VI SA/Wa 1592/05

VI SA/Wa 1592/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Wdowiak /przewodniczący/
Jolanta Królikowska-Przewłoka
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy kierowców – brak przyrządu kontrolnego (tachografu) - oddala skargę -
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą spółkę G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] stycznia 2005 r., na drodze krajowej nr [...], w W., około godz. 11:10, zatrzymano i przeprowadzono kontrolę pojazdu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) 10185 kg, kierowany przez K. P. W toku kontroli ustalono, iż kontrolowanym pojazdem wykonywany był przewóz na potrzeby własne polegający na przewozie z miejscowości T. do miejscowości B. towaru w postaci skrzynek oraz sprężarki o masie 2000 kg. Podczas kontroli dokonano przesłuchania kierowcy (vide: protokół przesłuchania – k. 24 akt administracyjnych) oraz stwierdzono, iż w w/w pojeździe nie ma zainstalowanego przyrządu kontrolno-pomiarowego (tachografu). Kierowca kontrolowanego pojazdów nie zgłosił zastrzeżeń do treści protokołu, podpisując się pod jego treścią (vide: Protokół kontroli z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] – k. 18-20 akt administracyjnych).
Pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. skarżąca spółka została powiadomiona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o przysługujących stronie prawach wynikających z przepisu art. 10 § 1 k.p.a.
W konsekwencji stwierdzonych uchybień [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. wydał decyzję z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...], na podstawie której – działając w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz na podstawie Lp. 1.11.7. ust. 1 załącznika do cyt. ustawy, a także na podstawie art. 3 ust. 1-2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z 31.12.1985) i art. 29-30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U z 2004 r. Nr 92, poz. 879) – nałożył na skarżącą spółkę G. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych z tytułu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez zainstalowanego przyrządu kontrolnego (tachografu) w pojeździe.
Skarżąca spółka w piśmie z dnia [...] marca 2005 r. odwołała się od w/w decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji i umorzenie postępowania skarżąca stwierdziła w uzasadnieniu, że kontrolowany pojazd jest wykorzystywany przez stronę do wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne, czego potwierdzeniem jest okazane w toku kontroli zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne wraz z wypisem z tego zaświadczenia. Skarżąca spółka powołując się na przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, a także na dyspozycję przepisu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – stwierdziła, iż skoro kontrolowany pojazd nie był wykorzystywany przez spółkę do transportu drogowego, lecz wyłącznie do niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne, to w świetle przepisów w/w rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 nie istniał obowiązek używania zainstalowania w kontrolowanym pojeździe przyrządu kontrolnego (tachografu).
W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, powołując się na obowiązujące w tej materii przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz przepisy prawa wspólnotowego, w tym na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym i rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, a ponadto na wyniki przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2005 r. kontroli pojazdu - stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku instalacji przyrządu kontrolnego w pojeździe. Ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej zawartych w odwołaniu - organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi od dnia 1 maja 2004 r., każdy pojazd wykorzystywany do transportu drogowego i zarejestrowany w Państwie Członkowskim (również w Polsce) musi być wyposażony w przyrząd kontrolny. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż niezasadny jest argument strony skarżącej dotyczący wymogu instalacji przyrządu kontrolnego jedynie w pojazdach wykorzystywanych do transportu drogowego, albowiem zgodnie z oryginalnym zapisem art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, który brzmi: "Recording equipment shall be installed and used in vehicles registered in a Member State which are used for the carriage of passengers or goods by road, except the vehicles referred to in Articles 4 and 14 (1) of Regulation (EEC) No 3820/85.", pojazdami wymagającymi instalacji tachografu są wszystkie pojazdy wykorzystywane do przewozów drogowych osób lub rzeczy. Zatem –zdaniem organu - wykonywany w dniu kontroli przewóz na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy) mieści się w zakresie definicji pojazdów wymagających instalacji tachografu, określonej przepisem art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.
