VI KA 261/25

Sygn. akt VI Ka 261/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie : Przewodniczący – Sędzia Daniel Strzelecki Protokolant Dominika Cieślak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 roku sprawy D. G. ur. (...) w J. c. S. i J. z domu M. obwinionej z art. 96 § 3 kw z powodu apelacji wniesionej przez oskarżyciela od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 3 marca 2025 r. sygn. akt II W 871/24 uchyla zaskarżony wyrok wobec obwinionej D. G. i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania. Sygn. akt VI Ka 261/25 UZASADNIENIE D. G. została obwiniona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego o to, że będąc właścicielem pojazdu marki P. nr rej. (...) , oświadczeniem z dnia 26.01.2024r. sporządzonym w J. na ul. (...) (woj. (...) , powiat J. , gm. J. ) wbrew obowiązkowi nie wskazała na żądanie uprawnionego organu, to jest Głównego Inspektora Transportu Drogowego, komu powierzyła wymieniony wyżej pojazd do kierowania lub używania w dniu 29 listopada 2023r. o godz. 15:58 w lokalizacji J. /al. (...) , (...) (...) , pomimo że pojazd ten nie został użyty wbrew jej woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mogła zapobiec, tj. o wykroczenie z art. 96§3 k.w. Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 3 marca 2025r. w sprawie sygn. akt II W 871/24 działając na podstawie art. 5§1 pkt. 9 k.p.w. postępowanie wobec obwinionej D. G. o zarzucany jej czyn umorzył stwierdzając, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wywiódł Główny Inspektor Transportu Drogowego, który na podstawie art. 103§2 k.p.w. zaskarżył to orzeczenie w całości i na niekorzyść D. G. . Na podstawie art. 427§2 k.p.k. w zw. z art. 109§2 k.p.w. wyrokowi temu skarżący zarzucił obrazę prawa materialnego, to jest art. 5§1 pkt. 9 k.p.w. poprzez wadliwe przyjęcie, że skarga została złożona przez nieuprawniony organ. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja wywiedziona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego jest zasadna. Doprowadziła ona zatem do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze. Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji nieprawidłowo bowiem przyjmując, że Główny Inspektor Transportu Drogowego nie był organem uprawnionym do złożenia wniosku o ukaranie za popełnienie wykroczenia z art. 96§3 k.p.w. i w konsekwencji stwierdzając ad casu brak skargi uprawnionego oskarżyciela, umorzył niniejsze postępowanie na podstawie art. 5§1 pkt. 9 k.p.w. Sąd meriti owe rozstrzygniecie oparł na bardzo ograniczonej wykładni odnoszących się do analizowanej materii uregulowań, bowiem swoje wnioskowanie oparł zasadniczo na art. 129a i g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym . Dokonując wykładni tych przepisów wywiódł, że skoro w pierwszym z nich nie statuowano upoważnienia tego organu do działania jako oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia, zaś w art. 129g ust. 2 pkt. 2 tego aktu normatywnego ustawodawca przydał mu uprawnienie do prowadzenia czynności wyjaśniających, kierowania do sądu wniosków o ukaranie, oskarżania przed sądem oraz wnoszenia środków odwoławczych - w trybie i zakresie określonych w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia dotyczących ujawnienia za pomocą stacjonarnych urządzeń rejestrujących zainstalowanych w pasie drogowym dróg publicznych następujących naruszeń przepisów ruchu drogowego: przekraczania dopuszczalnej prędkości; niestosowania się do sygnałów świetlnych, toteż tego rodzaju prerogatywy w odniesieniu do wykroczeń z art. 96§3 k.w. nie zostały temuż organowi przyznane. Sąd Rejonowy przywołał również art. 50 pkt. 1 ppkt. c, art. 51 ust. 6 ppkt. c i art. 54 ust. 2 pkt. 11 wskazanej ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. poprzestając na wskazaniu, że w tych unormowaniach nie przydano temu organowi żadnych dalszych uprawnień oskarżycielskich. Tymczasem najistotniejsze w okolicznościach tego postępowania ma wykładania art. 17§3 k.p.w. , której Sąd meriti przeprowadził. Przepis ten stanowi, że organom administracji rządowej i samorządowej, organom kontroli państwowej i kontroli samorządu terytorialnego oraz strażom gminnym uprawnienia oskarżyciela publicznego przysługują tylko wówczas, gdy w zakresie swojego działania w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły wykroczenia i wystąpiły z wnioskiem o ukarania. Najszerszą wykładnię norm prawnych statuowanych w przywołanym unormowaniu przeprowadził Sąd Najwyższy działający w składzie 7 sędziów we wpisanej do księgi zasad prawnych uchwale z dnia 30 września 2014r., I KZP 16/14, OSNKW 2014/11/80. Co prawda, sądy powszechne, co wynika z analizy art. 87 ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o Sądzie Najwyższym, za wyjątkiem uchwał tego Sądu wydawanych w konkretnych sprawach, nie są nimi związane i to nawet