Pełny tekst orzeczenia V SA/Wa 1010/23

V SA/Wa 1010/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik
Monika Kramek /przewodniczący/
Paweł Gorajewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2096
§ 18 pkt 2 lit. c, § 20 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie Szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Bożena Zwolenik, Asesor WSA Paweł Gorajewski (spr.), , Protokolant ref. stażysta Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 lutego 2023 r. nr 290/2022/2023 w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 16 listopada 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej zwany "Dyrektorem OR ARiMR") przyznał M. G. (dalej zwanemu "Skarżącym") pomoc finansową na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W decyzji zamieszczono pouczenie, że 80% pomocy w kwocie 48 000 zł wypłaca się na wniosek o płatność pierwszej raty pomocy, który należy złożyć w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, zaś pozostałe 20% pomocy w kwocie 12 000 zł wypłaca się na wniosek o płatność drugiej raty pomocy, który należy złożyć po zrealizowaniu biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, a w przypadku wystąpienia do Dyrektora OR ARiMR z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w zakresie wydłużenia okresu jego realizacji – nie później niż do dnia upływu 4 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Skarżący został także pouczony, że w związku z przyznaniem pomocy finansowej jest zobowiązany do spełnienia m.in. warunku w postaci zrealizowania biznesplanu, w szczególności osiągnięcia wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 10 tys. euro oraz utrzymania tego poziomu co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.
W dniu 26 lutego 2018 r. wypłacono Skarżącemu pierwszą ratę płatności na wniosek złożony 4 stycznia 2018 r.
Następnie Dyrektora OR ARiMR– na wniosek Skarżącego – wydawał decyzje o wyrażeniu zgody na zmianę założeń biznesplanu. W szczególności decyzją z 29 lipca 2020 r. Dyrektor OR ARiMR wyraził zgodę na zmianę założeń biznesplanu m.in. w zakresie wydłużenia realizacji biznesplanu o jeden rok, wskazując przy tym, że zakończenie realizacji biznesplanu ma nastąpić w 2021 r., a wniosek o płatność drugiej raty pomocy wraz z wymaganymi dokumentami Skarżący zobowiązany jest dostarczyć do ARiMR w terminie od 16 maja 2021 r. do 26 lutego 2022 r.
W dniu 26 lutego 2022 r. Skarżący złożył wniosek o płatność drugiej raty pomocy. W dniu 21 marca 2022 r. Dyrektor OR ARiMR wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych we wniosku, przez dostarczenie m.in. wypełnionego i podpisanego sprawozdania z realizacji biznesplanu sporządzonego zgodnie z wzorem udostępnionym przez ARiMR, faktury potwierdzającej zakup programu do zarządzania stadem AnaPig oraz poprawionego sprawozdania z uzyskanej wielkości ekonomicznej.
W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący 1 kwietnia 2022 r. (data stempla pocztowego) złożył korektę wniosku o płatność drugiej raty wraz z m.in. sprawozdaniem z uzyskanej wielkości ekonomicznej oraz sprawozdaniem z realizacji biznesplanu, w którym Skarżący wykazał, że osiągnięta wielkość ekonomiczna gospodarstwa w okresie docelowym wyniosła 6926,82 euro.
Z uwagi na fakt, że złożone dokumenty były niewystarczające, Dyrektor OR ARiMR wezwaniem z 14 kwietnia 2022 r. zobowiązał Skarżącego m.in. do dostarczenia poprawionego sprawozdania z realizacji biznesplanu oraz faktury potwierdzającej zakup programu do zarządzania stadem "AnaPig" wykazanego w tabeli 19 biznesplanu. Poinformowano przy tym Skarżącego, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem MRiRW z 23 października 2015 r.") pomoc przyznaje się na operację, w wyniku realizacji której nastąpi wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa do co najmniej 10 tys. euro i co najmniej o 20% w stosunku do wielkości wyjściowej, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia.
W dniu 11 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) Skarżący złożył sprawozdanie z realizacji biznesplanu, w którym wskazał, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa osiągnięta w okresie docelowym wynosi 6926,82 zł.
Decyzją z 26 maja 2022 r. (nr 00070/22/OR02) Dyrektor OR ARiMR odmówił wypłaty Skarżącemu drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano: art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2137 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") oraz § 20 ust. 2 w związku z § 18 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że powodem podjętego rozstrzygnięcia było niespełnienie przez Skarżącego warunku, o którym mowa w § 18 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r., czyli nieosiągnięcie wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 10 tys. euro oraz niezrealizowanie inwestycji w środki trwałe (z uwagi na brak udokumentowania realizacji inwestycji w postaci zakupu programu do zarządzania stadem AnaPig).