W dniu [...] lipca 2005 r. skarżąca spółka – działając za pośrednictwem organu - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, skarżąca spółka podniosła, że podtrzymuje swoje stanowisko, iż zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w zw. z art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym, obowiązek zainstalowania i używania urządzeń rejestrujących (tachografów) dotyczy pojazdów wykorzystywanych do transportu drogowego, a nie do przewozu na potrzeby własne. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy powołując się w uzasadnieniu decyzji na oryginalny (w języku angielskim) zapis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 dokonał nieuprawnionego tłumaczenia tego tekstu na język polski. Skarżąca spółka podniosła, iż na stronie internetowej Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej znajduje się tekst tego rozporządzenia w języku polskim zarówno w wersji zweryfikowanej jak i sfinalizowanej przez służbę prawną Rady oraz służbę prawną Komisji Europejskiej. W obydwu przypadkach treść tłumaczonego art. 3 ust. 1 jest odmienna od tłumaczenia dokonanego przez organ II instancji. W ocenie skarżącej spółki należy uznać w konsekwencji, iż skoro skontrolowany w dniu [...] stycznia 2005 r. pojazd wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a nie wykonywał transportu drogowego, to zainstalowanie tachografu było zbędne.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r., na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga spółki G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie narusza prawa.
Przedmiotowa decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jak również przepisów tzw. pochodnego (wtórnego) prawa wspólnotowego, w tym w szczególności rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370/8 z 31.12.1985 r.; Dz.Urz. UE – polskie wydanie specjalne 07/t. 1) oraz rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. WE L 370/1 z 31.12.1985 r.; Dz.Urz. UE – polskie wydanie specjalne 05/t. 1).
Decyzje organów obu instancji nie naruszają również unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Zdaniem Sądu zasądzając karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych organy inspekcji transportu drogowego obu instancji prawidłowo uznały, że skontrolowanym pojazdem wykonywano niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne pojazdem, który – wbrew obowiązującym przepisom prawa - nie posiadał zainstalowanego przyrządu kontrolnego (tachografu).
Z akt postępowania administracyjnego wynika bezspornie, iż w dniu kontroli skarżąca spółka wykonywała sporny przewóz drogowy pojazdem o d.m.c. przekraczającej 3,5 t., przewożąc towar należący do skarżącej, zaś kierowcą pojazdu był pracownik strony skarżącej.
Jedyną kwestię sporną, zaistniałą pomiędzy stronami niniejszego postępowania, stanowi kwestia dotycząca obowiązku instalowania tachografów w pojazdach wykonujących przewóz drogowy na potrzeby własne.
W konsekwencji należy – zdaniem Sądu – uznać, iż w niniejszej sprawie najistotniejsze jest dokonanie prawidłowej analizy i interpretacji przepisów prawa krajowego w aspekcie unormowań wspólnotowych zawartych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, z przepisów którego to rozporządzenia skarżąca spółka wywodzi brak obowiązku montowania urządzeń rejestrujących (tachografów) w pojazdach wykonujących przewóz na potrzeby własne.
Na wstępie analizy powyższego zagadnienia należy podnieść, iż w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r., zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej.
Na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne oraz prawo wtórne, uzupełniane orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS).
Podstawową zasadą prawa wspólnotowego, ustaloną w orzecznictwie ETS, jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym.
Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej system prawny Unii stał się naszym własnym systemem, czyli porządek prawny Polski obejmuje w chwili obecnej system prawa narodowego - krajowego i całe acquis communautaire (dorobek wspólnotowy) i w tym systemie musi się poruszać polski sędzia (jak również organy administracji) dokując wykładni prawa zgodnie z jedną z podstawowych zasad prawa wspólnotowego – zasadą prowspólnotowej wykładni prawa krajowego.
Zasada prowspólnotowej wykładni prawa krajowego oznacza, iż sąd krajowy stosując prawo krajowe musi – w zakresie, jaki jest tylko możliwy – interpretować prawo krajowe tak, aby było zgodne z wymogami prawa wspólnotowego, jego treścią i celem.
Obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem europejskim jest wyprowadzany z art. 10 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (TWE), na mocy którego państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie środki w celu zapewnienia realizacji zobowiązań wypływających z Traktatu lub działań podejmowanych przez instytucje Wspólnoty. Powinny one też ułatwiać wykonywanie zadań Wspólnoty. Takie stosowanie prawa uzasadnia również potrzeba jego harmonizacji, która wymaga nie tylko wdrożenia prawa europejskiego, ale i zgodnego z nim stosowania przepisów krajowych. Nosi to niekiedy nazwę pośredniej skuteczności (indirect effect) prawa wspólnotowego. Dotyczy ona również sytuacji, gdy przy takim stosowaniu prawo krajowe popada w sprzeczność z własnym porządkiem prawnym, a nawet Konstytucją, jeżeli sprzeczności tej nie da się rozwiązać w drodze interpretacji
W sposób kluczowy zasada prowspólnotowej wykładni prawa krajowego została sformułowana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie von Colson and Kamann v. Land Nordrhein-Westfalen, 14/83, ECR 1984, s. 1891. W wyroku tym Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał, iż "(...) stosując prawo krajowe, a w szczególności przepisy prawa krajowego specjalnie ustanowione dla wprowadzenia w życie dyrektywy, sądy krajowe są zobowiązane do interpretacji prawa krajowego w świetle sformułowań i celów dyrektywy po to aby osiągnąć rezultat, o którym mowa w arty.189 akapit 3 TWE. (...) Do sądu krajowego należy interpretacja i stosowanie prawa ustanowionego dla wprowadzenia w życie dyrektywy zgodnie z wymaganiami prawa wspólnotowego tak dalece, jak korzysta on w tym względzie z uznania wynikającego z prawa krajowego". Formuła użyta w orzeczeniu von Colson była użyta w innych orzeczeniach ETS.
W orzeczeniu wydanym w sprawie Murphy v. An Bord Telecom Eireann, ECR 1988, s. 673 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że to do sądu krajowego należy w granicach przysługującego mu uznania na podstawie prawa krajowego, podczas interpretowania i stosowania prawa krajowego, zapewnić, tam gdzie to możliwe, interpretację zgodną z wymaganiami nadającego się do stosowania prawa wspólnotowego oraz, w zakresie, w jakim nie jest to możliwe, traktować prawo krajowe, jako nie znajdujące zastosowania.
Innym orzeczeniem o istotnym znaczeniu dla rozwoju orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości w kwestii prowspólnotowej wykładni prawa krajowego jest wyrok wydany w sprawie Marleasing v. Commercial Internacional de Alimentacioni S.A., 106/89, ECR 1990, I-4135. ETS stwierdził, iż przy stosowaniu prawa krajowego, bez względu na to, czy dane przepisy były ustanowione przed czy po wydaniu dyrektywy, od sądu krajowego powołanego do jego interpretacji wymaga się, aby czynił to jak tylko jest to możliwe, w świetle sformułowań i celów dyrektywy po to aby osiągnąć rezultat wyznaczony przez nią. Formuła orzeczenia w sprawie Marleasing była powtarzana przez ETS w innych orzeczeniach w tym m.in. w sprawie 334/92 Miret v. Fondo de Garantia Salarial, ECR 1993, I-6911 oraz w sprawie 91/92 Faccini Dori v. Recreb srl, ECR 1994, I-3325.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że o obowiązku wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym można mówić tylko w tych dziedzinach i przypadkach, których dane zagadnienie jest normowane prawem wspólnotowym. Inną sprawą jest to, że ogólny charakter niektórych norm prawa wspólnotowego, np. norm formułujących tzw. wolności rynku wewnętrznego lub tzw. ogólne zasady prawa wspólnotowego, nie pozwala na jasne określenie granic prawa wspólnotowego, a tym samym granic obowiązku prowspólnotowej wykładni prawa krajowego.
