VI NS 191/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po A. R., który zmarł w Wielkiej Brytanii. Wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie, że spadek nabyły jego dzieci w udziałach po 1/2. Sąd, analizując jurysdykcję i prawo właściwe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012, ustalił, że ostatnim miejscem zwykłego pobytu spadkodawcy był Londyn. Mimo to, polskie sądy posiadały jurysdykcję do orzekania o całości spadku na podstawie art. 10 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia, ponieważ spadkodawca miał wcześniej miejsce zwykłego pobytu w Polsce, a do jego śmierci nie upłynęło pięć lat od zmiany tego miejsca. Sąd, na wniosek strony, postanowił ograniczyć orzekanie do składników majątku znajdujących się w Polsce, zgodnie z art. 12 ust. 1 Rozporządzenia, ze względu na możliwość braku uznania orzeczenia w Wielkiej Brytanii w odniesieniu do majątku tam położonego. Prawo właściwe dla spadku zostało ustalone zgodnie z art. 21 Rozporządzenia – prawo państwa ostatniego zwykłego pobytu, czyli prawo Anglii i Walii. Jednakże, ze względu na wyłączenie jurysdykcji krajowej sądów polskich w sprawach o prawa rzeczowe na nieruchomościach położonych w Polsce (art. 1103^8 k.p.c.), spadek w zakresie nieruchomości położonych w Polsce podlegał polskim przepisom prawa spadkowego materialnego. Sąd ustalił, że testament spadkodawcy dotyczył wyłącznie majątku w Wielkiej Brytanii, a w zakresie nieruchomości w Polsce nie było rozrządzeń testamentowych, w związku z czym zastosowanie znalazły przepisy o dziedziczeniu ustawowym. Dzieci spadkodawcy, S. R. i E. R., dziedziczą spadek w udziałach po 1/2. Podobnie, w zakresie pozostałego majątku (niebędącego nieruchomościami w Polsce ani majątkiem w Wielkiej Brytanii, co do którego sąd nie orzekał), prawem właściwym było prawo Anglii i Walii, a dziedziczenie również nastąpiło na podstawie przepisów o dziedziczeniu ustawowym, co również skutkowało podziałem spadku w udziałach po 1/2.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie jurysdykcji polskich sądów w sprawach spadkowych z elementami zagranicznymi, stosowanie Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, kolizja prawa polskiego i obcego w sprawach spadkowych, ograniczenie orzekania przez sąd.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spadkodawcy z podwójnymi powiązaniami (Polska i Wielka Brytania) oraz zastosowania konkretnych przepisów Rozporządzenia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy polski sąd posiada jurysdykcję do orzekania o całości spadku po osobie zmarłej za granicą, która miała ostatnie miejsce zwykłego pobytu za granicą, ale posiadała majątek w Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, polski sąd posiada jurysdykcję do orzekania o całości spadku, jeśli spadkodawca miał wcześniej miejsce zwykłego pobytu w Polsce, a do chwili wniesienia sprawy do sądu upłynęło nie więcej niż pięć lat od zmiany tego miejsca, nawet jeśli ostatnie miejsce zwykłego pobytu znajdowało się poza UE.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 10 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, który przyznaje jurysdykcję sądom państwa członkowskiego, jeśli spadkodawca miał w nim wcześniej miejsce zwykłego pobytu, a od zmiany tego miejsca nie upłynęło pięć lat.
Jakie prawo jest właściwe do dziedziczenia, gdy ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy znajdowało się w państwie trzecim (Wielka Brytania), a majątek znajduje się w różnych jurysdykcjach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwe jest prawo państwa ostatniego zwykłego pobytu spadkodawcy (prawo Anglii i Walii), jednakże w odniesieniu do nieruchomości położonych w Polsce, stosuje się polskie prawo spadkowe.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 21 ust. 1 Rozporządzenia, prawem właściwym jest prawo państwa ostatniego zwykłego pobytu. Jednakże, zgodnie z art. 1103^8 k.p.c., sprawy o prawa rzeczowe na nieruchomościach położonych w Polsce należą do wyłącznej jurysdykcji krajowej, co skutkuje zastosowaniem polskiego prawa materialnego do tych nieruchomości.