Skarżący złożył odwołanie od decyzji Dyrektora OR ARiMR.
Decyzją z 21 lutego 2023 r. (nr 290/2022/2023) Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany "Prezesem ARiMR") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej zwanej "kpa") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OR ARiMR.
W uzasadnieniu Prezes ARiMR stwierdził m.in., że zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. wypłaty drugiej raty pomocy dokonuje się, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w § 18 pkt 2 tego rozporządzania, który wskazuje, że beneficjent powinien zrealizować biznesplan w terminie przewidzianym w biznesplanie, lecz nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, w szczególności m.in. osiągnąć wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 10 tys. euro oraz utrzymać ten poziom co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, a także osiągnąć wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa o co najmniej 20% w stosunku do wyjściowej wielkości ekonomicznej, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c, i utrzymać ten wzrost co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.
Zdaniem Prezesa ARiMR, Skarżący bezsprzecznie nie osiągnął wielkości ekonomicznej gospodarstwa na poziomie co najmniej 10 tys. euro, ani wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa o co najmniej 20% w stosunku do wyjściowej wielkości ekonomicznej, a tym samym nie spełnił warunków, o których mowa w § 18 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. Po uwzględnieniu wszystkich uzupełnień i zmian do wniosku o płatność drugiej raty pomocy ustalono bowiem, że uzyskana przez Skarżącego wielkość ekonomiczna gospodarstwa w okresie docelowym wyniosła 6926,82 euro, co znalazło potwierdzenie w sprawozdaniu z uzyskanej wielkości ekonomicznej złożonej przez Skarżącego. W ocenie Prezesa ARiMR, Skarżący nie podważył skutecznie tych ustaleń, skoro nie przedstawił żadnych dowodów, potwierdzających wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 10 tys. euro oraz o co najmniej 20% w stosunku do wyjściowej wielkości ekonomicznej.
W konsekwencji Prezes ARiMR uznał, że zasadne było zastosowanie § 20 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r., z którego wynika, że w przypadku niespełnienia m.in. warunków, o których mowa w § 18 pkt 2, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.
Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ARiMR, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Podniósł, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora OR ARiMR naruszają "wszystkie generalne przepisy prawa kodeksu cywilnego, kodeksu administracyjnego, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności".
W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że organy działały we własnej sprawie, od samego początku utrudniając mu działalność rolniczą i dopuszczając się licznych czynów bezprawnych. Zdaniem Skarżącego, organy naruszyły art. 6, art. 7, art. 77, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 80, art. 15, art. 65, art. 75, art. 78, art. 79, art. 79a, art. 81, art. 81a i art. 107 § 3 kpa. Skarżący oświadczył też, że organ celowo wymuszał na nim określone działania, w tym zmuszał do pisania, poprawiania dokumentów, aby później mieć podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku o wypłatę pomocy. Podniósł, że organ wydał decyzję bez powiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania, nie dał żadnej możliwości udziału w postępowaniach dowodowych, nie pozwolił zapoznać się z aktami, nie ustosunkował się do zarzutów, nie zebrał, ani nie przeprowadził wnioskowanych dowodów. Skarżący opisał również działania różnych osób i organów, które – w ocenie Skarżącego – zmierzały do utrudnienia lub uniemożliwienia mu realizacji biznesplanu.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł m.in. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o oddalenie skargi jako niezasadnej.
W piśmie z 3 sierpnia 2023 r. Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę oraz wniósł o przeprowadzenie rozprawy, przesłuchanie świadków oraz stron. Stwierdził, że zrealizował biznesplan i osiągnął wielkość ekonomiczną, a to organ zmuszał go do poprawy dokumentów pod swoją modłę.
W piśmie procesowym z 5 stycznia 2024 r. pełnomocnik Prezes ARiMR podtrzymał w całości stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę oraz stwierdził, że Skarżący wysuwa bezpodstawne zarzuty, sugerując że organ "zmuszał" go do poprawiania dokumentów niezgodnie z przepisami, nie zawiadomił o wszczęciu postępowania (skoro sam wniosek jest już wszczęciem), celowo działał na jego szkodę zachowując się w sposób "autorytarny" z pominięciem jego osoby, w tym pozbawił prawa do wglądu w akta sprawy.
