V SA 3272/03

V SA 3272/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jakub Pinkowski
Małgorzata Rysz
Marzenna Zielińska /przewodniczący sprawozdawca/
Sygn. powiązane
I GSK 1276/05 - Wyrok NSA z 2006-01-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska (spr.), Sędziowie WSA - Jakub Pinkowski, - Małgorzata Rysz, Protokolant - Beata Smulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego w związku z naruszeniem warunku nieodstępowania towaru - oddala skargę -
Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 1998r. Dyrektor Urzędu Celnego w W., uznając za prawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...], objął procedurą dopuszczenia do obrotu z jednoczesnym zwolnieniem od cła przywieziony przez Pana K. M. z zagranicy samochód osobowy marki Mercedes Benz S 320L, zastrzegając stosownie do art. 190 par.1 pkt 6 lit.a Kodeksu celnego warunek jego nieodstępowania przez okres
2 lat, licząc od dnia dopuszczenia do obrotu na p. obszarze celnym.
W związku z podejrzeniem naruszenia przez Pana K. M. warunku nieodstępowania ciążącym na samochodzie osobowym marki Mercedes S 320L, odprawionym w dniu [...].07.1998r., Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia [...].06.2000r. wszczął postępowanie celne, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...].06.2001 r. stwierdził powstanie długu celnego w związku z naruszeniem ww. warunku.
Od powyższej decyzji K. M. złożył odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, zarzucając decyzji sprzeczność w ustaleniach stanowiących podstawę jej wydania poprzez uznanie, iż nastąpiło naruszenie warunku nieodstępowania ciążącego na przedmiotowym samochodzie oraz obrazę przepisu art. 267 i 268 Kodeksu celnego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w [...], który w tym zakresie przejął kompetencje Prezesa GUC, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji nr [...]z dnia [...].06.2001 r.
W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w [...] podniósł m.in., że termin "nieodstępowanie", o którym mowa w art. 190 par.1 pkt 6 lit.a Kodeksu celnego oznacza - zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie tylko zakaz przeniesienia własności rzeczy (odsprzedanie), ale również zakaz odstąpienia prawa do tej rzeczy (użyczenie, leasing, oddanie do użytkowania), czy też zrzeczenie się tej rzeczy na czyjąś korzyść. Jak podkreślił, przez pojęcie odstąpienia rzeczy należy rozumieć każde faktyczne przeniesienie władztwa nad rzeczą - a więc zakaz nieodstępowania obejmuje także zakaz przeniesienia posiadania rzeczy, czy oddania rzeczy do krótkotrwałego użytku.
Oddanie towaru innym podmiotom do eksploatacji - choćby bez przenoszenia własności - byłoby sprzeczne z celem, dla którego przyznane zostały ulgi celne.
Dokonując interpretacji pojęcia "odstąpienie" należy także pamiętać, że jest to czynność dobrowolnego oddania rzeczy we władanie osobie trzeciej do używania lub korzystania zgodnie z przeznaczeniem tej rzeczy. W kontekście powyższego Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w [...] stwierdził, iż niewątpliwym jest, że p. K. M. naruszył warunek nieodstępowania ciążący na samochodzie marki Mercedes Benz S 320L. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, okolicznością niekwestionowaną jest, że dnia 16.07.1998r. K. M. zawarł z B. S. i S. B. umowę, na podstawie której nieodpłatnie użyczył tym osobom przedmiotowy samochód wyrażając zgodę na korzystanie
z niego.
Zgadzając się z pełnomocnikiem K. M., że nie każde użyczenie będzie w powyższym kontekście stanowić naruszenie warunku nieodstępowania, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że zgodnie z par.2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14.11.1997r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz. U. Nr 144, poz. 966 z późn. zm.), dług celny w przywozie nie powstaje w wypadku krótkotrwałego użyczenia przez osobę, o której mowa w art. 190 par.1 pkt 6 Kodeksu celnego, rzeczy stanowiących jej mienie i uprzednio zwolnionych od cła, swojemu małżonkowi, rodzicom, dzieciom lub rodzeństwu tej osoby, natomiast Pan S. B. i Pani B. S., którym Pan K. M. użyczył przedmiotowego samochodu, nie są jednak
w stosunku do niego osobami wymienionymi w tym przepisie.