Czy polski sąd może ograniczyć orzekanie w sprawie spadkowej tylko do majątku znajdującego się w Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może ograniczyć orzekanie do składników majątku znajdujących się w Polsce, jeśli można oczekiwać, że orzeczenie dotyczące majątku poza Polską nie zostanie uznane w państwie trzecim.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 12 ust. 1 Rozporządzenia, który pozwala na nieorzekanie w odniesieniu do składników majątku znajdujących się w państwie trzecim, jeśli istnieje ryzyko braku uznania orzeczenia w tym państwie.
Jakie są zasady dziedziczenia ustawowego w Anglii i Walii w przypadku braku testamentu obejmującego dany majątek?
Odpowiedź sądu
W przypadku braku małżonka lub partnera, majątek przypada w zstępnym w równych częściach.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy angielskiego prawa spadkowego (Administration of Estates Act 1925, sekcja 46 ust. 1 pkt ii) oraz sekcja 47 ust. (1) pkt i)), które regulują dziedziczenie ustawowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| E. R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 1103 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą sprawy o prawa rzeczowe na nieruchomości i o posiadanie nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej.
k.c. art. 926 § § 1
Kodeks cywilny
Źródło powołania do spadku stanowić może ustawa bądź testament.
k.c. art. 926 § § 2
Kodeks cywilny
Dziedziczenie ustawowe następuje tylko wówczas, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
k.c. art. 959
Kodeks cywilny
Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.
k.c. art. 1015 § § 2
Kodeks cywilny
Spadek przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1099 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.
k.p.c. art. 1108
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1109
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 677 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów.
k.p.c. art. 677 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd stwierdza także nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego.
k.p.c. art. 677 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Stwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego może nastąpić również przez wydanie przez sąd postanowienia częściowego.
k.c. art. 950
Kodeks cywilny
Spadkodawca może sporządzić testament w formie aktu notarialnego.
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 51a § § 1
Sąd z urzędu ustala i stosuje właściwe prawo obce.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polski sąd posiada jurysdykcję do orzekania o spadku, mimo ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy za granicą, ze względu na wcześniejszy pobyt w Polsce i upływ krótszy niż 5 lat od zmiany miejsca pobytu. • Nieruchomości położone w Polsce podlegają polskiemu prawu spadkowemu materialnemu. • Testament spadkodawcy dotyczył wyłącznie majątku w Wielkiej Brytanii, co skutkuje dziedziczeniem ustawowym w odniesieniu do majątku w Polsce. • Ograniczenie orzekania do majątku w Polsce jest uzasadnione ze względu na potencjalne problemy z uznaniem orzeczenia w Wielkiej Brytanii.
Odrzucone argumenty
Polski sąd nie posiada jurysdykcji do orzekania o spadku, ponieważ ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy znajdowało się w Wielkiej Brytanii (państwo trzecie UE).
Godne uwagi sformułowania
ostatnie miejsce zwykłego pobytu • miejsce zwykłego pobytu powinno wykazywać ścisły i stabilny związek z danym państwem • nie można mieć jednoczesnego miejsca pobytu we wszystkich tych miejscach naraz • nie zostanie uznane ani, w stosownych przypadkach, nie zostanie stwierdzona jego wykonalność w tym państwie trzecim • nieruchomości w Polsce podlegają polskim przepisom prawa spadkowego materialnego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie jurysdykcji polskich sądów w sprawach spadkowych z elementami zagranicznymi, stosowanie Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, kolizja prawa polskiego i obcego w sprawach spadkowych, ograniczenie orzekania przez sąd."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spadkodawcy z podwójnymi powiązaniami (Polska i Wielka Brytania) oraz zastosowania konkretnych przepisów Rozporządzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność międzynarodowego prawa spadkowego i jak polskie sądy radzą sobie z jurysdykcją i prawem właściwym w przypadkach, gdy zmarły miał powiązania z kilkoma krajami, w tym z Wielką Brytanią po Brexicie.
“Brexit i spadek: Jak polski sąd rozstrzygnął sprawę spadkową po zmarłym w Wielkiej Brytanii?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.