V SA/WA 1272/20

V SA/Wa 1272/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący sprawozdawca/
Konrad Łukaszewicz
Michał Sowiński
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1020/21 - Postanowienie NSA z 2025-02-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] przy udziale uczestnika postępowania M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] (dalej: "Komisja", "Strona" lub "Skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "organ nadzoru" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2020 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny" lub "organ I instancji") z [...] lutego 2020 r. nr [...], zawieszające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r. nr [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku M.M., na podstawie wystawionego przez Komisję tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w kwocie należności pieniężnej [...] zł. Jako podstawę prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego wskazano decyzję Komisji z [...] grudnia 2017 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że powyższy tytuł wykonawczy został doręczony Zobowiązanemu 31 stycznia 2018 r.
Z akt sprawy wynika również, że Naczelnik US, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. M. oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego w M.M. prowadzą postępowanie egzekucyjne na podstawie dalszych tytułów wykonawczych wystawionych do tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], skierowanych w związku z koniecznością prowadzenia egzekucji z nieruchomości położonych na terenie działania ww. organów egzekucyjnych.
W piśmie z [...] września 2019 r. Zobowiązany złożył skargę na czynności egzekucyjne dokonane przez Naczelnika US wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wnioski o zwieszenie postępowania egzekucyjnego zostały zawarte również w pismach z [...] listopada 2019 r. oraz z [...] grudnia 2019 r.
Z treści wszystkich ww. wniosków wynikała tożsama argumentacja, tj. Zobowiązany wnosił o zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2019 r. o sygn. I SA/Wa 898/18, którym Sąd uchylił w całości decyzję Komisji z [...] grudnia 2017 r. nr [...], jak również uchylającą ją decyzję z [...] marca 2018 r. nr [...].
Następnie, w piśmie z [...] listopada 2019 r. Naczelnik US zwrócił się do Komisji o zajęcie stanowiska odnośnie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Pismem z [...] lutego 2020 r. Skarżąca wyjaśniła, że[...] grudnia 2017 r. wydała decyzję nr [...], na mocy której uchyliła decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2006 r. nr [...], dotyczącą nieruchomości położonej w W. przy ul. N.[...]oraz nałożyła na M. M. obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, na rzecz Miasta [...]. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie decyzją z [...] marca 2018 r. Nr [...], uchylono decyzję z [...] grudnia 2017 r. nr[...] oraz ponownie ustanowiono wobec Zobowiązanego obowiązek w wysokości odpowiadającej temu zawartemu w uchylonej decyzji. Wobec obydwu ww. decyzji wniesiono skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 22 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 898/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje z [...] grudnia 2017 r. oraz z[...] marca 2018 r. Od ww. wyroku Skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. o wskazanym powyżej numerze Naczelnik US, działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438), dalej: "u.p.e.a.", w związku z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził między innymi, że uchylenie wyrokiem WSA w Warszawie z 22 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 898/18 decyzji Komisji (które były podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego, a następnie zmienionego tytułu wykonawczego) spowodowało, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. W konsekwencji, jedynym działaniem, które mógł podjąć organ egzekucyjny było zawieszenie postępowania egzekucyjnego w następstwie przyznania pierwszeństwa nieprawomocnemu jeszcze wyrokowi pozbawiającemu mocy zaskarżoną decyzję. Podejmowanie do czasu uprawomocnienia wyroku jakichkolwiek czynności stanowiłoby wkroczenie w sferę merytorycznego rozpoznania sprawy, co w oczywisty sposób kłóciłoby się z istotą mechanizmu ochronnego unormowanego w art. 152 § 1 p.p.s.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z [...] marca 2020 r. Wierzyciel - Komisja [...]. [...] - wniosła zażalenie.
W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor IAS zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. o wskazanym powyżej numerze utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkody w prowadzeniu egzekucji. Wskazał, że instytucja zawieszenia została uregulowana w art. 56 u.p.e.a. Podkreślił, że jedną z przesłanek zawieszenia jest wstrzymanie wykonania obowiązku (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Organ II instancji zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 898/18, uchylił decyzję Komisji stanowiącą podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że od przedmiotowego wyroku Wierzyciel wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny.
Organ nadzoru stwierdził, że Naczelnik US zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, iż przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. zawiesza skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku podatkowego do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przesłanka braku wykonalności nieprawomocnie uchylonych decyzji jest przesłanką tymczasową, stanowiącą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku. Zdaniem organu II instancji, regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 67/16).