Poza tym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w niniejszej sprawie nie można mówić
o "krótkotrwałym użyczeniu" chociażby już z tego powodu, że na podstawie zeznań przesłuchanej w charakterze świadka B. S. ustalono, iż wielokrotnie korzystała ona
z przedmiotowego pojazdu w miesiącu sierpniu-wrześniu 1998 r. na podstawie sporządzonej z Panem K. M. umowy użyczenia. Ponadto w dniu [...].03.1999r. przedmiotowy samochód uczestniczył w wypadku drogowym, przy czym pojazd prowadziła Pani B. B., zaś pasażerem pojazdu był Pan S. B.
Wobec zatem ustalenia, iż z przedmiotowego samochodu rzeczywiście korzystały inne osoby, niż ta, na rzecz której pojazd został zwolniony od cła (z zastrzeżeniem nieodstępowania), organ celny l instancji uprawniony był do wydania w tej sprawie decyzji stwierdzającej powstanie długu celnego na podstawie art.212 par.1 pkt 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku niewykonania obowiązku wynikającego z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.
W niniejszej sprawie dług celny powstał z tytułu niewykonania obowiązku nieodstępowania towaru wynikającego ze stosowania procedury celnej, którą w dniu [...].07.1998r. towar został objęty, tj. procedury dopuszczenia do obrotu
z jednoczesnym zwolnieniem od cła.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w [...] z dnia [...].07.2003r. oraz decyzji organu I instancji, zarzucając im:
1) błędną interpretację - w stosunku do stanu faktycznego sprawy - terminu prawnego - "nieodstępowania", a przez to - naruszenie przyjętego za podstawę zaskarżonej decyzji art. 190 § l pkt 6 lit. a) Kodeksu celnego, polegających na bezpodstawnym ustaleniu, że K. M. odstąpił samochód, jednak bez konkretnego wskazania komu ten samochód miałby być odstąpiony skoro w uzasadnieniu decyzji wskazuje się w co najmniej trzy osoby korzystające z krótkotrwałych,
w rzeczywistości, użyczeń samochodu: B. S., S. B. oraz B. B., a w konsekwencji bezpodstawne ustalenie powstania długu celnego;
2) naruszenie art. : 121§ l , 122 , 123§ l, 139 § 3, 180 § l, 187 § l, 191, 210 § 4,
a w konsekwencji naruszenie przyjętego za podstawę formalną zaskarżonej decyzji - przepisu art. 233 § l ust. l Ordynacji podatkowej wobec: poza naruszeniami podstawowych zasad proceduralnych wynikających z ww. przepisów prawa - niewyjaśnienie stanu dowodowego sprawy choćby przez nierozważenie konieczności zażądania i dołączenia w charakterze dowodu do akt sprawy niniejszej - akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w R., [...] Wydział Karny, sygn. akt [...] rozstrzygającej tożsame zagadnienie prawne nie odstępowania towaru w rozumieniu art.199 § l pkt 6 lit a) Kodeksu celnego, a przywołanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tylko dla zaakcentowania, że dyrektor Izby Celnej inaczej rozstrzyga sprawę niż Sąd Karny, nie bacząc na zasadę jednolitości orzecznictwa w odniesieniu do identycznego stanu faktycznego i prawnego, jak w obu tych sprawach, a nadto - przekroczenie dozwolonych prawnie granic oceny materiału dowodowego, nie wyjaśnienie na jakich w rzeczywistości dowodach oparte zostały podjęte ustalenia
i dlaczego nie zostały uznane dowody przeciwne.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik K. M. podniósł, że stwierdzenie powstania przedmiotowego długu celnego przez utratę przez K. M. zwolnienia celnego przewidzianego w art. 190 § l pkt 6 lit. a) Kodeksu celnego jest bezpodstawne
i sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Nie jest bowiem odstąpieniem samochodu, lub trwałym jego użyczeniem zmierzającym do obejścia ww. przepisu prawa udostępnianie samochodu członkom rodziny do krótkotrwałych użyczeń.
Pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż intencją ustawodawcy jest wykluczenie fikcji polegającej na uzyskaniu zwolnienia celnego w przypadku jednoczesnego przekazania innej osobie lub też innym osobom samochodu do trwałego użytku. Stwierdzając przypadki krótkotrwałych użyczeń samochodu osobom wymienionym
w uzasadnieniu decyzji Organ pominął, a nawet nie wyjaśnił stosunków rodzinnych pomiędzy K. M. a S. B. Jak wyjaśnił, S. B. jest ojcem synowej K. M., a B. S. jest faktyczną żoną tegoż S. M. (chodzi o S. B. – przyp. wł.). B. B. jest pracownicą ich firmy. Pełnomocnik skarżącego podniósł ponadto, że przecież powszechnie się zdarza korzystanie z jednego samochodu przez wielu członków rodziny, a to na pewno nie narusza warunku nie odstępowania leżącego u podstaw art. 190 § l pkt 6 lit. a) Kodeksu celnego. Organy celne również nie rozważyły, że samochód jest nadal zarejestrowany na K. M. i nadal on płaci za ten samochód ubezpieczenie. Jego zdaniem, gdyby przed pięcioma laty, bo [...] lipca 1998r. doszło do odstąpienia samochodu, jak to jest ustalone w zaskarżonych decyzjach, to pojazd dawno byłby przerejestrowany.
Obszerny materiał dowodowy dla niniejszej spraw zawierają ww. akta karne. Miast dołączyć te akta, a materiał w nich zawarty wykorzystać w niniejszej sprawie
w charakterze dowodu, to Organ jakby poszczycił się tylko, że orzeka inaczej
w stosunku do tożsamego przecież zagadnienia prawnego i w identycznym stanie faktycznym, niż uczynił to Sąd Karny, nie bacząc na zachowanie zasady jednolitości orzekania w identycznym stanie faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Oznacza to, że sprawowany przez WSA wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że decyzja ta prawa nie narusza.
Sąd nie stwierdził bowiem, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. naruszała czy to przepisy prawa materialnego – a w szczególności art. 190 § 1 pkt 6 lit. a, art.212 § 1 pkt 1, art.262 ustawy z dnia 01.09.1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), które zostały powołane jako materialnoprawna podstawa tej decyzji – czy to przepisy postępowania, czy też zastosowane metody wykładni bądź określone prawem granice uznania administracyjnego.
Art. 190 § 1 pkt 6 lit. a) Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego stanowił, iż przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy "stanowiące mienie osoby fizycznej będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez co najmniej 1 rok, które służyły tej osobie do użytku osobistego lub domowego – z zastrzeżeniem ich nieodstępowania przez okres 2 lat, licząc od dnia dopuszczenia do obrotu".
Kluczową dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej okazała się kwestia właściwej interpretacji użytego w cytowanym wyżej art. 190 § 1 pkt 6 lit. a) in fine terminu "nieodstępowanie".
W tym względzie Sąd w pełni podzielił pogląd organu, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się również na ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m.in. w wyrokach z dnia 06.11.1995r., sygn. akt S.A./Ka 1370-1373/94, z dnia 07.04.1987r. sygn. akt III-SA746/86, z dnia 21.05.1996r. sygn. akt VSA552/96, przyjął, iż termin "nieodstępowanie", oznacza nie tylko zakaz przeniesienia własności rzeczy (odsprzedanie), ale również zakaz odstąpienia prawa do korzystania z tej rzeczy (np. poprzez umowę użyczenia, leasingu lub oddanie w użytkowanie).