jeżeli przydano im moc zasad prawnych. Nie oznacza to jednak, że nie stosują one rozwiązań w uchwałach wypracowanych, w szczególności, gdy nadano im moc zasady prawnej. Siła autorytetu najwyższej instancji sądowej prowadzi bowiem do tego, że wskazania wynikające z jej uchwał są powszechnie aprobowane w orzecznictwie powszechnym. Dodać należy, że Sąd Okręgowy rozważania zawarte w tej uchwale w całości aprobuje, co pozwala na odniesienie się do opisanej w niej materii w sposób skrótowy. Chociaż rozstrzygnięcie to zapadło na kanwie analizy uprawnień procesowych przysługujących w sprawach o wykroczenia z art. 96§3 k.w. straży gminnej (miejskiej), tym niemniej znajduje ono zastosowanie również w sprawie niniejszej. Rzecz bowiem w tym, że przesłanka opisana w art. 17§3 k.p.w. , która w tymże judykacie była przedmiotem dogłębnej egzegezy, a to w postaci przysługiwania wszystkim wymienionym w tym unormowaniu organom uprawnienia oskarżyciela publicznego, gdy w zakresie swojego działania w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły wykroczenia i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie, odnosi się w identycznym zakresie do wszystkich tych podmiotów. To zaś innymi słowy oznacza, że skoro analizowane uprawnienie wynikające z art. 17§3 k.p.w. , m.in. do występowania z wnioskiem o ukaranie, w identyczny sposób odniesiono zarówno do straży gminnych (miejskich), jak i organów kontroli państwowej, a więc również do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, toteż wysłowiona w tej uchwale argumentacja znajduje zastosowanie również na kanwie niniejszej sprawy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały uchwale prześledził dokładnie procedurę legislacyjną związaną z nowelizacją art. 17§3 k.p.w. dokonaną w art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 29 października 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Wywiódł przy tym przekonywająco, że w toku tychże prac legislacyjnych zmiana tego unormowania polegająca na zastąpieniu sformułowania „(…) gdy w zakresie swego działania ujawniły wykroczenie i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie” polegać miała na stwierdzeniu „(…) gdy w zakresie swego działania lub w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły wykroczenia i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie”. Wskazał ponadto, że ostatecznie przesłanka ta przybrała postać „(…) gdy w zakresie swojego działania w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły wykroczenia i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie”, jak i że w założeniu ustawodawcy nie miała ona merytorycznego znaczenia względem tej wcześniej proponowanej, jako że określono ją jako redakcyjno – legislacyjną. Najwyższa instancja sądowa trafnie zatem przyjęła, że skoro prawodawca zamierzał posłużyć się w projektowanej zmianie brzmienia art. 17§3 k.p.w. spójnikiem łącznym „lub”, zaś ostatecznie zamienił go na przydawkę „w tym”, nie dążąc jednak do merytorycznej zmiany tego pierwotnego brzmienia, toteż jego wolą było nadanie mu takiego kształtu, jaki wynikał z pierwszej chronoligicznie poprawki. To zaś pozwala stwierdzić, że ustawodawca statuując obowiązującą aktualnie treść art. 17§3 k.p.w. dążył do tego, aby podmioty w nim wymienione, w tym także Główny Inspektor Transportu Drogowego, miały możliwość występowania w charakterze oskarżyciela (a więc również wnoszenia wniosków o ukaranie) nie tylko w sprawach o wykroczenia, które ujawniły w zakresie swojego działania, który to zakres został wskazany w art. 129b ust. 1 i g ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym , lecz także w sprawach o wykroczenia, które ujawniły w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających. W tym ostatnim zatem przypadku chodzi więc o wykroczenia znajdujące się poza zakresem wymienionym w tych przywołanych wyżej przepisach ustawy prawo o ruchu drogowym , byleby zostały one ujawnione w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających. Skoro zatem prowadzenie tych czynności na podstawie art. 129g ust. 1 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym zostało dla tego organu zastrzeżone w sprawach dotyczących ujawniania za pomocą stacjonarnych urządzeń rejestrujących zainstalowanych w pasie drogowym dróg publicznych naruszeń przepisów ruchu drogowego w postaci m.in. niestosowania się do sygnałów świetlnych, toteż bezsprzecznie, po pierwsze, postępowania wyjaśniające dotyczące takich wykroczeń owy organ legalnie może prowadzić, a po wtóre, może też realizować uprawnienia oskarżycielskie w odniesieniu do innych wykroczeń, jeżeli zostały one ujawnione w toku realizowania owych czynności wyjaśniających. Przenosząc te uwagi na grunt okoliczności niniejszej sprawy godzi się podnieść, że Główny Inspektor Transportu Drogowego przeprowadzone w sprawie niniejszej czynności