Warto zauważyć, iż sprawami poruszanymi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, a także dyskutowanymi w literaturze, są zależności miedzy obowiązkiem prowspólnotowej wykładni prawa krajowego, a zasadami: pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego, bezpośredniej skuteczności norm prawa wspólnotowego oraz odpowiedzialności odszkodowawczej państw członkowskich za naruszenie obowiązków wynikających z prawa wspólnotowego. Łączenie powyższych zagadnień jest uzasadnione tym, że, jak już wspomniano wyżej, w świetle orzecznictwa Trybunału wszystkie z nich mają służyć zapewnieniu prawu wspólnotowemu pełnej i rzeczywistej efektywności (effet utile).
Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego oznacza, iż w razie sprzeczności między normami prawa wspólnotowego a prawa krajowego organy stosujące prawo (sądy lub organy administracyjne) są obowiązane podjąć rozstrzygnięcie na podstawie normy prawa wspólnotowego i tym samym obowiązane odmówić zastosowania normy prawa krajowego. Łatwo można zauważyć, że obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym jest sposobem uniknięcia niekorzystnych następstw zasady pierwszeństwa. Odmowa stosowania prawa krajowego jest bowiem ostatecznością, którą organy stosujące prawo starają się w miarę możności unikać ze zrozumiałych względów. Prowspólnotowa wykładnia pozwala na nadanie normom prawa krajowego takiego znaczenia, przy którym nie są one sprzeczne z normami prawa wspólnotowego; w takiej sytuacji nie ma potrzeby odwoływania się do pierwszeństwa prawa wspólnotowego. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zwraca się wyraźnie uwagę na to, że organy stosujące prawo powinny interpretować prawo krajowe zgodnie z prawem wspólnotowym, a dopiero, jeżeli taka interpretacja okaże się niemożliwa, powinny odmówić stosowania prawa krajowego. Jako bezpośrednio skuteczne traktuje się takie normy prawa wspólnotowego, które mogą być źródłem praw i/lub obowiązków jednostek (osób fizycznych i prawnych) i na które jednostki mogą się skutecznie powoływać przed sądami krajowymi. W świetle orzecznictwa ETS walor bezpośredniej skuteczności ma wiele norm prawa pierwotnego, jeżeli są one dostatecznie precyzyjne, bezwarunkowe i nie wymagają dodatkowych przedsięwzięć wykonawczych ze strony państw członkowskich. Bezpośrednio skuteczne są normy rozporządzeń, chyba że są nieprecyzyjne lub niekompletne i wymagają uzupełnienia ze strony organów państw członkowskich. Normy dyrektyw nie są natomiast zasadniczo bezpośrednio skuteczne, gdyż są adresowane do państw członkowskich, na które nakładają obowiązek ich przetransponowania do krajowych porządków prawnych. W pewnych sytuacjach Europejski Trybunał Sprawiedliwości przyznał jednak bezpośredni skutek również normom dyrektyw niewprowadzonych lub nienależycie wprowadzonych do prawa krajowego, jeżeli są to normy precyzyjne i bezwarunkowe oraz przyznające jednostkom uprawnienia wobec państwa.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podstawowym obowiązkiem sędziego krajowego jest nadanie regulacji prawa wewnętrznego (krajowego) takiego sensu normatywnego, który będzie pozostawał w zgodzie z porządkiem prawnym Wspólnoty Europejskiej. Dopiero niemożliwość osiągnięcia niesprzeczności uprawnia go do ewentualnej odmowy zastosowania przepisu krajowego.
W konsekwencji należy przyjąć, iż głównym motywem sędziego polskiego, jako sędziego wspólnotowego powinno być takie wyłożenie regulacji krajowej, aby była ona zgodna z prawem wspólnotowym, przy czym granicą tej wykładni jest oczywiście zakaz interpretacji contra legem. Wykładnia gramatyczna musi zatem ustąpić wykładni funkcjonalnej.