W dniu rozprawy Skarżący złożył w biurze podawczym Sądu trzy pisma procesowe. W pismach tych w szczególności:
– wniósł o zbadanie przez Sąd, czy skład Sądu jest właściwy,
– wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów, w tym kosztów przejazdu do Sądu i z powrotem, kosztów opłaty od skargi, kosztów wysyłki listów poleconych i kosztów wykonania kserokopii,
– przedstawił wybór cytatów z orzecznictwa, dotyczących reguł postępowania administracyjnego, wskazując że przedstawione poglądy mają zastosowanie do jego sprawy.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie Skarżący – na pytanie Sądu – wyjaśnił, że złożone pismo nie stanowi wniosku o wyłączenie Sądu i wniósł o bezstronne rozpoznanie sprawy. Skarżący poparł stanowisko wyrażone w skardze i prezentowane w czasie postępowania administracyjnego. Pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o oddalenie skargi i oddalenie wniosków dowodowych. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe Skarżącego zawarte w piśmie procesowym z 3 sierpnia 2024 r. o przesłuchanie świadków oraz stron.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "ppsa"). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne (niż dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle tych przepisów nie każde stwierdzone naruszenie prawa daje sądowi administracyjnemu kompetencję do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego, a jedynie takie, które miało wpływ (w przypadku prawa materialnego) lub mogło mieć istotny wpływ (w przypadku przepisów postępowania) na wynik sprawy.
Skarga złożona w tej sprawie jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Z zaskarżonej decyzji wynika, że materialnoprawną podstawą jej wydania jest § 20 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. Przepis ten stanowi: "W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w § 18 pkt 2, lub niespełniania od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy warunków, o których mowa w § 18 pkt 1, 3 i 4 w zakresie produkcji roślin wysokobiałkowych oraz pkt 8, lub niezłożenia wniosku o płatność w terminie, o którym mowa w § 19 ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.". Z zacytowanego przepisu wynika, że dyrektor oddziału regionalnego ARiMR ma obowiązek wydać decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy m.in. jeżeli nie zostały spełnione warunki, o których mowa w § 18 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r.
W zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR uznał, że Skarżący nie spełnił warunków, o których mowa w § 18 pkt 2 lit. c) i d) rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. Z przepisów tych wynika, że beneficjent powinien zrealizować biznesplan, w szczególności osiągnąć wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 10 tys. euro oraz utrzymać ten poziom co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, a także osiągnąć wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa o co najmniej 20% w stosunku do wyjściowej wielkości ekonomicznej, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c, i utrzymać ten wzrost co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.
Podkreślenia wymaga, że rozpoznając wniosek Skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy organy ARiMR miały obowiązek przestrzegania reguł postępowania określonych przez ustawodawcę dla tego rodzaju spraw w przepisach ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Co szczególnie istotne (w kontekście zarzutów stawianych przez Skarżącego), ustawodawca w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wprowadził szereg modyfikacji reguł ogólnego postępowania administracyjnego określonych w kpa. Z art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Reguły postępowania w sprawie przyznania i wypłaty pomocy – nieco inne niż w kpa – zostały określone w art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, "w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.". Z kolei w art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ustawodawca przyjął, że "strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Z przywołanych przepisów wynika zatem w szczególności, że to beneficjent ma obowiązek przedstawić dowody na okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, natomiast obowiązkiem organu ARiMR rozpoznającego wniosek beneficjenta jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego co do zasady przez beneficjenta (a więc inaczej niż na gruncie art. 7 i art. 77 § 1 kpa obligujących organ również do zebrania materiału dowodowego). Organy ARiMR w tego rodzaju sprawach nie mają też obowiązku realizowania zasady informowania stron w takim zakresie, jak w art. 9 kpa, lecz jedynie na żądanie stron udzielają niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W przedmiotowym postępowaniu nie obowiązywała również zasada czynnego udziału strony w postępowaniu w takim zakresie, jak to określa art. 10 kpa, gdyż ustawodawca w art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jednoznacznie określił, że organ tylko na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania i również na żądanie stron umożliwia stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji administracyjnej. Ponadto ustawodawca w omawianym przepisie wyłączył wprost stosowanie art. 79a kpa i art. 81 kpa.
