V SA/Wa 1062/14

V SA/Wa 1062/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska
Cezary Kosterna
Piotr Kraczowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GZ 369/15 - Postanowienie NSA z 2015-07-29
II GZ 690/14 - Postanowienie NSA z 2014-10-30
II GZ 878/15 - Postanowienie NSA z 2015-12-16
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IS) z [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych.
Organ orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. prowadzi egzekucję do majątku zobowiązanego – "I" Sp. z o.o. w G. (dalej: skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych [...] wystawionych przez wierzyciela – ZUS Oddział w Z., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za [...].
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor ZUS Oddział w Z. dokonał zawiadomieniami z [...] lipca 2012 r. zajęcia prawa majątkowego skarżącej stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych. Odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności wraz odpisami tytułów wykonawczych zostały spółce doręczone [...] sierpnia 2012 r.
Pismami z [...] sierpnia 2012 r. skarżąca wniosła do Dyrektora IS skargi na wyżej wymienione czynności egzekucyjne wskazując niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez kilka organów egzekucyjnych.
Dyrektor IS postanowieniem z [...] października 2012 r. oddalił skargi, ponieważ uznał, iż czynności egzekucyjne zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skarżąca złożyła zażalenie do Ministra Finansów, w którym wskazała na niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez kilka organów. Zarzuciła również, że nie jest dopuszczalne rozpoznanie trzech skarg w jednym postanowieniu.
Minister Finansów postanowieniem z [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, ze zm.; dalej: u.p.e.a.) – zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Minister wyjaśnił, że w ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Następnie Minister wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
W przedmiotowej sprawie poddane zostały czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które w ocenie Ministra zostały dokonane prawidłowo. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych stanowiły tytuły wykonawcze [...] wystawione na skarżącą, których odpisy doręczono spółce [...] sierpnia 2012 r. Zajęcie zostały dokonane zgodnie z art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności – [...] w W. - zawiadomień z [...] lipca 2012 r. o zajęciu wierzytelności skarżącej z rachunków bankowych do wysokości egzekwowanych należności wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu nieterminowej zapłaty dochodzonego obowiązku i kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z zajętych rachunków bankowych do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.
Powyższe zawiadomienia o zajęciu wierzytelności skarżącej doręczono bankowi [...] sierpnia 2012 r. Ponadto odpisy zawiadomień o zajęciu doręczono także skarżącej [...] sierpnia 2012 r. Zajęcia wierzytelności stały się skuteczne z chwilą doręczenia zawiadomień o zajęciu wierzytelności dłużnikowi. Do zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.).
Minister odnosząc się zarzutu niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez kilka organów egzekucyjnych, wyjaśnił, że wystąpienie instytucji zbiegu egzekucji pozostaje bez wpływu na ocenę dokonanej czynności egzekucyjnej. Niemniej wskazał, że art. 62 i 63 u.p.e.a. dopuszczają możliwość wystąpienia zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej oraz zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, wskazując jednocześnie sposób zachowania się organów egzekucyjnych w takiej sytuacji. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż do rachunków bankowych prowadzonych dla spółki przez [...] wystąpił zbieg egzekucji prowadzonych przez dwa administracyjne organy egzekucyjne, tj. Dyrektora Oddziału ZUS w Z. oraz Naczelnika [..] US w B. Zastosowanie w tej sprawie ma art. 63 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy - łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego. O zastosowaniu się do ww. przepisu, tj. o przekazaniu akt sprawy do Naczelnika [...] US w B. w związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji, Dyrektor ZUS w Z. poinformował skarżącą w piśmie z [...] sierpnia 2012 r.
Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności rozpoznania trzech skarg w jednym postanowieniu, Minister wyjaśnił, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesione skargi dotyczą tych samych czynności egzekucyjnych, tj. zajęcia rachunków bankowych spółki w [...] a postępowanie w sprawie skarg oparte zostało na tej samej podstawie prawnej, tj. art. 54 u.p.e.a. Ponadto do rozpatrzenia skarg właściwy był ten sam organ administracji publicznej - Dyrektor IS w K.
Minister wskazał, że art. 62 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) stanowi, że w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Minister podkreślił, że ukształtowane w tym zakresie orzecznictwo sądowo-administracyjne dopuszcza wykładnię art. 62 k.p.a., poprzez zastosowanie treści tego przepisu również w postępowaniu w sprawach tego samego podmiotu, jeżeli zostaną spełnione pozostałe warunki określone w tej normie. Stąd organ nadzoru uprawniony był do rozstrzygnięcia trzech skarg w jednym postanowieniu przy spełnieniu przesłanki tej samej podstawy prawnej i orzekania przez ten sam organ, pomimo, iż stroną postępowania był jeden zobowiązany a nie kilka osób.
W skardze do tutejszego Sądu na postanowienie Ministra Finansów spółka wniosła o jego uchylenie, ponieważ zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując wniesioną skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonego postanowienia i postępowania, które ją poprzedziło z punktu widzenia istnienia wad powodujących nieważność decyzji, a takich, co prawda bez uzasadnienia, dopatrzyła się skarżąca spółka. W przypadku ustalenia, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – sąd administracyjny stwierdza jego nieważność, nie badając wpływu tej wady na treść zaskarżonego postanowienia. Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, przy czym jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, ale także przepisów kompetencyjnych i przepisów procesowych. Zawsze jednak takie naruszenie podważa byt prawny postanowienia (decyzji) jako ciężko wadliwego aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki (p. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W-wa 2004 r. str. 727).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Ministra Finansów nie narusza prawa w jakimkolwiek stopniu.
Przypomnieć należy, że spółka złożyła trzy skargi na czynności egzekucyjne zajęcia prawa majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej bankiem, dokonane trzema zawiadomieniami z [...] lipca 2012 r. Skargi te zostały prawidłowo zakwalifikowane w trybie art. 54 § u.p.e.a.
W ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zatem ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
W niniejszej sprawie podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych stanowiły tytuły wykonawcze z [...] lipca 2012 r. wystawione na spółkę, których odpisy doręczono jej [...] sierpnia 2012 r. Zajęcie zostały dokonane zgodnie z art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności – [...] - zawiadomień z [...] lipca 2012 r. doręczonych [...] sierpnia 2012 r.
Ponadto odpisy zawiadomień o zajęciu doręczono także spółce [...] sierpnia 2012 r. Zajęcia wierzytelności stały się skuteczne z chwilą doręczenia zawiadomień o zajęciu wierzytelności dłużnikowi. Do zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego wykorzystano właściwy druk "Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sąd stwierdza także, że Minister prawidłowo uznał, że wystąpienie instytucji zbiegu egzekucji pozostaje bez wpływu na ocenę dokonanej czynności egzekucyjnej. Przepisy art. 62 i 63 u.p.e.a. dopuszczają możliwość wystąpienia zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej oraz zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, wskazując jednocześnie sposób zachowania się organów egzekucyjnych w takiej sytuacji.
W przedmiotowej sprawie do rachunków bankowych prowadzonych dla spółki przez [...] wystąpił zbieg egzekucji prowadzonych przez dwa administracyjne organy egzekucyjne, tj. Dyrektora Oddziału ZUS w Z. oraz Naczelnika [...] US w B. Zastosowanie w tej sprawie miał art. 63 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy - łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego. O zastosowaniu się do ww. przepisu, tj. o przekazaniu akt sprawy do Naczelnika [...] US w B. w związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji, Dyrektor ZUS w Z. poinformował skarżącą w piśmie z [...] sierpnia 2012 r.
Sąd wskazuje także, że istnieje prawna możliwość rozpoznania trzech skarg w jednym postanowieniu, w sytuacji, gdy wniesione skargi dotyczą tych samych czynności egzekucyjnych, tj. zajęcia rachunków bankowych spółki, a postępowanie w sprawie skarg oparte zostało na tej samej podstawie prawnej, tj. art. 54 u.p.e.a., a do rozpatrzenia skarg właściwy był ten sam organ administracji - Dyrektor IS w K. Zgodnie bowiem z art. 62 k.p.a. – w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Powyższy przepis może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 k.p.a. – jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Konkludując Sąd uznał, że nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a w związku z tym oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.