Wykładnia prawa krajowego musi być dokonywana z uwzględnieniem okoliczności wspólnotowych, te zaś – zgodnie z doktryną effet utile (zasadą efektywności prawa wspólnotowego) – wymagają skoncentrowania się na funkcji (celu) unormowania i rozważenia jej zgodności z funkcją (celem) założoną przez normodawcę wspólnotowego.
Niewątpliwie pojęcia występujące w prawie krajowym, które mają swoje odpowiedniki w prawie europejskim, muszą być używane w takim znaczeniu, jakie nadają im dyrektywy, czy rozporządzenia Dotyczy to zwłaszcza pojęć określonych w definicjach legalnych, zawartych w niektórych rozporządzeniach, czy też dyrektywach wspólnotowych. Dotyczy to również wykładni niektórych pojęć ogólnych, którym wiele uwagi poświęcono w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (vide: L. Florek Wykładnia prawa pracy zgodna z prawem wspólnotowym (w:) Teoria i praktyka wykładni prawa, red. P. Winczorek, Liber 2005 s. 345-353 i powołane tam orzecznictwo ETS).
Przechodząc do meritum niniejszej sprawy należy na wstępie stwierdzić, że przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym należy oceniać łącznie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, gdyż oba te rozporządzenia stanowią integralną całość. Wskazują chociażby na to zapisy rozporządzenia nr 3821/85, w których normodawca europejski odwołuje się do definicji zawartych w rozporządzeniu nr 3820/85 (vide: art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85).
Zgodnie ze spornym przepisem art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym "Urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85".
Z powyższego brzmienia przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 strona skarżąca próbuje wywieść tezę, iż obowiązek instalowania i używania urządzeń rejestrujących nałożony jest tylko na pojazdy wykorzystywane do transportu drogowego w rozumieniu regulacji krajowych zawartych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zdaniem strony skarżącej skoro unormowania krajowe odróżniają transport drogowy (vide: art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym) od niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 cyt. ustawy), to obowiązek zainstalowania i używania urządzeń rejestrujących (tachografów) dotyczy wyłącznie pojazdów wykorzystywanych do transportu drogowego, a nie do przewozu na potrzeby własne.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko strony skarżącej jest całkowicie błędne i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
Stosując wyżej przedstawione zasady prawa wspólnotowego oraz porównując różne wersje językowe tego rozporządzenia, tj. wersję angielskojęzyczną i niemieckojęzyczną[1] oraz po dokonaniu analizy przepisów rozporządzenia nr 3820/85 i nr 3821/85 należy przyjąć, że z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 wynika, iż pojazdami wymagającymi instalacji tachografu są wszystkie pojazdy wykorzystywane do przewozów drogowych osób lub rzeczy za wyjątkiem pojazdów objętych wyłączeniami, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85.
Prawo wspólnotowe nie różnicuje transportu drogowego od przewozów na potrzeby własne, stanowiąc, iż przewóz drogowy (w wersji angielskiej - carriage by road) oznacza każdą podróż, odbywaną na drogach publicznych przez pojazd załadowany lub nie, służący do przewozu osób lub rzeczy (vide: definicja zawarta w art. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85).
Należy podnieść, iż zgodnie z preambułą do w/w rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 celem ustawodawstwa wspólnotowego regulującego transport drogowy jest nie tylko harmonizacja warunków konkurencji między różnymi rodzajami transportu lądowego, ale również poprawa warunków bezpieczeństwa ruchu drogowego. Kierując się tym celem przy dokonywaniu prowspólnotowej wykładni prawa polskiego należy uznać, iż nie można doprowadzić do sytuacji, w której poza zakresem obowiązku instalowania tachografów (służących realizacji bezpieczeństwa w transporcie drogowym) pozostanie wiele rodzajów przewozów (na potrzeby własne), wykonywanych często dużymi samochodami, stanowiącymi (w przypadku np.: przemęczenia kierowców) poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa innych użytkowników dróg publicznych.