Należy przy tym pamiętać, że zwolnienie od cła stanowi wyjątek od zasady powszechności cła, a zatem postanowienia Kodeksu celnego przewidujące zwolnienia nie podlegają wykładni rozszerzającej. Przy interpretacji przepisów określających przywileje (zwolnienia) celne konieczny jest "rygoryzm, skoro chodzi
o granice zasady powszechności podlegania ocleniu przywozu towarów z zagranicy, od którego odstępstwa są wyjątkami określonymi w przepisach prawa" (jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 07.04. 1998 r. sygn. akt III RN 21/98, wydanym jeszcze na gruncie analogicznych uregulowań zawartych w Prawie celnym z 1989 r.).
W pełni akceptując ów rygoryzm przy interpretacji przepisów określających przywileje celne, należy stwierdzić, że "nieodstępowanie" jako warunek zwolnienia od cła w myśl art. 190 § 1 pkt 6 lit. a) Kodeksu celnego winien obejmować nie tylko przeniesienie własności, lecz także inne formy dobrowolnego przeniesienia władztwa prawnego lub fizycznego nad rzeczą na inną osobę.
W ocenie Sądu, jakiekolwiek dobrowolne odstąpienie towaru (rzeczy) innym osobom (podmiotom) do korzystania z tej rzeczy – choćby bez przenoszenia jej własności – byłoby sprzeczne z celem, dla którego przyznane zostały ustanowione w Kodeksie celnym (w Tytule VI "Operacje uprzywilejowane", Dział I "Zwolnienia" ) przywileje (zwolnienia) celne.
Za takim rygorystycznym rozumieniem ustanowionego w art. 190 § 1 pkt 6 warunku "nieodstępowania" przemawiają nie tylko uregulowania prawne zawarte w przepisach Kodeksu celnego, lecz także przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz. U. Nr 144, poz. 966), a konkretnie (w niniejszej sprawie) przepis § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, który bezpośrednio odwołując się do art. 190 § 1 pkt 6, stanowi, że "dług celny nie powstaje w wypadku krótkotrwałego użyczenia przez osobę, o której mowa w art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego, rzeczy stanowiących jej mienie i uprzednio zwolnionych od cła, swojemu małżonkowi, rodzicom, dzieciom lub rodzeństwu tej osoby". A zatem tylko krótkotrwałe użyczenie i to tylko konkretnym osobom, tj. swojemu małżonkowi, rodzicom, dzieciom lub rodzeństwu, nie narusza warunku "nieodstępowania" i nie powoduje powstania długu celnego.
Tymczasem w niniejszej sprawie, ciążący na przedmiotowym samochodzie marki Mercedes Benz S 320L warunek "nieodstępowania", niewątpliwie został przez p. K. M. naruszony – i to kilkakrotnie.
Po pierwsze, żadna z osób, którym p. K. M. użyczał ów samochód, tj. ani p. B. S., ani p. S. B., ani też p. B. B., nie są w stosunku do niego osobami, o których mowa w § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia.
Po drugie, sprawa użyczenia samochodu nie budzi wątpliwości, gdyż została sformalizowana, albowiem p. K. M. zawarł 16.07.1998r. z B. S. i S. B. umowę przed notariuszem, na podstawie której nieodpłatnie użyczył im przedmiotowy samochód – co potwierdzają zeznania p. B. S. (k. 15v i 21 akt adm.) oraz p. S. B. (który, co prawda nie mówi o umowie użyczenia, lecz potwierdza, że "robił jakieś upoważnienie u notariusza" – k. 43 akt adm.). Potwierdzają to również ustalenia Sądu Rejonowego w R., który w wyroku z dnia [...].10.2002 r. sygn. akt [...] stwierdził m.in., że "...dla udokumentowania zgody właściciela samochodu na przekroczenie nim granicy przez inną osobę – K. M., na podstawie pisemnej umowy, poświadczonej notarialnie
w dniu 16 lipca 1998 r S. B. i B. S. nieodpłatnie użyczył przedmiotowego samochodu, w szczególności wyraził zgodę na wyjazd przez te osoby stanowiącym jego własność samochodem za granicę" (k. 133 i, podobnie, k. 133v akt adm.).