W świetle art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich Skarżący miał obowiązek przedstawienia dowodów wskazujących na spełnienie przez niego przesłanek wypłaty drugiej raty pomocy. W szczególności – stosownie do § 19 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. – Skarżący miał obowiązek dołączenia do wniosku o płatność drugiej raty pomocy dokumentów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w § 18 pkt 2 tego rozporządzenia, czyli m.in. sprawozdania z realizacji biznesplanu sporządzonego zgodnie z wzorem udostępnionym przez ARiMR. Natomiast obowiązkiem organów ARiMR rozpoznających wniosek Skarżącego było rozpatrzenie dowodów przedstawionych przez Skarżącego w kontekście spełniania m.in. przesłanek z § 18 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r.
Z akt administracyjnych wynika, że do wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy Skarżący dołączył sprawozdanie z realizacji biznesplanu, z którego – po korektach dokonanych przez Skarżącego 11 maja 2022 r. – wynika, że:
– wielkość ekonomiczna gospodarstwa w okresie wyjściowym wynosiła 2370,63 euro,
– wielkość ekonomiczna gospodarstwa w okresie docelowym zaplanowana w biznesplanie miała wynieść 10 025,38 euro,
– osiągnięta wielkość ekonomiczna gospodarstwa w okresie docelowym wyniosła 6926,82 euro,
– nastąpił wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa o 192,19 %.
W ocenie Sądu, Prezes ARiMR wadliwie ocenił ten dowód w zakresie, w jakim przyjął w zaskarżonej decyzji (s. 12), że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa o co najmniej 20% w stosunku do wyjściowej wielkości ekonomicznej, co miało wskazywać na niespełnienie warunku z § 18 pkt 2 lit. d) rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. Z przedstawionego sprawozdania z realizacji biznesplanu jednoznacznie wynika, że Skarżący spełnił wskazany warunek, skoro nastąpił wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa o ponad 192%.
Powyższe naruszenie art. 80 kpa ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.") nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a naruszenie § 18 pkt 2 lit. d) rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ nawet gdyby nie doszło do opisanego wyżej błędu Prezesa ARiMR, to wynik sprawy byłby taki sam, gdyż Prezes ARiMR prawidłowo ocenił, że Skarżący nie spełnił innego z warunków niezbędnych do wypłaty drugiej raty pomocy, określonego w § 18 pkt 2 lit. c) rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r., co musiało skutkować odmową wypłaty drugiej raty pomocy.
Trafna jest bowiem ocena Prezesa ARiMR, że Skarżący nie przedstawił dowodu, z którego wynikałoby, że osiągnął wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 10 tys. euro. Ze sprawozdania z realizacji biznesplanu (wersja z 11 maja 2022 r.) wynika, że osiągnięto wielkość ekonomiczną gospodarstwa na poziomie 6926,82 euro, a więc poniżej wartości wymaganej przez prawodawcę jako warunku wypłaty drugiej raty pomocy. W takiej sytuacji – stosownie do zacytowanego wyżej § 20 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. – Dyrektor OR ARiMR miał obowiązek wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy, a Prezes ARiMR prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora OR ARiMR.
Powyższa ocena Prezesa ARiMR – wbrew zarzutom Skarżącego – nie została dokonana z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów kpa wskazanych w skardze.
Art. 7 i art. 77 kpa nie miały w tej sprawie zastosowania, a w ich miejsce Prezes ARiMR miał obowiązek zastosować art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i z obowiązku tego wywiązał się prawidłowo, wyczerpująco rozpatrując cały materiał dowodowy dotyczący kwestii spełnienia przesłanki z § 18 pkt 2 lit. c) rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r.
Analiza akt administracyjnych nie daje podstaw do przyjęcia, żeby doszło do naruszenia art. 8 kpa ("§ 1. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. § 2. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.") – Prezes ARiMR prowadził postępowanie w sposób, który - obiektywnie rzecz biorąc - budził zaufanie do organów władzy publicznej, a żadne okoliczności nie wskazują, aby doszło do odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Przepisy art. 9 i art. 10 kpa nie miały w tej sprawie zastosowania, zaś w ich miejsce mogłyby znaleźć zastosowanie przepisy art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, gdyby Skarżący wystąpił do organów z żądaniami udzielenia niezbędnych pouczeń, czy też zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że Skarżący takich żądań nie sformułował, a zatem Prezes ARiMR nie miał obowiązku udzielania pouczeń ani zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Nie ma także podstaw do przyjęcia, że Prezes ARiMR naruszył art. 11 kpa ("Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.") – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono Skarżącemu, z jakich przyczyn zostało podjęte to rozstrzygnięcie.
Prezes ARiMR nie naruszył także zacytowanego wyżej art. 80 kpa przy ocenie (na podstawie dowodu w postaci sprawozdania z wielkości ekonomicznej gospodarstwa), że Skarżący nie spełnił warunku w postaci osiągnięcia wielkości ekonomicznej gospodarstwa na poziomie co najmniej 10 000 euro.
Wbrew zarzutowi Skarżącego, nie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 kpa ("Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej."), gdyż z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że sprawa z wniosku Skarżącego została rozpoznana w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym przez wydanie dwóch decyzji przez właściwe organy, przy czym okoliczność, że organy obu instancji posłużyły się podobną (choć nie identyczną) argumentacją nie świadczy o naruszeniu art. 15 kpa.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 65 kpa ("§ 1. Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. § 1a. Zawiadomienie o przekazaniu sprawy zawiera również informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, w zakresie danych przetwarzanych przez organ przekazujący, chyba że wnoszący podanie posiada te informacje, a ich zakres lub treść nie uległy zmianie. § 2. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu."). Wniosek Skarżącego o wypłatę drugiej raty pomocy został rozpoznany przez właściwy organ (Dyrektora OR ARiMR). Również odwołanie Skarżącego zostało rozpoznane przez organ właściwy, czyli Prezesa ARiMR.
Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 78 kpa ("§ 1. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. § 2. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.") i art. 79 kpa ("§ 1. Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. § 2. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia."). Jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w tej sprawie spoczywał na Skarżącym (zob. art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 19 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r.), a zatem nie można uznać, że organy rozpoznające sprawę miały obowiązek uwzględniania wniosków dowodowych składanych przez Skarżącego. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że organy powinny zawiadomić Skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzania dowodów – raz jeszcze podkreślenia wymaga, że organy administracji w tej sprawie nie przeprowadzały dowodów, lecz miały obowiązek rozpatrzenia materiału dowodowego, który przedstawił Skarżący.
Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 79a i art. 81 kpa to jest on chybiony. Stosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie zostało wprost wyłączone przez ustawodawcę w art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Nie można zatem skutecznie zarzucić Prezesowi ARiMR, że tych przepisów kpa w niniejszej sprawie nie zastosował.
Wbrew stanowisku Skarżącego, nie doszło również do naruszenia art. 81a kpa. Wprawdzie z § 1 tego artykułu wynika, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, jednakże w § 2 pkt 2 tego artykułu ustawodawca określił, że przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli przepisy odrębne wymagają od strony wykazania określonych faktów. W tej sprawie przepisy szczególne (art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 19 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r.) obligowały Skarżącego do wykazania określonych faktów przez przedstawienie stosownych dowodów na spełnienie warunków z § 18 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. W takiej sytuacji art. 81a § 1 kpa nie znajdował zastosowania w tej sprawie.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa ("Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa."). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie wymagane prawem elementy – w szczególności Prezes ARiMR wskazał właściwe w sprawie przepisy oraz okoliczności, które uzasadniały zastosowania tych przepisów.
Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych nie potwierdza zarzutów Skarżącego, jakoby był niezgodnie z przepisami zmuszany przez organ do poprawiania składanej dokumentacji po to, aby w rezultacie były podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, bądź też że organ fałszował dokumenty, albo że organy bezpośrednio uniemożliwiały Skarżącemu wykonanie biznesplanu.
Sąd nie mógł przeprowadzić wnioskowanych przez Skarżącego dowodów. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślenia jednak wymaga, że uzupełniające postępowanie dowodowe w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątku, a jego przeprowadzenie pozostawiono uznaniu sądu. Stosownie do art. 133 § 1 zdanie pierwsze ppsa sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co należy rozumieć jako oparcie rozstrzygnięcia na faktach udokumentowanych w aktach administracyjnych, a więc materiale dowodowym zgromadzonym przez organ na potrzeby wydania kwestionowanego aktu administracyjnego. Uzupełnić ten materiał dowodowy sąd może co najwyżej przez przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Ustawodawca nie określił natomiast, że dopuszczalne przed sądem administracyjnym jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków czy przesłuchania stron.
Podsumowując, Sąd ocenił, że Prezes ARiMR prawidłowo uznał, że decyzja Dyrektora OR ARiMR o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej powinna zostać utrzymana w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W sprawie ustalono bowiem prawidłowo, że Skarżący nie spełnił warunku określonego w § 18 pkt 2 lit. c) rozporządzenia MRiRW z 23 października 2015 r. Brak spełnienia tego warunku obligował – zgodnie z § 20 ust. 2 tego rozporządzenia - do wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.
Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.