Pismem z [...] lipca 2020 r. Komisja złożyła skargę na ww. postanowienie i wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła naruszenie:
art. 56 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 61 § 3 i art. 170 p.p.s.a. poprzez uznanie, że postępowanie egzekucyjne zawiesza się ze względu na wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, pomimo jego nieprawomocności w związku ze złożeniem od niego środka zaskarżenia,
art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwą ocenę stanu faktycznego i przyjęcie w uzasadnieniu prawnym podjętego rozstrzygnięcia, że złożenie zażalenia na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, w zw. z art. 196 p.p.s.a. podlega wykonaniu, pomimo skutecznego wniesienia zażalenia na to postanowienie zgodnie z art. 194 p.p.s.a. i nieprawomocności orzeczenia (art. 170 p.p.s.a.),
art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w związku z utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika US z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr[...] z dnia [...] stycznia 2018 r., w sytuacji braku przesłanek do uznania, że w przedmiotowym postępowaniu zachodzą okoliczności o kreślone w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.,
art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego oraz brak jego wszechstronnej oceny, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, podczas gdy z treści wskazanych przepisów wynika, iż obowiązkiem organów administracji jest przeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji, a także przez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, ograniczające się w zasadzie do powtórzenia ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, podczas gdy z treści wskazanego przepisu wynika, iż obowiązkiem organów administracji jest wnikliwe wyjaśnienie stanu faktycznego oraz prawnego sprawy; naruszenie to skutkuje tym, iż Skarżąca została pozbawiona możliwości poznania przesłanek jakimi kierował się Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W.wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, co w konsekwencji powoduje, że zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli instancyjnej.
W uzasadnieniu skargi Komisja rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe. Poddanym kontroli sądu w sprawie postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z [...] lutego 2020 r. zawieszające postępowanie egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 898/18, uchylił decyzję Komisji nr [...] z[...] grudnia 2017 r., jak również uchylającą ją decyzję z [...] marca 2018 r. nr [...], stanowiące podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego z [...]stycznia 2018 r. nr [...].
Z akt niniejszej sprawy wynika, że od przedmiotowego wyroku Komisja wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny.
W sprawie istotę sporu stanowi okoliczność, czy ww. nieprawomocny wyrok o uchyleniu decyzji Komisji z [...] grudnia 2017 r. oraz z [...] marca 2018 r., może stanowić podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu organ utrzymując postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do dnia uprawomocnienia się ww. wyroku działał prawidłowo.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. W wyniku nowelizacji tego przepisu, dotychczasowy obowiązek sądu określania, czy i w jakimi zakresie uchylony akt lub czynność nie mogą być wykonywane, zastąpiono regułą ustawową, niewywoływania przez uchylone akty lub czynności żadnych skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że istotą tego przepisu jest zapewnienie tzw. ochrony tymczasowej, obowiązującej pomiędzy uwzględnieniem przez sąd skargi, a uprawomocnieniem się orzeczenia, ze względu na oczekiwanie na zaistnienie skutków związanych z prawomocnym orzeczeniem WSA, które znoszą potrzebę jej zastosowania.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17). Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. zatem "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1092/18).
Podkreślenia również wymaga, że w przypadku stosowania przepisu art. 152 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na decyzję Komisji, chodzi o wykonalność tej decyzji w szerokim znaczeniu. Wobec uchylenia decyzji ww. wyrokiem uznać należy, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo, że wyrok uchylający tą decyzję nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 15 października 2019 r. sygn. akt I GSK 1448/18 dostępny http://cbois.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził, że uchylenie decyzji Komisji z[...] grudnia 2017 r. oraz z [...] marca 2018 r. wyrokiem sądu I instancji oznacza, że decyzje te istnieją nadal w obrocie prawnym, jednakże nie wywołują już skutków prawnych, tak procesowych jak i materialnych. Stan taki trwa do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu I instancji. Oznacza to, że decyzja Komisji, stanowiąca podstawę prawną prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, póki co nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Mimo to, z uwagi na art. 152 § 1 p.p.s.a., nie wywołuje ona skutków prawnych. Przesłanka braku wykonalności nieprawomocnie uchylonych decyzji jest przesłanką tymczasową, stanowiącą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku.
Powyższe oznacza, iż organ egzekucyjny, z uwagi na treść art. 152 § 1 p.p.s.a., nie mógł egzekwować należności określonej w ww. decyzji lecz winien był postępowanie to zawiesić.
W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że brak podstaw do uwzględnienia skargi. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wydane zostały po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu z zachowaniem zasad określonych w przepisach K.p.a. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia organu I instancji, w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. wskazując przyjęte ustalenia, dowody na których się oparto oraz podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie Sąd za trafne uznał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym podnoszone przez Komisję w skardze zarzuty okazały się niezasadne.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.