VI SA/Wa 1674/05

VI SA/Wa 1674/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Halina Emilia Święcicka /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
I OSK 357/06 - Wyrok NSA z 2007-01-25
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie : Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. J. prowadzącego działalność gospodarczą P. –J. J. i A. J. (poprzednio prowadzących działalność gospodarczą pod firmą A. z siedzibą w M.) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2005r., działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 6ust.1, art. 8 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.WE L370 z 1 grudnia 1985r.), art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) oraz lp. 1.11.5, lp 1.11.1.załącznika do tej ustawy, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. J. i J. J. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą "A" J. J. A. J. w M. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1650 złotych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło
a) skrócenie w dniu [...] kwietnia 2004r. dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego rzeczy o 6 godzin i 14 minut
b) skrócenie dziennego czasu odpoczynku w dniu [...] kwietnia 2004r. o 2 godziny i 5 minut
c) przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu o 11 godzin i 55 minut przy wykonywaniu transportu drogowego
Powyższe naruszenia stwierdzono podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z naczepą [...] nr rej [...], przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2004r. na drodze krajowej Nr [...].w miejscowości S. . Pojazdem kierował Pan A. K.
Organ przywołał art. 8 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., który stanowi, że w każdym 24-godzinnym okresie kierowca korzysta z dziennego okresu odpoczynku, wynoszącego co najmniej 11 kolejnych godzin, który to okres może być skrócony do minimum dziewięciu kolejnych godzin, nie częściej niż trzy razy w każdym tygodniu, pod warunkiem że przed upływem następnego tygodnia otrzyma równoważny okres odpoczynku, stanowiący rekompensatę.
W dni, kiedy odpoczynek nie jest skrócony zgodnie z pierwszym akapitem, może być wykorzystany w dwóch lub trzech oddzielnych okresach w ciągu 24 godzin, z których jeden musi trwać co najmniej osiem kolejnych godzin. W takim przypadku minimalna długość odpoczynku będzie zwiększona do 12 godzin.
Zgodnie z art. 6 ust.1 w/w rozporządzenia okres prowadzenia pojazdu między każdymi dwoma okresami dziennego odpoczynku lub między okresem dziennego i tygodniowego odpoczynku zwanego dalej "dziennym okresem prowadzenia pojazdu", nie może przekraczać dziewięciu godzin. Może być przedłużony dwukrotnie w każdym tygodniu do 10 godzin.
Powołując się na art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym, GITD stwierdził, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów ustawy o czasie pracy kierowców oraz wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł.
Przy czym wysokość kar określona jest w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z l.p.1.11.1. załącznika do w/w ustawy karą w wysokości 50 złotych sankcjonowane jest skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny, natomiast zgodnie z l.p.p 1.11.5. powołanego załącznika karze w wysokości 50 złotych podlega przekroczenie maksymalnego dziennego prowadzenia o czas do 1 godziny oraz 100 złotych za każdą rozpoczętą godzinę.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2005r, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zarzut skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, w ocenie organu odwoławczego jest niezasadny, gdyż kierowca pojazdu - Pan A. K. nie prowadził w dniu kontroli działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, lecz w zakresie usług prowadzenia pojazdu, co wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Nr. [...]. Zdaniem organu, przewoźnikiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym byli skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A", którzy zawarli z w/w kierowcą w dniu [...] października 2003r. umowę o świadczenie kierowania pojazdem. Odnosząc się pozostałych zarzutów odwołania, organ stwierdził, że czas pracy kierowcy regulowany jest Rozporządzeniem Rady nr 3820/85, które nie ogranicza swego zastosowania jedynie do kierowców -pracowników w znaczeniu kodeksu pracy a zatem w rozpatrywanej sprawie strona miała obowiązek respektować normy określone w w/w Rozporządzeniu. Organ zaakcentował, że w związku z wejściem w dniu 1 maja 2004 r. Rzeczypospolitej Polskiej do struktur Unii Europejskiej prawo wspólnotowe stało się częścią obowiązującego prawa krajowego.
GITD, dokonując interpretacji przepisów o czasie pracy kierowcy oraz wymienionego Rozporządzenia Rady w kontekście przepisów Konstytucji RP oraz Traktatu Akcesyjnego wywodzi, że zgodnie z art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, karze podlega podmiot wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, który narusza powołane w podstawie prawnej przepisy. W tym stanie rzeczy za prawidłowe uznał ustalenie, że adresatem decyzji są skarżący.
W ocenie organu, na powyższe nie ma również wpływu fakt, że po dniu wydania decyzji przez organ I instancji, zaszły zmiany w strukturze firmy.
