V SAB/Wa 58/26

V SAB/Wa 58/26 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Dariusz Czarkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
K. K. (zwany dalej: "skarżącym") wniósł do Rzecznika Praw Pacjenta o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia czy doszło do naruszenia jego praw jako pacjenta przez podmiot leczniczy.
Po zapoznaniu się z ww. wnioskiem i jego analizie Rzecznik Praw Pacjenta pismem z 23 lutego 2026 r. poinformował skarżącego, że postanowił poprzestać na wskazaniu przysługujących mu środków prawnych i poinformować o tym wnioskodawcę.
Pismem z 23 marca 2026 r. skarżący wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, że merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza badanie przez Sąd jej dopuszczalności. Skarga jest niedopuszczalna, gdy przedmiot sprawy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Poddanie w przepisie art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli sądów administracyjnych.
Jak stanowi art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Na gruncie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozszerzono kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, co jest wiązane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej, oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (Woś Tadeusz. Art. 3, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Mogą bowiem zaskarżyć do sądu administracyjnego takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Równocześnie użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kryteria stanowią akty lub czynności, które:
a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.,
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych,
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych,
d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa
(por. postanowienie NSA z 4 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 341/20).
Równocześnie zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Odrzucenie skargi następuje w formie postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym (§ 3 omawianego przepisu).
Analizując przedmiotową sprawę Sąd stwierdził, że nie wyczerpuje ona żadnego z kryteriów określonych powyżej oraz nie dotyczy spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiotem niniejszej skargi jest bowiem bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie naruszenia praw pacjenta.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Rzecznik Praw Pacjenta podjął czynności w przedmiocie analizy wniosku, jednak nie zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające. Rzecznik poprzestał na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków prawnych.
Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581, ze zm.; dalej: "u.p.p."), Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może:
1) podjąć sprawę;
2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych;
3) przekazać sprawę według właściwości;
4) nie podjąć sprawy
– zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy.
Ustawodawca nie przewidział żadnego środka odwoławczego na czynności, o których mowa w art. 51 pkt 2-4 u.p.p., tj. od niepodjęcia sprawy bądź wskazania wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych bądź od przekazania sprawy według właściwości. Zgodnie z przepisami ww. ustawy, Rzecznik Praw Pacjenta obowiązany jest jedynie poinformować wnioskodawcę i pacjenta o swoim stanowisku. W przepisach ustawy brak jest przewidzianego środka odwoławczego od takiego stanowiska Rzecznika. Warto nadmienić, że przedmiotowe przepisy były wzorowane na przepisach ustanawiających działalność innych Rzeczników i wywodzą się z założenia, że Rzecznik powinien niezależnie oceniać, które ze spraw mogą zagrażać konstytucyjnym wartościom jednostki. Rzecznik może również sprawę zakończyć pouczeniem o przysługujących środkach prawnych. Odmienność procedury w tym zakresie, a także stosowanie prawa administracyjnego odpowiednio zamiast wprost w postępowaniach wyjaśniających, wynika z charakteru działalności urzędu, którą jest obszar szeroko pojmowanych uprawień i wolności.
W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że ustawodawca nie przewidział żadnego środka odwoławczego na powyższe czynności. Sąd stwierdza, że pismo Rzecznika Praw Pacjenta z 23 lutego 2026 r. miało jedynie charakter informacyjny. Wystąpienie takie nie ma charakteru władczego rozstrzygnięcia, decydującego o prawach i obowiązkach zindywidualizowanego podmiotu. Zdaniem Sądu nie mieści się ono w katalogu spraw określonych w k.p.a., stąd też nie mogą być przedmiotem skargi do niniejszego sądu. Wniosek skierowany przez skarżącego do Rzecznika Praw Pacjenta nie prowadził do wszczęcia postępowania przed tym organem, które zakończyło się jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. mogących podlegać zaskarżeniu, a przez to kontroli sądu administracyjnego.
Dodatkowo należy wyjaśnić, że wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, a bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest więc przede wszystkim ustalenie, że bezczynności dopuścił się organ właściwy i zobowiązany na gruncie odpowiednich przepisów do podjęcia stosownego działania (por. postanowienie WSA w Łodzi z 12 lipca 2019 r., sygn. akt III SAB/Łd 15/19). W świetle przedstawionych ustaleń Sąd stwierdził, że taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Wobec tego skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.