Po trzecie, w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nawet nie można mówić
o "krótkotrwałym użyczeniu" chociażby z tego powodu, że p. B. S., na podstawie "spisanej" z p. K. M. umowy użyczenia kilkakrotnie korzystała z przedmiotowego samochodu na trasie R.-G., gdzie ma firmę; jeździła sama, a gdy korzystała
z samochodu, garażowała go u siebie w garażu – co sama zeznała przesłuchana
w charakterze świadka i uprzedzona o odpowiedzialności karnej (k.21-20 akt adm.). O tym, że nie było to "krótkotrwałe użyczenie" świadczą również ustalenia poczynione w ww. wyroku z dnia [...].10.2002r. przez Sąd Rejonowy w R., który stwierdził m.in., że "takie wyjazdy (tj. wyjazdy p. B. S. i p. S. B. za granicę – przyp. wł.) miały miejsce kilkakrotnie" (k. 133 ) "i za każdym razem K. M. (lub w jego imieniu syn M. M.) wyrażał na to zgodę i w tym celu udostępniał samochód" (k. 133v akt adm.). Potwierdzają to również zeznania p. S. B., który jako pasażer uczestniczył
w wypadku drogowym w dniu [...].03.1999r. Przedmiotowym samochodem kierowała wówczas Pani B. B., a p. S. B. zeznał, że wybierali się w podróż do W. (k. 43 akt adm.). Już tylko dla porządku należy wspomnieć, że podczas tego wyjazdu,
w przedmiotowym samochodzie nie było ani skarżącego K. M., ani jego syna, ani żadnej z innych osób wymienionych w § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r.
W związku z tym, w świetle przytoczonych wyżej przepisów art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego oraz § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r., jak również biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności faktyczne, jako całkowicie nieuzasadniony należy uznać podniesiony w pkt 1 skargi zarzut błędnej interpretacji terminu prawnego "nieodstępowania", a przez to naruszenie art. 190 § l pkt 6 lit. a). Wbrew temu zarzutowi skargi, organ
w zaskarżonej decyzji prawidłowo zinterpretował pojęcie "nieodstępowania"
i przytoczył właściwe przepisy, mające zastosowanie i znaczenie w sprawie oraz determinujące prawidłową interpretację tego pojęcia.
Ponadto, wbrew zarzutowi skargi, organ konkretnie wskazał "komu" ten samochód został odstąpiony, wskazując w uzasadnieniu decyzji co najmniej trzy osoby korzystające z użyczeń samochodu: B. S., S. B. oraz B. B.
Dodatkowo należy też nadmienić, że o prawidłowości takiej właśnie interpretacji pojęcia "nieodstępowania" świadczą nie tylko uregulowania prawne wynikające
z Kodeksu celnego i aktów wykonawczych (tj. art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu w zw. z § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia) lecz także to, jak rozumiane jest pojęcie "odstąpienia" na gruncie języka polskiego. Otóż, słowo "odstąpić" oznacza m.in. "zrzec się czegoś na czyjąś korzyść; użyczyć, odsprzedać , ustąpić" (Słownik języka polskiego, Wyd. PWN, W-wa 1979, T. II, str. 476), a zatem nawet w zwykłym języku (a nie tylko prawniczym) pojęcie "odstąpienia" obejmuje różne formy, w tym także "użyczenie".