GITD wskazał ponadto, że wysokość kar pieniężnych wynika z załącznika do ustawy o transporcie drogowym i nie zależy od stwierdzenia winy oraz nie może być przez organ modyfikowana w żaden sposób.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego J. J. i A. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w kwocie 3600 złotych, stanowiącej sześciokrotność stawki określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, uzasadniając wysokość kwoty skomplikowanym stanem prawnym.
Zarzucili, iż zaskarżona decyzja:
- została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
- narusza art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędne zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej za naruszenie art. 6 ust.1, art. 8 ust.1 i 2 Rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3820/85,
- narusza art. 2 Konstytucji RP poprzez nałożenie kary pieniężnej pomimo braku winy po stronie ukaranego.
Nadto zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj art. 15 k.p.a poprzez brak rozpatrzenia wszystkich zarzutów odwołania.
Nie negując stwierdzenia organu, iż rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 stanowi część krajowego systemu prawnego, zakwestionowali możliwość nałożenia kary za naruszenie tych przepisów. Powołali się na treść art. 17 ust. 1 w/w Rozporządzenia, który nałożył na Państwa Członkowskie obowiązek przyjęcia takich ustaw, rozporządzeń i przepisów administracyjnych, jakie są konieczne do wdrożenia rozporządzenia, i które obejmować mają m. in. kary nakładane w przypadku naruszenia. W ocenie skarżących, krajowy ustawodawca nie dopełnił wskazanego obowiązku i nie wprowadził dla rozporządzenia norm sankcjonujących do polskiego systemu prawnego, a w szczególności do treści art. 92 ust. ustawy o transporcie drogowym. Skarżący podnoszą, że za uchybienia kierowcy będącego samodzielnym przedsiębiorcą nie ponoszą odpowiedzialności. Adresatem decyzji powinien być w w ich ocenie – kierowca Pan A. K. Do odwołania dołączyli decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, na podstawie której nałożono karę na kierowcę współpracującego na takich samych zasadach co kierowca w przedmiotowej sprawie. Naruszenia podstawowej zasady państwa prawnego skarżący upatrują w ukaraniu ich mimo braku jakiejkolwiek winy po ich stronie. W ocenie A. J. i J. J. oparcie zaskarżonej decyzji na przepisie o charakterze karnym niezbędne jest istnienie winy po stronie ukaranego, tymczasem skarżący wykazali brak jakiejkolwiek winy po swojej stronie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności jej z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.
Uprawnienie administracyjne do wykonywania transportu drogowego (wypis z licencji), jakim legitymował się kierowca pojazdu Pan A. K. podczas kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego jednoznacznie wskazywał na podmiot, który bezpośrednio korzystał z praw i podlegał obowiązkom zawartym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879). Podmiotem tym byli skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. W tym stanie rzeczy, należy podzielić stanowisko organu, że w świetle przepisów w/w ustawy a w szczególności art. 4 pkt.1 w zw z art. 92 , A. J. i J. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" wykonywali transport drogowy kontrolowanym pojazdem samochodowym – posługując się innym podmiotem. Podkreślić przy tym należy, że przepisy ogólne zawarte w art. 4 pkt 1 - 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym, jak i z art. 5 ust. 1-3 ustawy stanowią o wymogach ustawowych, jakie muszą spełniać przedsiębiorcy ubiegający się o udzielenie licencji.
Z istoty przepisu art. 4 pkt 17 wynika, że licencja jest decyzją administracyjną uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Licencji, w myśl art. 13 nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią (z zastrzeżeniem ust. 2).
Ustawodawca udzielając przedsiębiorcy uprawnienia administracyjnego do wykonywania tej szczególnej działalności gospodarczej nałożył na niego jednocześnie obowiązki, których naruszenie prowadzi nie tylko do sankcji zagrożonych karą pieniężną zawartych w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, ale i do cofnięcia udzielonego mu uprawnienia, o czym stanowi art. 15 ustawy. Żeby prowadzić działalność gospodarczą w oparciu o przepisy ustawy transportowej, skarżący musieli (i nadal muszą) spełniać wskazane w ustawie wymogi do uzyskania licencji. Podkreślenia wymaga, że udzielenie licencji przez uprawniony organ poprzedza sformalizowana procedura administracyjna mająca na celu wykazanie przez zainteresowanego przedsiębiorcę spełniania szeregu kryteriów. Innymi słowy działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych podlega ustawowej limitacji i poddana jest surowym rygorom.