Należy zauważyć, że teksty prawa wspólnotowego są publikowane w językach urzędowych Wspólnot Europejskich, zaś języki te są jednakowo autentyczne. Zgodnie z utrwalona linią orzeczniczą Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (np. sprawa C-283/81 CILFIT v. Ministry of Health oraz sprawa C-72/95 Aannemersbedrijf P.K.Kraaijeveld BU i inni v.Gedeputeerde Staten von Zuid-Holland, czy też sprawa C-259/95 Parlament Europejski v. Rada Unii Europejskiej) wykładnia prawa wspólnotowego, której przeprowadzenie jest niezbędne dla zapewnienia prawidłowej transpozycji dyrektywy, obejmuje porównanie różnych wersji językowych aktu prawnego. Natomiast w wypadku wystąpienia różnic między nimi, analizowane przepisy powinny być interpretowane w kontekście celu oraz ogólnej systematyki przepisów wspólnotowych, których są częścią. Sędzia krajowy, nie zważając na zaniechanie lub nieprawidłowe działanie ustawodawcy musi dążyć do osiągnięcia effet utile (wykładni efektywnej) przepisu (vide: sprawa C-168/00 Leitner). Powyższe opisane zasady można zastosować także wobec stwierdzenia rozbieżności w polskiej wersji językowej rozporządzenia wspólnotowego, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
W bardzo ważnym orzeczeniu ETS wydanym w sprawie C-80/76 North Kerry Milk Products Trybunał uznał, że w przypadku zidentyfikowania różnicy w jednej z wersji językowych aktu prawnego, należy go interpretować w świetle pozostałych wersji.
Na poparcie powyższych wywodów można przytoczyć inne orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Przykładowo w wyroku z dnia 20 stycznia 2001 r. C-36/98 Królestwo Hiszpanii v. Rada Unii Europejskiej ETS stwierdził, że interpretacja przepisu prawa wspólnotowego obejmuje porównywanie wersji językowych. W przypadku różnic między wersjami językowymi aktu wspólnotowego, dany przepis – zdaniem Trybunału - musi być interpretowany przez odwołanie do celu i ogólnego systemu regulacji, której jest częścią (zob. pkt 47, 49). W wyroku z dnia 7 grudnia 2000 r. C- 482/98 Republika Włoska v. Komisja Wspólnot Europejskich Trybunał stwierdził, że jeśli istnieje rozbieżność między poszczególnymi wersjami językowymi tekstu wspólnotowego aktu prawnego, dany przepis musi być interpretowany poprzez odwołanie do celu i ogólnego systemu przepisów, których część stanowi (zob. pkt 49). Podobnie w orzeczeniu Sądu Pierwszej Instancji zapadłym w sprawie T-80/97 z dnia 26 września 2000 r. Straway S.A. v. Rada Unii Europejskiej sąd uznał, że potrzeba jednolitej interpretacji rozporządzeń Wspólnoty oznacza, że określony przepis nie powinien być badany w oderwaniu, lecz, w przypadku wątpliwości, powinien być interpretowany i stosowany w świetle innych języków urzędowych. Dodatkowo, w przypadku rozbieżności między wersjami językowymi, dany przepis musi być interpretowany poprzez odwołanie do celu i ogólnego systemu przepisów, których część stanowi (zob. pkt 81). Również w wyrok ETS z dnia 13 kwietnia 2000 r. C-420/98 W.N. V. Staatssecretaris van Financien (orzeczenie wstępne) przyjęto, że różne wersje językowe przepisu prawa wspólnotowego powinny być interpretowane w sposób jednolity, stąd - w sytuacji rozbieżności pomiędzy tymi wersjami - przedmiotowy przepis powinien być interpretowany przez odwołanie się do celu i ogólnego systemu regulacji, której część stanowi (zob. pkt 21).
