Pełny tekst orzeczenia VI SA/Wa 1421/24

VI SA/Wa 1421/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maciej Borychowski
Magdalena Maliszewska
Urszula Wilk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 146
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1610
art. 734 par. 1, art. 627, art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, ar. 145 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2509
art. 1 ust. 1;
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 13 pkt 2, art. 24 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Maciej Borychowski Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. S. i A. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ") w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r., działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 146, dalej "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. poz. 1493), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. S., wspólnika spółki cywilnej - Firma [...] A. S., A. S. s.c. z siedzibą w S. (dalej też: "Płatnik", "Strona"), utrzymał w mocy decyzję nr [...] dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2023 r. stwierdzającą, że E. K. ("Uczestniczka", "Zainteresowana", "Ubezpieczona") podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm., dalej "k.c."), zawarte z Płatnikiem - od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] lipca 2010 r., - od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] października 2010 r.,
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. ("ZUS"), pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., wystąpił do Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym - m.in. E. K. - z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług nazwanych umowami o dzieło, zawartych z Płatnikiem.
ZUS przedłożyłm.in. kopie umów, z których wynika, iż były one wykonywane: - od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] lipca 2010 r., - od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] października 2010 r.
Przedmiot umów określono następująco: Autorskie opracowania programu, materiałów, koncepcji wykładu wraz z przeprowadzeniem w wymiarze (...) godz. dydakt. na zajęciach "[...]".
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r., stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanej z tytułu wykonywania ww. umów na rzecz Płatnika - od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] lipca 2010 r., - od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] października 2010 r.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji.
Prezes NFZ - decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji wskazując na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9, 28, 29, 107 § 1 k.p.a., z uwagi na fakt, że organ ten nie zbadał prawidłowości reprezentacji poszczególnych wspólników w toku postępowania i nie zapewnił obu wspólnikom możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nie informował ich o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ich prawa i obowiązki.
Ponownie przeprowadzając postępowanie administracyjne, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2023 r., dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanej z tytułu wykonywania ww. umów na rzecz Płatnika w terminach/okresach wskazanych w decyzji.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji.
Prezes NFZ w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uznał bowiem, że umowy o przygotowanie i przeprowadzenie zajęć edukacyjnych, w tym również kursów, szkoleń czy warsztatów, a więc zajęć mających walor dydaktyczny, edukacyjny - nie stanowią umów o dzieło, ponieważ nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci.
Prezes NFZ zauważył przy tym, że żadne postanowienia dotyczące w szczególności sposobu wykonania domniemanego "dzieła", oczekiwanego przez zamawiającego rezultatu, czy zakresu odpowiedzialności Zainteresowanej za wykonane prace, nie zostały w umowach wskazane.
Brak wyodrębnionego rezultatu w myśl k.c., wykonywanych czynności w przedmiotowych umowach decyduje, iż powinny być one zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług, do których znajdują zastosowanie przepisy o zleceniu w rozumieniu art. 750 k.c. Oceny charakteru przedmiotowych umów nie zmienia okoliczność, na którą powołuje się Strona, że Zainteresowana zobowiązana był do wykonania umowy samodzielnie i bez jakiegokolwiek stosunku zależności lub podporządkowania względem zamawiającego.
Odnosząc się zaś do przedstawionej w odwołaniu argumentacji dotyczącej przedawnienia ewentualnych należności składkowych z uwagi na upływ czasu Prezes NFZ wyjaśnił, że to do kompetencji ZUS - a nie organów NFZ - należy wypowiadanie się/rozstrzyganie o składkach, ich wysokości, czy przedawnieniu/braku obowiązku ich opłacenia.
Skargę na tę decyzję wniosły A. S. i A. S. zarzucając naruszenie następujących przepisów:
1) art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 lit e ustawy o świadczeniach poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wykonująca umowę o dzieło na rzecz Spółki w spornym okresie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu,
2) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35, art. 36, art. 77 i 80, art. 81a k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej, polegającej na prowadzeniu postępowania w sposób przewlekły nie budzący zaufania do ZUS, niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, dowolną ocenę umowy zawartej miedzy stronami oraz załatwienia sprawy nie mając na względzie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywatela,
3) art. 81 w związku z art. 73 § 2 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co powoduję że okoliczności wykazane przez ZUS w zaskarżonej decyzji nie można uznać za udowodnione,
4) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i niedające się wątpliwości co do stanu faktycznego nie wyjaśniono na korzyść strony,
5) art. 93 ust. 2 ustawy o świadczeniach w związku z art. 24 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niezastosowanie tego przepisu, należności z tytułu składek zdrowotnych przedawniają się na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym są wymagalne,
6) art. 750 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Stosownie do art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.