Wyrazem tego jest w szczególności art. 5 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, iż podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego i to przy spełnieniu określonych w pkt. 1 - 5 wymogów:
-dobrej reputacji;
-legitymowania się certyfikatem kompetencji zawodowych przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem;
-posiadania sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzonej dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w określonej ustawą wysokości,
-przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz muszą spełniać wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie być skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku;
-posiadać tytuł prawny do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany.
Na mocy art. 5 ust.1-3 ustawy otrzymując uprawnienie administracyjne do wykonywania transportu drogowego skarżący poddali się wymogom i określonym w ustawie obowiązkom w zakresie przestrzegania zasad podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy.
Unormowanie określone w art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym jako jedno z kryteriów uzyskania licencji wprost zastrzega od ubiegającego się spełnienia wymagań określonych w przepisach ustawy o transporcie, ustawy o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców bez względu na to, czy przedsiębiorca będzie osobiście wykonywał przewozy, czy zatrudnieni przez niego kierowcy, czy także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz.
Zasada wskazana w tym przepisie jednocześnie statuuje odpowiedzialność przewoźnika za osoby którymi posługuje się w wykonywaniu licencjonowanej działalności, bez względu na rozróżnienie ich sytuacji prawnej, czy jako zatrudnionych kierowców czy innych osób niezatrudnionych, ale wykonujących osobiście na jego rzecz przewozy.
Mając na uwadze powyższe, argumenty pełnomocnika skarżących dotyczące skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu należy uznać za nietrafne.
Nie kwestionowaną przez skarżących okolicznością są stwierdzone w toku kontroli uchybienia polegające na skróceniu dziennego czasu odpoczynku oraz przekroczenie maksymalnego dziennego prowadzenia pojazdu.
W rozpoznawanej sprawie naruszone zostały przepisy art. 6 ust.1 i art. 8 ust.1i 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Za stwierdzone naruszenia została nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 1650 złotych wynikająca z l.p. 1.11.5 i 1.11.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Choć strona nie kwestionuje wysokości kary, stwierdzić należy, że organ wyliczył jej wysokość prawidłowo.
Odnosząc się do zarzutu braku podstawy prawnej sankcjonującej opisane wyżej zdarzenia należy zauważyć, że Rozporządzenie Rady nr 3820/85 stanowi część krajowego systemu prawnego i jest to okoliczność bezsporna. Zgodnie z art. 87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Szczegółowe kwestie związane z obowiązkiem stosowania urządzeń i tzw "wykresówek" regulują przepisy Rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3820/85 oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców.
W ocenie Sądu z zestawienia przepisów art. 87 ust.1 i art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym wynika, że wykonujący transport drogowy ma obowiązek stosowania się do nakazów i zakazów opisanych w przywołanych przepisach.
Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.) na mocy Traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864) prawo wspólnotowe stało się częścią prawa krajowego (art. 2 Traktatu).
Zdaniem Sądu, nie mają racji skarżący podnosząc, iż brak jest przepisów sankcjonujących naruszenia przepisów rozporządzenia Nr 3820/85 Rady Wspólnot Europejskich z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L370 z 01.12.1985 P.0001 – 0007).
Wdrożenie dyrektyw Wspólnot Europejskich mających zastosowanie do transportu drogowego, m.in. dyrektywy 88/599/EWG z dnia 23 listopada 1988 r. w sprawie standardowych procedur sprawdzających przy wykonaniu rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 325 z 29.11.1988) nastąpiło na mocy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 96, poz. 959). Stosownie do art. 65 tej ustawy, w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) wprowadzono szereg zmian począwszy od zmiany jej tytułu poprzez dodanie odnośnika nr 1 w brzmieniu: "Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich:
....3) dyrektywy 88/599/EWG z dnia 23 listopada 1988 r. w sprawie standardowych procedur sprawdzających przy wykonaniu rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 325 z 29.11.1988), ..."
Załącznik do ustawy o transporcie drogowym, do której odsyła przepis art. 92 ust. 4, w którym określono wysokość kar za poszczególne naruszenia przepisów, a więc również wdrożonych dyrektyw Wspólnot Europejskich jest zatem, w ocenie Sadu, wystarczającą podstawą do nałożenia kary za wyszczególnione naruszenia.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia podstawowej zasady państwa prawnego poprzez nałożenie kary pieniężnej pomimo braku winy po stronie ukaranego. Kary pieniężne wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym są regulacją administracyjną a nie karną, a więc podlegają regułom prawa administracyjnego. Przepisy powyższe nie uzależniają nałożenia kary od winy, jedynym i decydującym kryterium jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.
Mając powyższe na uwadze, skargę uznano za nieuzasadnioną i dlatego na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji.