VI KA 260/24

Warszawa, dnia 17 maja 2024 r. Sygn. akt VI Ka 260/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący:SSO Tomasz Morycz protokolant: protokolant sądowy Małgorzata Jaworska po rozpoznaniu dnia 10 maja 2024 r. sprawy P. B. , syna J. i J. , ur. (...) w W. obwinionego o wykroczenia z art. 86 § 1 kw, art. 97 kw w zw. z art. 44 ustawy prawo o ruchu drogowym , art. 94 § 1 kw w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o kierujących pojazdami na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt V W 259/23 I. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 kpw umarza postępowanie; II. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Wołominie na rzecz obwinionego kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy z wyboru w sprawie, to jest dwukrotnie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i dwukrotnie w postępowaniu drugoinstancyjnym; III. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt VI Ka 260/24 UZASADNIENIE P. B. został obwiniony o to, że: 1. w dniu 31 marca 2021 r., w miejscowości Z. ul. (...) spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierował pojazdem marki R. o nr rej. (...) i podczas zmiany kierunku jazdy w lewo nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu kierującemu motocyklem H. o nr. rej. (...) jadącemu na wprost z przeciwnego kierunku w wyniku czego doszło do zderzenia; tj. o wykroczenie z art. 86 § 1 k.w. 2. ponadto w wyżej wymienionym miejscu i czasie oddalił się z miejsca; tj. o wykroczenie z art. 97 k.w. w zw. z art. 44 PRD 3. ponadto w wymienionym miejscu i czasie na drodze publicznej kierował pojazdem m-ki R. o nr rej. (...) nie posiadając do tego wymaganego uprawnienia; tj. o wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o kierujących pojazdami W dniu 18 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Wołominie wydał wyrok w sprawie o sygn. akt V W 259/23, którym: 1. obwinionego P. B. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w punkcie I , ustalając jednak dodatkowo, że czynu tego obwiniony dopuścił się, mając w czasie jego popełnienia w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem – i za to na podstawie art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 17 § 2 k.w. w zw. z art. 2 § 1 k.w., tj. zgodnie z przepisami kodeksu wykroczeń z 31 marca 2021 roku , skazuje obwinionego; 2. obwinionego P. B. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w punkcie II, ustalając jednak dodatkowo, że czynu tego obwiniony dopuścił się, mając w czasie jego popełnienia w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem – i za to na podstawie art. 97 k.w. w zw. z art. 17 § 2 k.w. skazuje obwinionego; 3. obwinionego P. B. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w punkcie III , ustalając jednak dodatkowo, że czynu tego obwiniony dopuścił się, mając w czasie jego popełnienia w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem – i za to na podstawie art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 17 § 2 k.w. w zw. z art. 2 § 1 k.w., tj. zgodnie z przepisami kodeksu wykroczeń z 31 marca 2021 roku , skazuje obwinionego; 4. na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w., w związku z czynem przypisanym w punkcie 3, orzekł wobec obwinionego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 (jednego) roku; 5. na podstawie art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. w zw. z art. 2 § 1 k.w. wymierzył obwinionemu łącznie karę grzywny w kwocie 600 (sześciuset) złotych; 6. zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty oraz 100 (sto) złotych tytułem zryczałtowanych wydatków w sprawie. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca obwinionego zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1. mającą istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazę prawa procesowego art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.s. w. polegającej na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów a w szczególności dowodu z przesłuchania pokrzywdzonego (oskarżyciela posiłkowego), któremu bezzasadnie Sąd Rejonowy nadał walor wiarygodności, w sytuacji gdy z akt sprawy niezbicie i jednoznacznie wynika, że pokrzywdzony miał interes do wskazania jakiegokolwiek sprawcy kolizji drogowej, a gdyby takiej osoby nie wskazał byłby pozbawiony możliwości ubiegania się o odszkodowanie z tytułu wypadku komunikacyjnego; 2. mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazę art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.s. w., polegającą