VI KA 78/16

Sygnatura akt VI Ka 78/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Grzegorz Kiepura Sędziowie SSO Grażyna Tokarczyk (spr.) SSO Kazimierz Cieślikowski Protokolant Sylwia Sitarz przy udziale Elżbiety Ziębińskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. sprawy A. B. ur. (...) w R. syna S. i A. oskarżonego z art. 284§2 kk na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 2 października 2015 r. sygnatura akt III K 414/14 na mocy art. 437 § 1 kpk i art. 636 § 1 kpk 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. zasądza od oskarżyciela posiłkowego (...) sp. z o. o. na rzecz oskarżonego A. B. kwotę 420 zł (czterysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu wydatków poniesionych na ustanowienie obrońcy w postępowaniu odwoławczym; 3. zasądza od oskarżyciela posiłkowego (...) sp. z o. o. na rzecz Skarbu Państwa wydatki poniesione w postępowaniu odwoławczym w kwocie 20 zł (dwadzieścia złotych) i wymierza mu opłatę za II instancję w kwocie 200 zł (dwieście złotych). Sygn. akt VI Ka 78/16 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 października 2015 roku w sprawie III K 414/14 uznał A. B. za winnego tego, że: - bliżej nieustalonego dnia w lipcu 2002 r. w G. , przywłaszczył sobie powierzoną mu cudzą rzecz ruchomą w postaci przesyłki o numerze listu przewozowego (...) wraz z zawartością w postaci urządzeń elektronicznych – układów scalonych wartości 64.019,50 złotych, czym działał na szkodę (...) S.A. z/s w W. - bliżej nieustalonego dnia we wrześniu 2002 r. w G. , przywłaszczył sobie powierzoną mu cudzą rzecz ruchomą w postaci przesyłki o numerze listu przewozowego (...) wraz z zawartością w postaci aparatu telefonicznego marki N. (...) wartości 557,40 złotych, czym działał na szkodę (...) S.A. z/s w W. - bliżej nieustalonego dnia w grudniu 2002 r. w G. , przywłaszczył sobie powierzone mu cudze rzeczy ruchome w postaci artykułów kosmetycznych pochodzących z przesyłki o numerze listu przewozowego (...) łącznej wartości 961,44 złotych, czym działał na szkodę (...) S.A. z/s w W. , czym każdorazowo wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. Ustalając, że opisane czyny stanowią ciąg przestępstw, na mocy art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. oraz art. 33 § 2 k.k. Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych. Na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt. 1 k.k. warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 3 lat. Apelację od opisanego wyżej wyroku wywiódł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego (...) sp. z o.o. (uprzednio (...) S.A. z/s w W. ), zaskarżając brak rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego. Wyrokowi temu zarzucił obrazę prawa materialnego, a to art. 46 § 1 k.k. poprzez brak odniesienia się do kwestii wymierzenia oskarżonemu A. B. środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody oraz art. 53 k.k. w zw. z art. 56 k.k. poprzez nie wzięcie pod uwagę zasad wymiaru kary określonych w art. 53 k.k. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie obowiązku naprawienia szkody przez oskarżonego A. B. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola odwoławcza przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania, zaskarżonego orzeczenia, jego uzasadnienia oraz analiza środka odwoławczego prowadzi do uznania apelacji za nieuzasadnioną. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się w procedowaniu Sądu I instancji uchybień skutkujących koniecznością uchylenia bądź zmiany skarżonego wyroku niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów podniesionych w apelacji. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zgromadzony materiał dowodowy poddany prawidłowej i zasługującej na pełną akceptację ocenie. Orzeczona kara nie nosi cech niewspółmierności, jej dolegliwość nie przekracza stopnia winy oskarżonego, uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu oraz spełnia wobec swoje cele zapobiegawcze i wychowawcze. Uzasadnienie wyroku spełnia wymogi określone w art. 424 k.p.k. , bowiem Sąd I instancji podał w sposób uporządkowany, co uznał za udowodnione, jak ocenił poszczególne dowody i dlaczego oparł się na jednych dowodach, odrzucając inne, a nadto powołał okoliczności, które miał na względzie przy wymiarze kary. Skarżący również nie zakwestionował ani ustaleń faktycznych, ani w zasadzie orzeczenia o karze. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów apelacji, stwierdzić należy, iż nie mogły one zostać uwzględnione przez Sąd Odwoławczy. Rację ma skarżący podnosząc w uzasadnieniu apelacji, że brak wniosku pokrzywdzonego o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu tego środka karnego wobec oskarżonego przez Sąd z urzędu. Jednak ta ogólna zasada wynikająca z brzmienia art. 46 § 1 k.k. nie mogła znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Na wstępie koniecznym jest wskazanie, że wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 2 października 2015 roku, sygn. akt III K 414/14, nie jest pierwszym orzeczeniem jakie zostało wydane w sprawie przeciwko A. B. . Oskarżony pierwotnie został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2009 roku, sygn. akt III K 1170/03. Wyrok ten został uchylony na skutek apelacji wniesionej