Należy ponadto zauważyć, iż kwestia powyższa była szeroko rozpatrywana także w doktrynie. Powszechnie przyjmuje się, że problem rozbieżności pomiędzy różnymi wersjami językowymi jest rozwiązywany według dwóch zasad. Pierwsza zasada stanowi, że odmienne traktowanie obywateli lub urzędów w różnych państwach członkowskich jest zabronione (art. 6 TWE). Uznaje się, że skoro dyskryminacja ze względu na przynależność państwową jest zabroniona, to należy tak tłumaczyć przepisy wyrażone w różnych wersjach językowych, ażeby nie przyznawać jednym obywatelom więcej praw, a innym mniej. Natomiast druga zasada brzmi, że skoro wszystkie języki są w równym stopniu obowiązujące, to jednej wersji językowej przepisu prawnego nie można określić jako prawdziwej, zaś innej jako fałszywej (tak np. J. Helios, W. Jadlecka "Kilka uwag na temat wykładni prawa europejskiego" /w:/ "Radca Prawny" Nr 2 z 2004 r., s. 92 i powołana tam literatura).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tam, gdzie występuje element europejski, nie można się posługiwać wykładnią językową, jeśli prowadziłaby ona do eliminacji pełnego efektu prawa wspólnotowego. Jeżeli prawo wspólnotowe (w zakresie swej regulacji) przesądza już jakąś sprawę, nie można – używając argumentów płynących z różnych uregulowań w prawie polskim – mnożyć wątpliwości interpretacyjne i stwierdzać, że w tej sytuacji konieczna jest interwencja ustawodawcy. Fakt multicentryczności polskiego prawa wymaga zrezygnowania z jakże wygodnego przekonania o uniwersalnej wystarczalności wykładni językowej i wymaga podjęcia starań o takie odczytanie polskich przepisów, aby ich zastosowanie prowadziło do harmonijnego współistnienia prawa europejskiego i prawa wewnętrznego. Należy w takim wypadku posiłkować się zasadą effet utile (tak również: E. Łętowska /w:/ "Europejski Przegląd Sądowy" nr 1 z 2005 r., s. 7)
Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że organy zarówno I, jak i II instancji w sposób prawidłowy przyjęły, że przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym dotyczy pojazdów wykorzystywanych do przewozów drogowych osób lub rzeczy. Zatem wykonywany w dniu kontroli przewóz na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy) mieścił się w zakresie definicji pojazdów wymagających instalacji przyrządu kontrolnego (tachografu), określonych przepisem art. 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady (EWG).
Warto dodać jednocześnie, iż państwa członkowskie mogą wyłączyć pojazdy wymienione w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o każdym wyłączeniu przyznanym na mocy niniejszego ustępu. Państwa Członkowskie, na mocy zezwolenia udzielonego przez Komisję, mogą wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia pojazdy używane do transportu, o których mowa w art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 3820/85. W przypadkach nagłych mogą przyznać czasowe wyłączenie na okres nie dłuższy niż 30 dni, przy czym Komisja jest niezwłocznie powiadamiana o tym fakcie. Komisja powiadamia inne Państwa Członkowskie o każdym wyłączeniu przyznanym na mocy niniejszego ustępu.
Natomiast w odniesieniu do transportu krajowego Państwa Członkowskie mogą wymagać instalacji i stosowania urządzeń rejestrujących zgodnych z niniejszym rozporządzeniem względem wszystkich pojazdów, dla których ich instalacja i stosowanie nie jest wymagane przez ust. 1.
Zgodnie z treścią art. 29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/85/EWG i art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85/EWG wyłącza się ze stosowania wymienionych rozporządzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia nr 3820/85/EWG.
Według art. 30 w/w ustawy, stosownie do art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 3820/85 minister właściwy do spraw transportu może udzielić:
1) po upoważnieniu przez Komisję Europejską, zwolnienia od stosowania postanowień rozporządzenia w przypadku operacji transportowych wykonywanych w wyjątkowych okolicznościach;
2) w nagłych przypadkach czasowego zwolnienia od stosowania postanowień rozporządzenia na okres nieprzekraczający 30 dni; o udzielonym zwolnieniu minister właściwy do spraw transportu niezwłocznie powiadamia Komisję Europejską.
