VI Ka 805/15

Sygnatura akt VI Ka 805/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Marcin Schoenborn Protokolant Marzena Mocek przy udziale Marka Dutkowskiego Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. sprawy W. J. ur. (...) w Z. , córki P. i A. obwinionej z art. 194 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dn. 18.07.2001r. Prawo wodne i art. 127 ust. 1 lit. C ustawy z dn. 16.04.2004r. o ochronie przyrody przy zast. art. 9§2 kw na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2015 r. sygnatura akt III W 230/14 na mocy art. 437 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw , art. 104 § 1 pkt 7 kpw , art. 118 § 2 kpw w zw. z art. 634 kpk w zw. z art. 119 kpw 1. uchyla zaskarżony wyrok i na mocy art. 5 § 1 pkt 4 kpw w zw. z art. 45 § 1 kw umarza postępowanie przeciwko obwinionej o zarzucane jej wykroczenie z art. 194 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i art. 127 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przy zastosowaniu art. 9 § 2 kw; 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obwinionej kwotę 672 (sześćset siedemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu wydatków poniesionych na ustanowienie obrońcy w sprawie; 3. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa. 4. Sygn. akt VI Ka 805/15 5. UZASADNIENIE Komisariat Policji w K. skierował do Sądu Rejonowego w Gliwicach wniosek o ukaranie W. J. obwiniając ją o popełnienie wykroczenia z art. 194 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i art. 127 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przy zastosowaniu art. 9 § 2 kw polegającego na tym, że w okresie od 3 grudnia 2012 r. do 24 lipca 2013 r. będąc właścicielem działki nr (...) położonej w P. ul. (...) , zleciła wykonanie robót polegających na podwyższeniu terenu, w wyniku czego dokonała zmiany stany wody na gruncie oraz naruszyła zakazy obowiązujące w parkach krajobrazowych wynikające z rozporządzenia nr (...) Wojewody (...) . Po wszczęciu postępowania o ten czyn w dniu 11 lutego 2014 r. i ostatecznie przeprowadzeniu rozprawy głównej, w końcowym jej etapie już z udziałem Prokuratury Rejonowej G. w G. jako wyłącznego oskarżyciela publicznego, Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt III W 230/14 uznał obwinioną W. J. za winną popełnienia zarzucanego jej wykroczenia i za to na mocy art. 194 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne w zw. z art. 9 § 1 kw wymierzył obwinionej karę grzywny w wysokości 1.000 złotych. Na mocy art. 118 § 1 kpw i § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2001 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz art. 627 kpk w zw. z art. 119 kpw i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych obciążył obwinioną wydatkami postępowania w kwocie 100 złotych oraz opłatą w kwocie 100 złotych. Apelację od tego wyroku złożył obrońca. Zaskarżając orzeczenie w całości na korzyść obwinionej zarzucił mu obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie: - art. 7 kpk w zw. z art. 8 kpk poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków, które z niego nie wynikają, a w szczególności poprzez przyjęcie, że obwiniona doprowadziła do zmiany stosunków wodnych na gruncie, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że doszło do zmiany stosunków wodnych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania obwinionej za winną zarzucanego jej czynu, - art. 37 kpw w zw. z art. 193 § 1 kpk w zw. z art. 42 § 1 kpw poprzez samodzielne przeprowadzenie przez Sąd ustaleń faktycznych w zakresie, w jakim niezbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu hydrologii, tj. dokonanie samodzielnych ustaleń faktycznych odnośnie zmiany stosunków wodnych w sytuacji, gdy stwierdzenie powyższych okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy wymagało wiadomości specjalnych, - art. 170 § 1 pkt 2 kpk w zw. z art. 39 § 2 kpw poprzez bezpodstawne oddalenie przez Sąd I instancji wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka A. J. na okoliczność ustalenia, czy obwiniona dokonała zmiany stosunków wodnych na przedmiotowej działce. W oparciu o te zarzuty obrońca wniósł zaś o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie obwinionej od zarzucanego jej czynu, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zażądał też zasądzenia na rzecz obwinionej poniesionych przez nią kosztów na ustanowienie obrońcy w obu instancjach. Sąd Okręgowy w Gliwicach zważył, co następuje. Apelacja obrońcy okazała się o tyle skuteczna, że wobec ustania karalności przypisanego obwinionej wykroczenia z upływem dwóch lat od jego popełnienia, co nastąpiło z dniem 24 lipca 2015 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego wyroku, jednak przed przedstawieniem w dniu 19 sierpnia 2015 r. akt sprawy Sądowi Okręgowemu, stwierdzić należało wystąpienie bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 104 § 1 pkt 7 kpw . W takiej sytuacji Sąd odwoławczy, niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów i wpływu uchybienia na treść orzeczenia, zobowiązany był uchylić zaskarżony wyrok oraz na mocy art. 5 § 1 pkt 4 kpw w zw. z art. 45 § 1 kw umorzyć postępowanie przeciwko obwinionej o zarzucane jej wykroczenie. Zgodnie z art. 45 § 1 kw karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, co w realiach niniejszej sprawy nastąpiło już w dniu 11 lutego 2014 r., karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Gdy zarzucanego i przypisanego obwinionej wykroczenia ta miała się dopuścić w okresie od 3 grudnia 2012 r. do 24 lipca 2013 r., a ustalenia tego w żadnym razie nie można byłoby zmienić na niekorzyść W. J. bez względu na to, co w tym zakresie wynikałoby z dowodów, sprzeciwiałby się temu wynikający z kierunku zaskarżenia obowiązujący tak w postępowaniu odwoławczym, jak i w ewentualnym postępowaniu ponownym zakaz reformationis in peius ( art. 434 § 1 kpk i art. 443 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw ), jest oczywistym, iż z upływem 24 lipca 2015 r. ustała karalność czynu, popełnienie którego stwierdził Sąd Rejonowy. Nastąpiło więc przedawnienie orzekania. W takiej sytuacji przepis art. 5 § 1 pkt 4 kpw nakazuje wszczęte postępowanie umorzyć. Jednocześnie wbrew twierdzeniu apelującego nie zaistniały warunki, które uzasadniałyby wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionej od popełnienia zarzucanego jej wykroczenia. Podkreślenia wymaga, iż zasada, wedle której w wypadku stwierdzenia negatywnych przesłanek procesowych określonych w art. 5 § 1 pkt 1 i 2 kpw oraz art. 5 § 1 pkt 4 kpw sąd powinien umorzyć postępowanie z uwagi na niedopuszczalność jego dalszego prowadzenia, nie ma zastosowania jedynie wówczas, gdy zbieg tych przesłanek zostanie stwierdzony dopiero po przeprowadzeniu dowodów i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych Dochodzi bowiem wówczas do zbadania podstaw odpowiedzialności obwinionego i w takiej sytuacji sąd powinien podjąć decyzję odnoszącą się do braku tych podstaw, a więc wydać wyrok uniewinniający, a nie umarzający postępowanie z powodu przedawnienia ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2002 r., V KKN 484/00, LEX nr 50036; postanowienie SN z 27 stycznia 2010 r., I KZP 27/10, OSNKW 2011/1/5 ). Tymczasem już tylko z twierdzeń skarżącego dość czytelnie wyartykułowanych w wywiedzionym przez niego środku odwoławczym, dobitnie wynikało, iż postępowanie dowodowe, jakie przeprowadził Sąd Rejonowy, uważa za niekompletne, pominięto bowiem przesłuchanie w charakterze świadka A. J. , jak też nie uzyskano opinii biegłego z zakresu hydrologii, wskutek czego stoi na stanowisku, że błędnie ustalonym zostało, iż wykonane na zlecenie obwinionej podwyższenie terenu na będącej jej własnością nieruchomości położonej na terenie P. przy ul. (...) , stanowiącej działkę ewidencyjną nr (...) , doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie, jak też stanowić miało naruszenie zakazu zmiany stosunków wodnych obowiązującego na terenie (...) , a niewątpliwie dopiero tego rodzaju ustalenia wskazywałyby na zrealizowanie przez W. J. przedmiotowych znamion wykroczeń stypizowanych w art. 194 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i w art. 127 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody . W takim stanie rzeczy wniosek obrońcy o uniewinnienie obwinionej uchodzić musiał więc za co najmniej przedwczesny. Zatem z przyczyn wyżej wskazanych, a bez potrzeby instancyjnej kontroli ustaleń Sądu Rejonowego, której oczekiwał skarżący podnosząc uchybienia z kategorii wymienionej w art. 438 pkt 2 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpk , zaskarżony wyrok należało uchylić i postępowanie umorzyć z powodu jego dalszej niedopuszczalności. Tej zaś treści orzeczenie następcze determinowało rozstrzygnięcie o kosztach postępowaniach. Zgodnie z art. 118 § 2 kpw , który w postępowaniu odwoławczym należało zastosować po myśli art. 634 kpk w zw. z art. 119 kpw , w razie umorzenia postępowania w sprawie, w której wniosek o ukaranie złożył oskarżyciel publiczny, koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. W takim wypadku należy też zasądzić od Skarbu Państwa koszty obrony z wyboru, gdyż są one składnikiem kosztów procesu w rozumieniu, recypowanego do postępowania w sprawach o wykroczenia, art. 616 § 1 pkt 2 kpk . Uzasadnionymi wydatkami stron w rozumieniu tego przepisu, które w razie umorzenia postępowania w sprawie o wykroczenia ponosi - w myśl art. 118 § 2 kpw - Skarb Państwa i które zasądza się na rzecz obwinionego, jeżeli postępowanie toczyło się z wniosku oskarżyciela publicznego, są więc również opłaty wyłożone za czynności obrończe przez obwinionego ( por. postanowienie SN z 14 marca 2013 r., IV KK 386/12, OSNKW 2013/6/54 ). W realiach niniejsze sprawy obwiniona przez całe postępowanie sądowe korzystała z pomocy obrońcy będącego radcą prawnym, a rozprawa główna rozpoczęta w dniu 18 lutego 2015 r. kontynuowana była również 10 kwietnia 2015 r. i 26 czerwca 2015 r., trwała zatem dłużej niż jeden dzień. Ustanowionemu przez nią obrońcy przysługiwała zatem opłata w wysokości stawki minimalnej należnej za obronę przed sądem rejonowym w postępowaniu w sprawach o wykroczenia powiększonej o 20% za każdy następny dzień rozprawy ( § 14 ust. 1 pkt 2 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r.), a także opłata w wysokości stawki minimalnej za obronę przed sądem okręgowym jako drugą instancją ( art. 12a ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ). Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej swego wyroku.