wyłącznie na korzyść oskarżonego, a zatem w dalszym postępowaniu należy za każdym razem przy wydawaniu rozstrzygnięcia mieć na uwadze zakaz reformationis in peius wyrażony w art. 434 k.p.k. oraz art. 443 k.p.k. Wobec oskarżonego nie może na dalszym etapie procesu karnego zapaść orzeczenie surowsze niż to, które nie zostało zaskarżone na jego niekorzyść. W kontekście zarzutów apelacji istotnym jest, że w wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2009 roku, sygn. akt III K 1170/03, zobowiązano oskarżonego do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w oparciu o art. 72 § 2 k.k. , zaś skarżący domaga się orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego na mocy art. 46 § 1 k.k. W kontekście przytoczonych powyżej uwag dotyczących zakazu pogarszania sytuacji procesowej oskarżonego. koniecznym staje się rozważenie dopuszczalności takiego rozstrzygnięcia. W zakresie oceny surowości orzeczenia, należy bowiem brać pod uwagę wszystkie możliwe następstwa dla sytuacji prawnej oskarżonego (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2014 r., II AKa 153/14) . Zobowiązanie do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem na gruncie art. 72 § 2 k.k. ma niewątpliwie charakter środka probacyjnego, który związany jest z warunkowym zawieszeniem wykonania kary. Zgodnie z art. 74 § 1 k.k. Sąd obligatoryjne określa przy tym, czas wykonania obowiązku. Zatem wykonalność zobowiązania następuje z upływem terminu wskazanego w wyroku. Dopiero wtedy pokrzywdzony może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności i egzekwować zasądzone świadczenie. W wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2009 roku, sygn. akt III K 1170/03 termin ten wyznaczono na 3 lata i 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Ponadto, przeciwnie niż w przypadku środka karnego z art. 46 § 1 k.k. , przewidziany w art. 72 § 2 k.k. obowiązek naprawienia szkody ma na celu wyrównanie strat, jakie pokrzywdzony poniósł w wyniku przestępstwa, nie jest natomiast elementem zwiększonej dolegliwości kary dla oskarżonego (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., II KK 224/15) . Z kolei obowiązek naprawienia szkody orzeczony na mocy art. 46 § 1 k.k. jest środkiem karnym (w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 roku). Oznacza to, iż staje się wykonalny i możliwy do egzekucji z dniem uprawomocnienia się wyroku. Biorąc pod uwagę powyższy wywód, należy stwierdzić, iż środek karny orzeczony na mocy art. 46 § 1 k.k. jest mniej korzystny dla oskarżonego, niż obowiązek naprawienia szkody w oparciu o art. 72 § 2 k.k. (tak również Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 marca 2014 r., II AKa 502/13, w którym Sąd przyjął, że uprawnienie wynikające z art. 46 § 1 k.k. jest korzystniejsze dla pokrzywdzonego, a więc tym samym niekorzystne dla oskarżonego) . Konsekwencją powyższego ustalenia jest niemożność orzeczenia tego środka karnego wobec oskarżonego na obecnym etapie postępowania. Niezależnie od poczynionych rozważań należy wyraźnie zaznaczyć, że orzeczenie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody z art. 46 § 1 k.k. warunkowane jest powstaniem rzeczywistej szkody po stronie pokrzywdzonego, a nadto jej istnieniem w chwili orzekania. Oskarżyciel posiłkowy w niniejszej sprawie - (...) sp. z o.o. , nie wykazał w istocie poniesienia szkody związanej bezpośrednio z przestępstwem na żadnym etapie postępowania. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pokrzywdzony nie był nigdy właścicielem przywłaszczonych rzeczy ruchomych, a jedynie był zobowiązany do wypłacenia odszkodowania nadawcom utraconych przesyłek. Jednakże oskarżyciel posiłkowy nie przedstawił Sądowi żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że takie odszkodowanie rzeczywiście wypłacił, ponosząc tym samym realną szkodę. Co więcej z oświadczeń nadawców przesyłek zawartych w aktach sprawy wynika wprost, że do tej pory nie otrzymali odszkodowania od (...) sp. z o.o. Zdaniem Sądu Odwoławczego nie można w tym przypadku mówić o rzeczywistej szkodzie, która mogłaby podlegać naprawieniu na mocy art. 46 § 1 k.k. Orzeczenie takiego obowiązku wobec oskarżonego jest również z tego powodu niedopuszczalne. Drugi z zarzutów apelacji, a mianowicie obraza art. 53 w zw. z art. 56 k.k. poprzez nie wzięcie pod uwagę zasad wymiaru kary z art. 53 k.k. , jest całkowicie nietrafny. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku dokładnie określił jakimi dyrektywami kierował się wymierzając oskarżonemu karę. Zaznaczył także jakie okoliczności potraktował jako obciążające, a jakie przyjął za łagodzące jej wymiar. Wziął pod uwagę również cele zapobiegawcze i wychowawcze kary oraz potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Chybione jest twierdzenie pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, że oskarżony nie poniesie konsekwencji majątkowych wynikających z popełnienia przez niego przestępstwa przywłaszczenia mienia. Sąd I instancji zaważył bowiem na okoliczność, że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i obok kary pozbawienia wolności, orzekł wobec niego grzywnę na podstawie art. 33 § 2 k.k. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok orzekając o kosztach postępowania na mocy powołanych przepisów.