Z przepisów tych nie wynika, aby ustawodawca krajowy wyłączył z obowiązku instalowania tachografów pojazdy wykonujące przewozy na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem Sądu o słuszności zastosowanej przez organy obu instancji interpretacji normy zawartej w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 świadczyć mogą dodatkowo również dwa inne czynniki.
Otóż – po pierwsze – należy zauważyć, iż w poprzednio obowiązującej (do dnia 1 maja 2004 r.) ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1354 ze zm.), której przepisy miały zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy drogowe (art. 1 ust. 1), zawarta była regulacja art. 35 ust. 1, która stanowiła, iż w pojazdach samochodowych używanych do przewozu osób (pasażerów) i rzeczy należy instalować przyrządy kontrolne. Niewątpliwie ustawa ta uwzględniała normy określone rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3820/85 i nr 3821/85 oraz uwzględniała w swoich zapisach fakt, iż w świetle przepisu art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/85 jego przepisy mają zastosowanie do wszystkich przewozów drogowych wykonywanych na terytorium Wspólnoty Europejskiej (vide: m.in. uzasadnienie projektu rządowego dotyczącego nowej ustawy o czasie pracy kierowców z 2004 r.).
Nie sposób przyjąć, iż w nowych regulacjach, obowiązujących już po dniu 1 maja 2004 r., ustawodawca polski wyłączyć miałby nagle – wbrew normom prawa europejskiego – wszelkie pojazdy wykonujące przewóz na potrzeby własne z obowiązku instalowania tachografów, albowiem byłoby to sprzeczne nie tylko z obowiązującym nasz kraj porządkiem wspólnotowym, ale także niezgodne z podstawowym celem przyświecającym przedmiotowemu obowiązkowi – a więc bezpieczeństwem w ruchu drogowym.
Ponadto należy zauważyć, iż również w świetle przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nie ulega wątpliwości, że kara 3.000,- złotych z tytułu niezainstalowania przyrządu kontrolnego (Lp. 1.11.7 pkt 1 załącznika do ustawy) przewidziana jest w rozdziale (części) Lp. 1.11 zatytułowanym: "Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy". Tak więc również z tego, jasnego pod względem językowym, przepisu wynika dodatkowo, że polscy przedsiębiorcy wykonujący przewozy na potrzeby własne na terenie naszego Państwa także podlegają obowiązkowi instalowania tachografów w pojazdach.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych (w tym przypadku chodzi o Traktat Akcesyjny – tzw. traktat ateński z dnia 16 kwietnia 2003 r., wprowadzający nasz kraj z dniem 1 maja 2004 r. w orbitę bezpośredniego obowiązywania prawa unijnego) - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Konsekwencją tego rozwiązania jest przepis lp. 1.11.7. pkt 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który karą w wysokości 3.000 złotych sankcjonuje przypadki, gdy przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany.
W konsekwencji Sąd uznał, iż organy obu instancji prawidłowo zastosowały dyspozycję przepisów w/w rozporządzeń Rady (EWG) nr 3820/85 i nr 3821/85, a także normę wyrażoną w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z L.p. 1.11.7. pkt 1 Załącznika do tej ustawy.
Jeśli chodzi o kwestię kontroli formalnoprawnej zaskarżonych decyzji należy wskazać, iż organy inspekcji transportu drogowego obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ odwoławczy, jak również organ I instancji oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
-----------------------
[1] Treść art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w wersji niemieckiej i angielskiej:
- "Das Kontrollegerät maß bei Fahrzeugen eingebaut und benutzt werden, die der Personen – oder Güterbeförderungim Strassenverkehr dienen und in einem Mitgliedstaat zugelassen sind; ausgenommen sind die in Artikel 4 und in Artikel 14 Absatz 1 der Verordnung (EWG) Nr. 3820/85 genantem Fahrzeuge“.
- "Recording equipment shall be installed and used in vehicles registered in a Member State which are used for the carriage of passengers or goods by road, except the vehicles referred to in Articles 4 and 14 (1) of Regulation (EEC) No 3820/85".