Podkreślenia wymaga, że przy rozstrzyganiu o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego o charakterze umowy, na podstawie której wykonywana jest praca, nie przesądza nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot.
Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło - "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku niezrealizowania celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Z kolei umowa zlecenia jest umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. W myśl art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W związku z tym ustalenie, że konkretna umowa jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami" rodzi obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu.
Jednym z kryteriów, pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług, jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2006r., sygn. akt III AUa 1700/05).
W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Płatnikiem a Zainteresowaną zawarte zostały umowy, których przedmiotem było:
- "autorskie przygotowanie programu, materiałów, koncepcji wykładu wraz z poprowadzeniem w wymiarze 12 godz. dydakt. na zajęciach "[...]"', strony ustaliły konkretny termin wykonania umowy tj.: od [...] lipca 2010 r. do [...] lipca 2010 r.;
- "autorskie przygotowanie programu, materiałów, koncepcji wykładów wraz z poprowadzeniem w wymiarze 14 godz. dydakt. na zajęciach "[...]" strony ustaliły konkretny termin wykonania umowy tj.: od [...] września 2010 r. do [...] października 2010 r.
Czynności, do których wykonania zobowiązywała się Uczestniczka, miały zatem prowadzić do rezultatu w postaci przeprowadzenia zajęć dydaktycznych (wykładów), jednakże w żadnym razie nie były one charakterystyczne dla umowy o dzieło. Wynikały bowiem z podjęcia określonych czynności niewymagających cech indywidualizacji, lecz staranności działania.
Przedmiotem spornych umów było przekazanie określonych wiadomości, a nie stworzenie dzieła. Poziom opanowania wiedzy przekazanej podczas zajęć/wykładu i umiejętności nabyte przez słuchaczy nie mogą być oceniane i traktowane jako rezultat w rozumieniu art. 627 k.c. Przyjmująca zamówienie mogła jedynie zobowiązać się do starannego przeprowadzenia wszystkich czynności niezbędnych dla prawidłowego przygotowania oraz przeprowadzenia zajęć/wykładu.
Wkład w postaci wysiłku intelektualnego, właściwy pracy umysłowej, jest także elementem obowiązku starannego działania. Dobór teorii, metod edukacyjnych, sposobu prowadzenia wykładu itp. jest indywidualizowany przez osobę wykładowcy, ale nie zmienia to typowej usługi edukacyjnej w umowę rezultatu.
Mając powyższe na uwadze Sąd podziela stanowisko organów, że łączące Zobowiązaną i Płatnika umowy należy traktować jako umowy o świadczenie usług, do których mają zastosowanie przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Ocena ta dokonana została przede wszystkim w oparciu o postanowienia znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego umów. Niezależnie bowiem od tego, jak umowy te nazwały strony, należało dokonać oceny tych umów z uwzględnieniem ich charakteru i istoty.
Nie ma przy tym znaczenia fakt, że w spornych umowach opracowane na ich podstawie materiały i przeprowadzone wykłady opisane zostały jako utwór w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Przyjęciu, iż między stronami doszło do zawarcia umowy o dzieło autorskie stał na przeszkodzie brak postanowień charakterystycznych dla wymogów określonych w ustawie prawo autorskie. W orzecznictwie dopuszcza się co prawda, iż rezultatem stosunku prawnego ukształtowanego umową o dzieło może być utwór w rozumieniu ustawy prawo autorskie, niemniej dla jego stwierdzenia wymagane jest spełnienie przez strony szeregu przesłanek. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 18 czerwca 2003r., sygn. akt II CKN 269/2001: "(...) porównanie pojęcia "dzieła" (rozumianego w kontekście art. 627 k.c. i nast.) oraz "utworu" (zdefiniowanego w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych) wskazuje na podobieństwa. W obu przypadkach mamy do czynienia z rezultatem działania człowieka, zarówno dzieło, jak i utwór mogą mieć charakter materialny i niematerialny, oba są rezultatem działalności kreatywnej, jednak z różnym stopniem nasycenia pierwiastkiem twórczym. W szczególności utwór musi mieć cechy indywidualności, czego pozbawione jest dzieło o charakterze odtwórczym. Istotna jest też strona podmiotowa. Twórcą może być każdy nawet osoba pozbawiona zdolności do czynności prawnych, zaś wykonanie dzieła powierza się osobie ze względu na jej przymioty, które upewniają zamawiającego, że oznaczone dzieło będzie wykonane w sposób odpowiadający oczekiwaniom czy potrzebom (stan obiektywnej osiągalności). To zróżnicowanie ma wpływ na określenie essentialia negotii umowy, której przedmiotem jest dzieło, oraz umowy, której przedmiotem jest utwór. O ile w umowie o dzieło eksponuje się dwa elementy, tj. wykonanie oznaczonego dzieła i zapłatę wynagrodzenia, o tyle essentialia negotii umowy, której przedmiotem jest utwór, to przede wszystkim rodzaj utworu (nośnika), postać ustalenia utworu, forma rozporządzenia, zakres korzystania (pola eksploatacji) i wynagrodzenie. Brak któregokolwiek z tych elementów, z wyjątkiem wynagrodzenia, rodzi uzasadnioną wątpliwość, czy przedmiotem umowy jest dzieło, czy utwór (egzemplarz utworu)".
Na możliwość zawierania "umów o dzieło autorskie" wskazuje także doktryna, zwracając przy tym uwagę, iż taka umowa dla spełnienia swoich cech powinna wykazywać się czterema cechami szczególnymi, tj.:
1) przedmiotem umowy o dzieło autorskie jest dzieło szczególne, oznaczone jako "utwór"; 2) umowa o dzieło autorskie powinna wskazywać rodzaj utworu, postać jego ustalenia, formę rozporządzania, pola eksploatacji i wynagrodzenie; 3) utwór jest prawidłowo oznaczony, jeżeli przedmiotem umowy o dzieło autorskie jest rezultat działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w określonej przez strony postaci; 4) zagadnienie ucieleśnienia rezultatów niematerialnych w rzeczy, w szczególności z punktu widzenia odpowiedzialności za wady przedmiotu tej umowy, nie ma pierwszoplanowego znaczenia w wypadku umowy o dzieło autorskie - (Z. Gawlik, A. Janiak, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX, 2010 i podana tam dalsza literatura).
Analizowane umowy powyższych elementów nie zawierały. Strony nie poczyniły ustaleń co do rozporządzania dziełem przez zamawiającego ani wykonawcę poprzez ustalenie pól eksploatacji. Stronom nie można zatem w żaden sposób przypisać, że ich zamiarem było nadanie przedmiotowi spornej umowy cech "utworu" w rozumieniu przepisów prawa autorskiego.
Dokładna merytoryczna analiza przedmiotowych umów prowadzi zatem do konstatacji, iż wbrew ich nazwie, są to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy k.c. w części dotyczącej umowy zlecenia, co trafnie organy ustaliły.
Niewątpliwie możliwa jest umowa o dzieło, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu. Ten warunek spełnia jednak tylko wykład naukowy o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z: 4 czerwca 2014 r. o sygn. akt II UK 548/13 i o sygn. akt II UK 4230/13; 18 czerwca 2003 r. o sygn. akt II CKN 269/01).
Na taki charakter spornych umów nie wskazuje jednak ich ogólnie określony przedmiot wynikający z postanowienia § 1 każdej z umów. Dlatego nie może odnieść skutku w tej sprawie argumentacja wynikająca - z obszernie zacytowanego w skardze - wyroku tut. Sądu z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 227/23. Ww. wyrok dotyczył oceny charakteru prawnego innej umowy zawartej przez Skarżącą, której przedmiotem było wygłoszenie wykładu "[...]". Wykonawca ww. umowy to były Prezes Trybunału Konstytucyjnego. W tym konkretnym przypadku Sąd uznał, że "organ nie miał podstaw faktycznych ani prawnych do przyjęcia, tak określonego w pełnym brzmieniu przedmiotu umowy, jako standardowej umowy o przygotowanie i przeprowadzenie zajęć w tym również kursów, wykładów, szkoleń czy warsztatów, nie stanowiących umów o dzieło, a jedynie szereg czynności realizowanych staranie, a przygotowany program, materiały i koncepcje są jedynie "środkiem do celu", który pozwala "lepiej" i "efektywniej" realizować określony wykład. Teza ta jest w ocenie Sądu, wynikiem wybiórczej analizy treści umowy znajdującej się w aktach sprawy. Zamawiający wbrew wywodom Organu określił cechy indywidualizujące utwór (dzieło). Wykład, którego przedmiotem jest "Nowy projekt Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, napisany przez byłych Prezesów Trybunału Konstytucyjnego", w ocenie Sądu ma, niestandardowy, niepowtarzalny charakter, i może spełniać kryteria twórczego i indywidualnego utworu w rozumieniu art. 1 ustawy - prawo autorskie."