na zaniechaniu przez funkcjonariuszy policji przeprowadzenia dowodu z okazania P. B. wśród innych osób, co budzi wątpliwości, czy pokrzywdzony rozpoznałby P. B. , w sytuacji, gdyby wcześniej nie okazano mu jego fotografii; 3. mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazę prawa procesowego art. 173 k.p.k. poprzez okazanie przez funkcjonariuszy policji wyłącznie wizerunku obwinionego P. B. , co skutkowało tym, że pokrzywdzony zapamiętał wizerunek obwinionego okazany mu z bazy PESEL, a następnie sugerował się tym wizerunkiem i zeznaniem, że jest on całkowicie pewien, że sprawcą kolizji jest P. B. ; 4. mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazę prawa procesowego art. 39 § 4 k.p.s. w. polegającą na zastąpieniu dowodu z przesłuchania funkcjonariusza policji notatką urzędową — co stanowi ustawowy zakaz dowodowy zarówno w sprawach o wykroczenia jak i innych sprawach w postępowaniu karnym. Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu czynu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Charakter apelacji, zbiorczo podniesione zarzuty przemawiały za ich łącznym omówieniem, tym bardziej, że wszystkie były bezzasadne. Wbrew twierdzeniom obwinionego Sąd meriti dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i poczynił trafne ustalenia faktyczne, słusznie uznając go za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Na wstępie przypomnieć należy, że by ocena dowodów przeprowadzona przez organ postępowania została wykonana zgodnie z regułami art. 7 kpk konieczne jest: 1) oparcie jej na wszystkich przeprowadzonych dowodach, mając na względzie, że podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia danej kwestii; 2) uwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania; 3) uwzględnienie wskazań wiedzy; 4) uwzględnienie doświadczenia życiowego. Zasada swobodnej oceny dowodów jest zasadą kontrolowanej oceny dowodów, która wyraża się w dwóch aspektach. Po pierwsze, organ procesowy musi uzasadnić, dlaczego oparł się na jednych, a nie na innych dowodach oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Po drugie, organ odwoławczy kontroluje swobodną ocenę dowodów dokonaną przez organ pierwszej instancji. Przy czym zarzut naruszenia art. 7 kpk nie może ograniczać się do wskazania wadliwości sędziowskiego przekonania o wiarygodności jednych, a niewiarygodności innych źródeł czy środków dowodowych, lecz powinien wykazać konkretne błędy w samym sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiające w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu. W grę może wchodzić np. pominięcie istotnych środków dowodowych, niedostrzeżenie ważnych rozbieżności, uchylenie się od oceny wewnętrznych czy wzajemnych sprzeczności. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III KK 78/21, prezentowanie własnej - możliwej w realiach konkretnej sprawy - oceny dowodów, bez wykazania błędności tej, której dokonał sąd pierwszej instancji, nie upoważnia jeszcze sądu odwoławczego do zajęcia w tej materii stanowiska odmiennego. Sąd odwoławczy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie prowadzi samodzielnie postępowania dowodowego co do istoty sprawy, jest bowiem głównie sądem kontrolującym procedowanie przed sądem pierwszej instancji i stanowisko tego sądu może zakwestionować jedynie wówczas, gdy wykaże, że to postępowanie i jego wynik obrażają prawo. Sąd Okręgowy podziela również pogląd zawarty w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 173/19. Wskazano w nim, że na uzasadnienie błędu ustaleń faktycznych lub naruszenie standardów swobodnej oceny bądź interpretacji dowodów nie wystarczy subiektywne przekonanie skarżącego o niesprawiedliwości orzeczenia, a konieczne jest wykazanie, że w zaskarżonym wyroku poczyniono ustalenie faktycznie nie mające oparcia w przeprowadzonych dowodach, albo że takiego ustalenia nie poczyniono mimo, że z przeprowadzonych dowodów określony fakt jednoznacznie wynikał, względnie wykazanie, iż tok rozumowania sądu I instancji był sprzeczny ze wskazaniami doświadczenia życiowego, prawidłami logiki, czy zasadami wiedzy. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, Sąd meriti nie dopuścił się żadnych uchybień w tym zakresie. Dokonana przezeń ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi żadnych wątpliwości. Zarzuty sformułowane w apelacji opierały się na subiektywnych odczuciach obwinionego i stanowiły gołosłowną polemikę z zapadłym rozstrzygnięciem. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że wina obwinionego w ocenie Sądu Odwoławczego nie budziła żadnych wątpliwości. Przede wszystkim sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo wskazał, że niedochowanie zasad okazania wizerunku nie skutkuje nielegalnością dowodu w postaci zeznań złożonych w związku z okazaniem. Ustawodawca nie zawarł żadnego zakazu dowodowego w odniesieniu do rezultatów nieprawidłowo wykonanego okazania. Na poparcie powyższego prawidłowo przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt III KK 92/13. Dlatego zarzut obrońcy w tym zakresie jawi się jako chybiony. Zeznania pokrzywdzonego, w połączeniu z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił jako wiarygodne. W istocie nie można nie zgodzić się z tym, że pokrzywdzony miał interes w ustaleniu sprawcy, jednak nie miał żadnego interesu w tym, aby bezpodstawnie oskarżać akurat P. B. , bowiem mężczyźni nie znają się, nie mieli ze sobą w przeszłości styczności. Pokrzywdzony w swoich zeznaniach opisał zdarzenie, następnie rozpoznał obwinionego jako sprawcę, a to korespondowało z fakturą znalezioną w samochodzie, a z której wynikało, że to obwiniony jest właścicielem samochodu oraz z tym, że inny świadek jako sprawcę zdarzenia również rozpoznał P. B. . Odnośnie ostatniego z zarzutów, wskazać należy, że sąd meriti ustalając stan faktyczny oparł się na zeznaniach A. S. (k. 12, 325v.-326v) oraz zeznaniach z rozprawy w dniu 17.03.2022 r.), szkicu (k. 3), protokołach oględzin pojazdów (k. 4-5), kserokopii faktury (k. 20), kserokopii wyroku wydanego w sprawie II K 1238/20 (k. 241), kserokopii aktu oskarżenia (k. 245), kopii opinii (k. 292-305) oraz notatce służbowej z 15.12.2023 r. (k. 320). Notatka ta była sporządzona na podstawie analizy akt dokonanej przez sędziego referenta, z której treści wynika jedynie, że sąd uporządkował informacje na temat tego, czy obwiniony w chwili zdarzenia posiadał uprawnienia do kierowania, a także o kierowanej do niego korespondencji. Sąd wydając wyrok w przedmiotowej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego nie dopuścił się obrazy prawa procesowego polegającej na zastąpieniu dowodu z przesłuchania funkcjonariusza policji notatką urzędową — co stanowi ustawowy zakaz dowodowy zarówno w sprawach o wykroczenia jak i innych sprawach w postępowaniu karnym. Wynika to bezpośrednio z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd dostrzega, że notatka ta została dopuszczona z urzędu jako dowód z dokumentu, niemniej jak już wyżej wskazano, nie stanowiła podstawy ustaleń faktycznych. W związku z powyższym sąd prawidłowo uznał obwinionego za winnego zarzucanych mu czynów. W sprawie zachodziła jednak konieczność wydania przez sąd odwoławczy rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym, gdyż niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów podniesionych w apelacji stwierdzić należy, że w chwili orzekania przez sąd odwoławczy zaistniała negatywna przesłanka procesowa określona w art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. , a mianowicie nastąpiło przedawnienie orzekania i sąd odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić tę okoliczności z urzędu. Bezspornym bowiem jest fakt, iż zdarzenia, które zostały przypisane obwinionemu zostały popełnione w dniu 31 marca 2021 r. Art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. stanowi, że sąd odwoławczy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli zachodzi m.in. okoliczność wyłączająca postępowanie, określona w art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. , czyli w sytuacji, gdy nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia. Brzmienie art. 45 § 1 k.w. stanowi, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu Zatem zgodnie z powyższym przedawnienie karalności wykroczenia przypisanego obwinionemu K. S. nastąpiło z dniem 31 marca 2024 roku. Zaistnienie tej okoliczności, zgodnie z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. , skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku i umorzeniem postępowania przeciwko K. S. na postawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. Na podstawie § 11 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2 i 4 w zw. § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Sąd Okręgowy zasądził na rzecz P. B. kwotę 2400 złotych tytułem zwrotu poniesionych przez niego wydatków w związku z ustanowieniem obrońcy w sprawie. Kosztami postępowania, zgodnie z art. 119 § 2 pkt 1 k.p.w. , Sąd Okręgowy obciążył Skarb Państwa. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie.