V SA/Wa 1621/23

V SA/Wa 1621/23 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Łukaszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy -PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 161 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Finansów z dnia 21 czerwca 2023 r. znak FS11.4145.6.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu postanawia: umorzyć postępowanie sądowe.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 lipca 2023 r. M.T.wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na decyzję Ministra Finansów z dnia 21 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu.
W toku postępowania Sąd uzyskał informację, że Skarżący zmarł, zaś Urząd Stanu Cywilnego we W. nadesłał odpis skrócony aktu zgonu, w którym potwierdzono zgon Skarżącego w dniu [...] sierpnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Zgodnie jednak z art. 124 § 3 p.p.s.a. nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Postępowanie sądowe po śmierci strony może się bowiem dalej toczyć wyłącznie z udziałem następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku.
Stosownie natomiast do treści art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako członka organu zarządzającego Stowarzyszenia [...] we W. [...] za zobowiązania Stowarzyszenia wynikające z określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu.
Zgodnie z art. 60 pkt 1 w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "u.f.p.") do należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, którymi są kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych, tj. działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, zwanej dalej: "O.p.").
Stosownie do treści art. 107 § 1 O.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie, lecz wyłącznie w przypadkach i zakresie przewidzianym w O.p. Ordynacja podatkowa zawiera zatem katalog zamknięty przypadków, w których odpowiedzialnością za należności podmiotu pierwotnie zobowiązanego mogą być obciążone osoby trzecie. Będą to zatem jedynie podmioty wprost wskazane w ustawie. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest więc wyczerpująco w przepisach art. 110-117 O.p. i nie ma możliwości jego poszerzania. Żaden z tych przepisów nie przewiduje zaś, aby następcy prawni członka zarządu osoby prawnej mogli być obciążeni jego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby prawnej. Są to zatem zobowiązania ściśle związane z osobą zmarłego i jako niewchodzące do spadku (art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.) wygasają wraz ze śmiercią zobowiązanego.
Zgodnie z art. 116a § 1 O.p. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż spółki kapitałowe odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami.
Wskazać należy, że zasady sukcesji zobowiązań podatkowych określone zostały jedynie w odniesieniu do podatników i płatników oraz przedsiębiorstwa w spadku, w przypadku gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny (art. 97 O.p.). Ordynacja podatkowa nie przewiduje następstwa prawnego w wypadku śmierci osoby fizycznej będącej inkasentem lub osobą trzecią. Spadkobiercy tych podmiotów nie wstępują zatem z mocy art. 97 O.p. w prawa i obowiązki zmarłego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 grudnia 2011 r. o sygn. akt II FSK 2149/11; z dnia 13 czerwca 2018 r. o sygn. akt I GSK 313/16; z dnia 27 kwietnia 2022 r. o sygn. akt I GSK 1541/21).
Powyższe stanowisko zostało podzielone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2006 r. o sygn. akt SK 46/05. W wyroku tym (opubl. w OTK-A 2006/4/39) Trybunał Konstytucyjny badając zgodność art. 97 § 1 w zw. z art. 102 § 2 O.p. z art. 21 ust. 1, art. 32, art. 45 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, że treść art. 97 O.p. jest jasna i jednoznaczna i niewątpliwie wynika z niego, że następstwo prawne dotyczy tylko podatnika, a nie osób trzecich. Trybunał podkreślił różnice w zasadach odpowiedzialności podatnika i osoby trzeciej, wynikające z posiłkowego charakteru odpowiedzialności osób trzecich (odrębnej kategorii podmiotów zobowiązanych podatkowo). Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich powstaje bowiem dopiero wówczas, gdy podmioty zobowiązane z ustawy (podatnik, płatnik lub inkasent) nie wywiążą się ze swych obowiązków, a do jej powstania konieczna jest decyzja organu podatkowego o charakterze konstytutywnym. Uznał, że nieobjęcie spadkobierców zobowiązanej podatkowo osoby trzeciej regulacją art. 97 O.p. ma na celu ich ochronę przed ingerencją ze strony fiskusa, co jest uzasadnione tym, że spadkodawcą jest podmiot, który był zobowiązany niejako subsydiarnie (wobec niemożności ściągnięcia należności od podatnika) do zaspokojenia roszczeń podatkowych państwa. Taka regulacja sukcesji zobowiązań podatkowych chroni zatem spadkobierców zobowiązanej podatkowo osoby trzeciej, skoro nie dziedziczą oni jej zobowiązań podatkowych.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu uznać należy, że z uwagi na przedmiot zawisłej sprawy, spadkobiercy Skarżącego nie wstępują w jego prawa i obowiązki, które to należały wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z jego osobą. W związku z tym, w sprawie nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Śmierć Skarżącego została potwierdzona odpisem aktu zgonu, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. – umorzył postępowanie sądowe, o czym orzekł w sentencji postanowienia.