Jak zaznaczono, postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie było prowadzone w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a podstawą rozstrzygania był art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e) ustawy o świadczeniach. Przepis ten stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Norma prawa materialnego rekonstruowana z przywołanego przepisu wyznaczała przedmiot postępowania w sprawie, a tym samym ramy oraz zakres postępowania wyjaśniającego oraz koniecznych do przeprowadzenia w tym postępowaniu ustaleń. Wymagało więc rozstrzygnięcia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu albo niepodlegania temu ubezpieczeniu przez Zainteresowaną, w związku z wykonywaniem przez nią pracy na podstawie zawartych umów.
W ocenie Sądu, organy wywiązały się ze wskazanych obowiązków i prawidłowo ustaliły, że Zainteresowana podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wskazanych w decyzji umów zawartych z Płatnikiem.
Ustaleń w tym zakresie organy administracji dokonały na podstawie oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, który uprzednio został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony. Obowiązki organu w tym zakresie wynikają z art. 7 k.p.a. ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli."), art. 8 § 1 k.p.a. ("Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania."), art. 77 § 1 k.p.a. ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.") i art. 80 k.p.a. ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona."). Rezultat realizacji tychże obowiązków powinien zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a. ("Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.").
Zdaniem Sądu, organy NFZ prawidłowo określiły również okres podlegania Uczestniczki postępowania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania spornych umów, nie naruszając przy tym art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach ("Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.") w związku z art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (z którego wynika, że osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i w okresie od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy). W decyzji Dyrektora OW NFZ wskazano bowiem okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Uczestniczki odpowiadające postanowieniom spornych umów w zakresie terminu rozpoczęcia i zakończenia/wykonania przedmiotów tych umów.
Nawiązując zaś do zarzutów skargi należy wskazać, że przedawnieniu, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlegają jedynie należności z tytułu składek. Stąd też zarzut przedawnienia może być brany pod uwagę tylko w sprawach decyzji wydawanych przez ZUS wymierzających wysokość składek, w tym ustalających wysokość zaległości w opłacaniu składek i zobowiązujących do ich zapłacenia. W ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zarzut ten nie mógł być uwzględniony. Kwestia przedawnienia może być ewentualnie rozpatrywana w przypadku prowadzenia przez ZUS postępowania zmierzającego do ustalenia wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne i ich wymagalności. Dodać też należy, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, Prezes NFZ był uprawniony do wydania decyzji o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym. W kompetencjach ZUS nie leży bowiem obowiązek wydania decyzji w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, dlatego konieczne stało się wydanie decyzji przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o objęciu Zainteresowanej ubezpieczeniem zdrowotnym, jako konsekwencji zawarcia umów cywilnoprawnych o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu - zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach (zob. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2022r., II GSK 772/19).
Reasumując, Sąd rozpoznając skargę nie dopatrzył się w działaniu organów NFZ nieprawidłowości w zakresie ustalenia, że sporne umowy były umowami o świadczenie usług, a zatem wykonując je, Uczestniczka postępowania podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z prawem stwierdził zatem podleganie Uczestniczki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu, a Prezes NFZ prawidłowo i zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ("Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję") utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Nie można też organom skutecznie zarzucić naruszenia zasady zaufania, bo postępowanie prowadzone było w sposób rzetelny, komunikacja ze stroną odbywała się bez zastrzeżeń.
Niezasadne są zatem zawarte zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania i prawa materialnego.
Odnosząc się na koniec do argumentów dotyczących przewlekłości postępowania Sąd wskazuje, że kwestie terminowości załatwienia sprawy pozostają poza zakresem kontroli sądowej w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.