która nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, gdyż nie osiąga przychodów ani nie ma rozchodów
Do ww. pisma Skarżący dołączył kopię załącznika PIT B, tj. Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2021 z którego wynika, że spółka cywilna ZESPÓŁ OBSŁUGI ADWOKACKIEJ S.C. osiągała w roku podatkowym przychód i wykazywała koszty uzyskania przychodu, natomiast brak dochodów i strat z prowadzonej działalności.
Organ podnosił też, że w korespondencji kierowanej do NFZ Skarżący oświadczał, że " (...) Poza sporem pozostaje, że w 2013 r. przystąpiłem do spółki cywilnej, która powstała w miejsce wcześniej istniejącego Zespołu Adwokackiego, tylko i wyłącznie w celu zawarcia z dotychczasowymi członkami w/w Zespołu przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w [...] umowy najmu lokalu użytkowego położonego w [...] przy ul. [...]. Poza zawarciem w/w umowy oraz podziałem kosztów związanych z opłacaniem oraz utrzymaniem w/w lokalu, spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej- co zbliża ją konstrukcyjnego- bardziej do umowy wspólnoty biurowej niż spółki cywilnej. Działalność prowadzili jej wspólnicy, ale w ramach własnych, indywidualnych kancelarii adwokackich".
Odwołując się do art. 66 ust 1 pkt. 1 lit. c, art. 69 ust.1 i art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach organ podkreślał, że podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy. W polskim systemie prawnym nie ma obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej natomiast istnieje zasada swobody działalności gospodarczej. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.
Organ wskazywał, że istotą spółki cywilnej jest stała współpraca i zorganizowane współdziałanie wspólników ukierunkowane na przysporzenie wspólnego dochodu.
W ocenie organu skarżący w pismach z 3.01.2023 r. i 2.01.2024 r. potwierdził, że w 2013 r. był wspólnikiem spółki cywilnej NIP [...] oraz fakt, iż spółka zatrudniała pracownika i zawarła umowy najmu. Ponadto z dokumentów przekazanych przez stronę oraz Urząd Skarbowy w [...] wynika, że spółka cywilna Zespół Obsługi Adwokackiej NIP [...], REGON [...] w zeznaniach podatkowych wykazywała przychód i koszty, w związku z tym prowadziła działalność pozarolniczą.
Organ wywodził, że brak dochodu z działalności nie stanowi przesłanki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Istotą, działalności jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko.
Organ zaznaczył, że uwzględnił wyjaśnienia strony dotyczące przyczyn przystąpienia do ww. spółki. Organ uwzględnił również informacje przekazane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dotyczące zatrudniania pracownika przez spółkę oraz przekazane przez Urząd Skarbowy w [...] informacje oraz dane zawarte w CEIDG.
Skargę na tę decyzje wniósł Z. B. zarzucając jej naruszenie przepisów art. 82 ust. 1 i 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy o świadczeniach obowiązującej od 01. 10. 2004r. z powodu bezpodstawnego przyjęcia, iż w okresie od 1.04. 1996 r. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą pozarolniczą jako prawnik w formie spółki cywilnej, oprócz indywidualnej kancelarii adwokackiej, co ma wynikać z informacji Urzędu Skarbowego w [...], podlega podwójnemu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, mimo że po likwidacji Zespołu Adwokackiego nr [...] w [...], w 1996 r. powstały w jego miejsce indywidualne Kancelarie Adwokackie posiadające pełną księgowość, NIP, Regon konta bankowe i rozliczające się, co miesiąc z Urzędem Skarbowym z osiąganych dochodów i poniesionych kosztów uzyskania tych dochodowa dla potrzeb wyłącznie zawarcia umowy o pracę z sekretarką i zawarciem umowy o najem lokalu użytkowego w [...] przy ulicy [...] utworzono tzw. Zespół Obsługi Adwokackiej S.C, który poza tą nazwą nie posiada żadnych funkcji czy cech spółki cywilnej, w rozumieniu art. 860 i następne k.c. skoro ani w planach czy też w rzeczywistości, nie wykonywała ona jakiejkolwiek działalności gospodarczej, gdyż takiego celu nie miała i nie prowadziła żadnej dokumentacji księgowej, nie posiadała nigdy konta bankowego i taki twór organizacyjny był tolerowany zarówno przez Urząd Skarbowy w [...] jak i ZUS w [...].
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśniał, że Zespół Obsługi Adwokackiej S.C. nie miała żadnego celu gospodarczego, gdyż powstała wyłącznie po to aby możliwe było zawarcie umowy z sekretarką i umowy najmu lokalu przy ulicy [...] z byłym Zarządem Budynków Miejskich w [...]. Powodem zawarcia takiej spółki było to, że nie było możliwości aby każdy z adwokatów zawierał cząstkowe umowy o pracę z sekretarką i tymże Zarządem, który takiej możliwości nie dopuszczał. Można więc przyjąć, że była to więc pozorna umowa i jako taka zgodnie z art. 83 konie korzystała nigdy z ochrony prawnej. Oświadczam, że spółka ta nigdy nie wykonała żadnej usługi prawnej, gdyż od tego były i są kancelarie adwokackie poszczególnych adwokatów .Gdyby spółka ta przyjmowała zlecenia wykonywania usług prawniczych to wówczas indywidualne kancelarie adwokackie nie miały by racji bytu. Przede wszystkim musiała by być wola poszczególnych adwokatów aby w takiej spółce funkcjonować a takiej woli nie było.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, który stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazano, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a, a także osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu: a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 8 ust. 6 pkt 3).
