VI P 218/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B. R., funkcjonariuszka Służby Celnej, wniosła o zasądzenie odprawy w wysokości 44 086,38 zł brutto wraz z odsetkami, argumentując, że jej stosunek służbowy wygasł w wyniku przyjęcia propozycji pracy w związku z reorganizacją jednostki, co powinno być traktowane jako zwolnienie ze służby. Pozwany Skarb Państwa – Izba Administracji Skarbowej w B. wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia oraz twierdząc, że powódka nie została zwolniona ze służby, lecz jej stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy. Sąd ustalił, że powódka pełniła służbę od 2000 r., a w dniu 12 maja 2017 r. przyjęła propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od dnia 1 czerwca 2017 r., co skutkowało przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy. Sąd rozważył kwestię uprawnień do odprawy, odwołując się do przepisów ustawy o Służbie Celnej oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Kluczowe znaczenie miała uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23), która przesądziła, że funkcjonariuszom ucywilnionym przysługuje prawo do odprawy pieniężnej w związku z zakończeniem służby, a przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy należy traktować jak zwolnienie ze służby. Sąd uznał, że roszczenie powódki nie uległo przedawnieniu, ponieważ jego wymagalność, rozumiana jako pewność istnienia roszczenia, powstała dopiero z dniem wydania uchwały SN, tj. 6 lutego 2024 r. Pozew został złożony wcześniej, w dniu 2 sierpnia 2023 r., co czyniło zarzut przedawnienia niesłusznym. Sąd podkreślił, że niepewność prawna co do uprawnień do odprawy, wynikająca z rozbieżności w orzecznictwie, stanowiła wyjątkową okoliczność uzasadniającą nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia na podstawie art. 252 ust. 2 KAS. W konsekwencji, sąd zasądził na rzecz powódki dochodzoną kwotę odprawy wraz z odsetkami od dnia 1 czerwca 2017 r., uznając ten dzień za datę nabycia prawa do świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy w wyniku reformy KAS traktuje się jako zwolnienie ze służby, a roszczenie o odprawę nie ulega przedawnieniu w sytuacji niepewności prawnej do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.
Orzeczenie opiera się na konkretnej uchwale Sądu Najwyższego i specyfice przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Może mieć zastosowanie do podobnych przypadków przekształceń stosunków służbowych w stosunki pracy w innych służbach mundurowych lub państwowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariuszowi służby celnej, którego stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy na mocy przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, przysługuje prawo do odprawy z tytułu zwolnienia ze służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, funkcjonariuszowi służby celnej, który przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, skutkującą przekształceniem stosunku służbowego, przysługuje prawo do odprawy pieniężnej w związku z zakończeniem służby.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23), która przesądziła, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy należy traktować jak zwolnienie ze służby, a funkcjonariuszom tym przysługuje odprawa na podstawie art. 163 ustawy o Służbie Celnej.
Czy roszczenie o zapłatę odprawy pieniężnej przez funkcjonariusza ucywilnionego uległo przedawnieniu, jeśli pozew został złożony przed uchwałą Sądu Najwyższego rozstrzygającą kwestię uprawnień do odprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ jego wymagalność, rozumiana jako pewność istnienia i możliwość skutecznego dochodzenia, powstała dopiero z dniem wydania uchwały Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że do czasu uchwały SN istniała niepewność prawna co do uprawnień do odprawy, a rozbieżne orzecznictwo uniemożliwiało skuteczne dochodzenie roszczenia bez ryzyka. Dlatego termin przedawnienia rozpoczął bieg dopiero z dniem 6 lutego 2024 r., a pozew złożony wcześniej był zasadny. Dodatkowo, niepewność prawna stanowiła wyjątkową okoliczność uzasadniającą nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Izba Administracji Skarbowej w B. – Skarb Państwa | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
u.S.C. art. 163 § 1-4
Ustawa o Służbie Celnej
Funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, przysługuje odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia, zwiększona o 20% za każdy rok służby ponad 5 lat, nie więcej niż do wysokości sześciomiesięcznego uposażenia.
KAS art. 250 § 1-4
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Analogiczne uregulowanie dotyczące odprawy dla funkcjonariusza zwolnionego ze służby w związku z przejściem na emeryturę, rentę lub orzeczeniem trwałej niezdolności do służby, a także w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej.
PWKAS art. 165 § 3, 7
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Funkcjonariusze celni stali się funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej. Dyrektorzy jednostek KAS mogli składać propozycje nowych warunków zatrudnienia lub służby.
PWKAS art. 171 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przyjęcie propozycji zatrudnienia skutkowało przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy.
Pomocnicze
KAS art. 252 § 1-2
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Roszczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego przedawniają się z upływem 3 lat od dnia wymagalności. Kierownik jednostki może nie uwzględnić terminu przedawnienia, jeżeli opóźnienie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
k.p.c. art. 130 § 2
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Pismo zwrócone przez sąd nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
k.c. art. 481 § 1-2
Ustawa – Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 316 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy.
PWKAS art. 174 § 10-12
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przepis (wszedł w życie 1 stycznia 2018 r.) traktował przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy jako brak uprawnień do odprawy, ale nie miał zastosowania do sytuacji powódki.
PWKAS art. 170 § 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Wskazuje, że zakończenie służby w wyniku przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy należy traktować jako zwolnienie ze służby. • Prawo do odprawy pieniężnej przysługuje funkcjonariuszom ucywilnionym na podstawie art. 163 ustawy o Służbie Celnej. • Roszczenie o odprawę nie uległo przedawnieniu, ponieważ jego wymagalność powstała dopiero z dniem uchwały Sądu Najwyższego, a niepewność prawna stanowiła wyjątkową okoliczność. • Pozew złożony przed uchwałą SN był zasadny, gdyż termin przedawnienia rozpoczął bieg dopiero po jego wniesieniu.
Odrzucone argumenty
Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy nie jest zwolnieniem ze służby. • Roszczenie o odprawę uległo przedawnieniu z dniem 1 czerwca 2020 r. • Przepisy prawa cywilnego o przedawnieniu nie mają zastosowania, a przepisy administracyjne o przerwie biegu przedawnienia nie zostały spełnione przez zwrot pozwu.
Godne uwagi sformułowania
kwestia posiadania prawa do odprawy pieniężnej przez funkcjonariuszy ucywilnionych z dniem 1 czerwca 2017 r. pozostawała bowiem sporną do czasu wydania przez SN odpowiedniej uchwały • wymagalność roszczenia oznacza stan, w którym, obiektywnie rzecz ujmując, wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności • nie było możliwości dochodzenia tego roszczenia bez ponoszenia ryzyka, a w przypadku przegranej powódki – z uwagi na treść uchwały z dnia 6 lutego 2024 r. – pojawiłaby się konieczność ponownego rozpoznania sprawy.
Skład orzekający
Marta Kiszowara
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy w wyniku reformy KAS traktuje się jako zwolnienie ze służby, a roszczenie o odprawę nie ulega przedawnieniu w sytuacji niepewności prawnej do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnej uchwale Sądu Najwyższego i specyfice przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Może mieć zastosowanie do podobnych przypadków przekształceń stosunków służbowych w stosunki pracy w innych służbach mundurowych lub państwowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z reformą administracji i prawami funkcjonariuszy, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne. Pokazuje, jak niepewność prawna wpływa na bieg przedawnienia.
“Czy funkcjonariusz służby celnej po reformie KAS stracił prawo do odprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 44 086,38 PLN
odprawa: 44 086,38 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.