wyjaśniające prowadził w kierunku ustalenia okoliczności popełnienia wykroczenia znajdującego się w dyspozycji art. 129g ust. 1 lit. b przywołanej ustawy. Wykroczenie to zostało przecież ujawnione przy pomocy stacjonarnego urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pasie drogowym dróg publicznych, tj. w obrębie skrzyżowania ul. (...) i ul. (...) w J. i polegało na niezastosowaniu się nieustalonego kierującego o godz. 15:58,20 dnia 29 listopada 2023r. do wyświetlanego na sygnalizatorze drogowym sygnału czerwonego. Jako zatem że w toku tych czynności obwiniona pismem z dnia 26 stycznia 2024r. odmówiła wskazania, kto we wskazanym czasie i miejscu tymże pojazdem się poruszał, toteż w toku tych czynności wyjaśniających ujawnione zostało wykroczenie będące przedmiotem osądu w niniejszym procesie. Zaaprobowanie stanowiska Sądu Rejonowego prowadziło by też do wniosków niedających się zaakceptować z przyczyn funkcjonalnych. Rzecz w tym, że gdyby poprzeć to wnioskowanie, należałoby w konsekwencji stwierdzić, że Główny Inspektor Transportu Drogowego byłby uprawniony do prowadzenia czynności wyjaśniających i realizowania uprawnień oskarżycielskich wyłącznie w odniesieniu do osób, które dopuściły się ujawnionych za pomocą opisanych wyżej urządzeń rejestrujących wykroczeń polegających m.in. na niestosowaniu się do sygnałów świetlnych. Jeżeli natomiast czynności te, jak w sprawie niniejszej, nie doprowadziłyby do ujawnienia sprawcy, to organ ten zgromadzone materiały musiałby przekazać przykładowo policji w celu przeprowadzenia postępowania w kierunku popełnienia wykroczenia z art. 96§3 k.w. Ustawodawca bezsprzecznie jednak dążąc przy pomocy przywołanej już ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2010r. do poszerzenia zakresu kompetencji służących organom opisanym w art. 17§3 k.p.w. , z pewnością nie oczekiwał tego rodzaju rozdrobnienia ich kompetencji procesowych. O słuszności prezentowanego wnioskowania świadczy też brzmienie §2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 listopada 2022r. w sprawie wykroczeń, za które inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego oraz pracownicy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. Skoro bowiem te unormowania statuują uprawnienia inspektorów i pracowników tego organu do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego m.in. za wykroczenia z art. 96§3 k.w., toteż logiczną konsekwencją tego spostrzeżenia jest ich umocowanie do prowadzenia postępowań dotyczących tych wykroczeń. Należy też marginesowo dodać, że w art. 1 pkt. 5 wskazanej ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2010r. zmieniono art. 129b ustawy prawo o ruchu drogowym m.in. przez dodanie do tego unormowania ust. 2 w brzmieniu „W ramach wykonywania kontroli ruchu drogowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1 , inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 1 i 2 , w tym również wobec właściciela lub posiadacza pojazdu”. To zaś oznacza, że wraz z tą nowelizacją odpadły wątpliwości dotyczące podmiotowego zakresu kompetencji temu organowi służących, które były wyrażane w analogicznych uwarunkowaniach prawnych, lecz na gruncie obowiązujących przed tą nowelizacją unormowań ustawy prawo o ruchu drogowym , w odniesieniu do straży gminnej (miejskiej) chociażby w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2013r., III KK 431/13, LEX nr 1405571. Ogół tych spostrzeżeń prowadzi do wniosku, że uwzględniając brzmienie art. 3 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że jej przepisy stosuje się do kontroli przez Inspekcję Transportu Drogowego przestrzegania przepisów ruchu drogowego przez kierujących pojazdami na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym , należy przez pryzmat tego ostatniego aktu normatywnego owe zasady dekodować. Tymczasem, co już wskazano, w tymże akcie statuowano uprawnienie tego organu do podejmowania czynności kontrolnych nie tylko wobec kierującego pojazdem, lecz również wobec jego właściciela lub posiadacza. Co więcej, skoro na kanwie art. 17§3 k.p.w. uprawnienia oskarżycielskie przyznano wszystkim wymienionym tamże organom nie tylko w odniesieniu do wykroczeń ujawnionych w zakresie ich działania, co w przypadku Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczy zachowań opisanych w art. 129b ust. 1 i g ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym , lecz także wobec pozostających poza tym zakresem wykroczeń, jednak ujawnionych w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających w kierunku wykrycia sprawców czynów znajdujących się w tymże zakresie, toteż wbre zapatrywaniu Sądu Rejonowego w odniesieniu do czynu zabronionego stanowiącego przedmiot osądu w niniejszym procesie organ ten uprawnienia oskarżycielskie posiada. Wobec naprowadzonych powodów zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.