Jak stanowi art. 82 ww. ustawy, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (ust. 1). W przypadku zaś gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie (ust. 2).
W okresie objętym wnioskiem ZUS, działalność gospodarczą, do dnia 29 kwietnia 2018 r., regulował art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 2168 z późn. zm.), który stanowił, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Od dnia 30 kwietnia 2018 r. działalność gospodarczą reguluje art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2021, poz. 162 z późn. zm.), który stanowi, że działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Obowiązujący od dnia 20 września 2008 r. do dnia 29 kwietnia 2018 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a, przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r. - na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy). Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 23 ust. 2 przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy.
Należy podkreślić, że obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu. Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. W świetle zaś art. 13 pkt 4 tej ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Aktywny wpis do CEIDG tworzy domniemanie, że osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona. Domniemanie to można podważyć przedstawiając dowody przeciwne. Podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej (art. 13 pkt 4 o ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), w tym działalności gospodarczej, czyli rzeczywiste podjęcie i prowadzenie działalności wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły. Ocena czy działalność gospodarcza rzeczywiście była wykonywana należy do sfery ustaleń faktycznych.
Domniemanie wynikające z zarejestrowania działalności gospodarczej, może być więc obalone. Przeprowadzenie przeciwdowodu obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z dokumentów urzędowych. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia obciąża zatem tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy zauważyć jednak należy, że Skarżący nie zaprzecza, że był wspólnikiem spółki cywilnej – Zespół Obsługi Adwokackiej. Podnosi natomiast, że spółka ta zawarta został przez członków rozwiązanego zespołu adwokackiego w celu obsługi ich indywidualnych kancelarii adwokackich w tym m.in. zatrudnienia sekretarki, zawarcia umowy najmu biura, podziału kosztów związanych z opłacaniem oraz utrzymaniem lokalu, co w ocenie Skarżącego świadczy o tum, że spółka ta nie prowadziła de facto działalności gospodarczej.
Prezes NFZ stwierdzając, że Skarżący prowadził działalność pozarolniczą w formie spółki cywilnej w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, a w związku z tym podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego swoje ustalenia oparł na informacjach przekazanych przez ZUS, z których wynika, że Skarżący oprócz indywidualnej działalności gospodarczej był również wspólnikiem spółki cywilnej o nr NIP [...] i REGON [...] od 9 lipca 2013 r. Informacje te korelują ze zgromadzoną w aktach informacją przekazaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w piśmie z 13 stycznia 2023 r., zgodnie z którą Skarżący zgłosił prowadzenie działalności gospodarczej również jako wspólnik spółki cywilnej – Zespół Obsługi Adwokackiej o wskazanych wyżej numerach NIP i REGON. W piśmie tym Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że Skarżący złożył w urzędzie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT- 36 za lata 2013 -2021, w których wykazał: za lata 2013-2020 – firma jednoosobowa przychód / koszty / dochód; - spółka cywilna przychód / koszty / brak dochodu i strat. Za 2021 rok – firma jednoosobowa przychód / koszty / dochód; - spółka cywilna przychód / koszty / brak dochodu i strat. W aktach zgromadzono także kopię PIT B za 2021 r. spółki cywilnej – Zespół Obsługi Adwokackiej o wskazanym wyżej numerze NIP.
W wyniku analizy tych danach oraz informacji przedstawionych przez samego Skarżącego Prezes NFZ stwierdził, że Skarżący prowadził działalność pozarolniczą w formie spółki cywilnej w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, a w związku z tym podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Organ zasadnie podkreślał, że brak dochodu z działalności nie stanowi przesłanki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Istotą działalności jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko.
W ocenie Sądu, Prezes NFZ w toku postępowania administracyjnego podjął zatem czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego co do okoliczności istotnych z punktu widzenia powołanych przepisów prawa materialnego mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ zebrał i rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, uwzględniając także twierdzenia i argumentację Skarżącego, których jednak nie podzielił. W ocenie Sądu wnioskowanie organu było zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i nie wykraczało poza ramy swobodnej oceny dowodów, tym samym działanie to odpowiadało więc standardom wynikającym z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.
Skarżący miał zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu, został bowiem zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, a także poinformowany o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.
Podkreślić należy, że odrębną kwestią jest natomiast, czy skarżący będzie zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie uzależniona od ustalenia, czy skarżący uzyskiwał przychody, a także od tego, czy nie nastąpiło przedawnienie domagania się składek za poszczególne okresy. Jak wyżej wskazano, ustalenia te należą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie, w której skarżący ma możliwość stosownego działania na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W sprawie przed organami NFZ, dotyczącej objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają znaczenia (por. wyroki NSA z 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 709/10, z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt: II GSK 433/19).
Odnosząc się do wniosków dowodowych Skarżącego zawartych w piśmie z 5 lutego 2025 r. wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten reguluje wyjątkową sytuację, w której sąd administracyjny prowadzi dodatkowe postępowanie dowodowe z dokumentu, bowiem - co do zasady i co jest zgodne z istotą sądowej kontroli administracji - sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez Sąd na tej podstawie nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Mając na uwadze kryteria ustawowe oraz fakultatywny charakter omawianej instytucji procesowej, będącej odstępstwem od wyrażonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy, Sąd nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów przedstawionych przez Skarżącego, bowiem w ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy dawał dostateczne podstawy do oceny legalności zaskarżonej decyzji, a przedstawione dokumenty dotyczyły okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji (2025 r.).
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności w ocenie Sądu, organ dostatecznie wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.