Jako całkowicie bezzasadne Sąd uznał również zarzuty zawarte w pkt 2 skargi, tj zarzuty dotyczące – cytując sformułowania skargi – naruszenia "art. : 121§ l , 122 , 123§ l, 139 § 3, 180 § l, 187 § l, 191, 210 § 4, a w konsekwencji naruszenie przyjętego za podstawę formalną zaskarżonej decyzji - przepisu art. 233 § l ust.1 Ordynacji podatkowej wobec: poza naruszeniami podstawowych zasad proceduralnych wynikających z ww. przepisów prawa - niewyjaśnienie stanu dowodowego sprawy choćby przez nie rozważnie konieczności zażądania
i dołączenia w charakterze dowodu do akt sprawy niniejszej - akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w R., [...] Wydział Karny, sygn. akt [...] rozstrzygającej tożsame zagadnienie prawne nie odstępowania towaru w rozumieniu art.199 § l pkt 6 lit a) Kodeksu celnego, a przywołanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tylko dla zaakcentowania, że dyrektor Izby Celnej inaczej rozstrzyga sprawę niż Sąd Karny, nie bacząc na zasadę jednolitości orzecznictwa w odniesieniu do identycznego stanu faktycznego i prawnego...".
Odnosząc się do tych zarzutów skargi, należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że "stan dowodowy sprawy", w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości i nie istniała ani konieczność ani potrzeba "dołączenia w charakterze dowodu... akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w R., [...] Wydział Karny". Notabene dołączony przez samą stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego (celnego) wyrok Sądu Rejonowego w R., [...] Wydział Karny, sygn. akt [...], jedynie wspiera zgromadzone
w toku tego postępowania dowody, jak to zostało wykazane wyżej.
Jeśli natomiast chodzi o zarzut, iż Sąd Rejonowy w R. rozstrzygać miał "tożsame zagadnienie prawne nie odstępowania towaru w rozumieniu art.199 § l pkt 6 lit a) Kodeksu celnego", natomiast Dyrektor Izby Celnej rzekomo " inaczej rozstrzyga sprawę niż Sąd Karny", należy w pierwszym rzędzie zwrócić uwagę (pomijając omyłkę, że chodzi o art. 190 a nie 199), że sąd karny nie rozstrzygał zagadnienia "nieodstępowania" towaru w rozumieniu art.190 § l pkt 6 lit a), lecz kwestię odpowiedzialności karnej p. K. M., oskarżonego o przestępstwo z art. 89 § 1 kks w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 190 § l pkt 6 lit a) Kodeksu celnego, natomiast Dyrektor Izby Celnej w kontekście tychże przesłanek rozstrzygał kwestię powstania długu celnego.
Należy również zważyć, że jedną z podstawowych zasad postępowania przed sądem karnym, którymi ten sąd jest związany, jest zasada domniemania niewinności, nakazująca temu sądowi wszelkie nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzygać na korzyść oskarżonego (art. 5 § 2 kpk). I właśnie w oparciu o ten przepis (tj. art. 5 § 2 kpk) Sąd Rejonowy w R. ww. wyrokiem z dnia [...] 10. 2002r. sygn. akt [...] uniewinnił p. K. M. od zarzuconego mu czynu, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że "pojęcie "nieodstępowania"...nie zostało zdefiniowane w przepisach prawnych (obowiązujących w dacie czynu) i w związku z tym jego ścisła interpretacja rodzi uzasadnione wątpliwości" (k. 133v akt adm.). Nawiasem mówiąc, w uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy nie wyjaśnił, dlaczego przy interpretacji pojęcia "nieodstępowania" odwołał się wyłącznie do art. 190 § l pkt 6 lit a) Kodeksu celnego
i późniejszej jego zmiany, precyzującej to pojęcie poprzez wyliczenie form odstąpienia rzeczy (wynajem, użyczenie, wydzierżawienie), natomiast pominął istotne elementy definiujące wynikające z również obowiązującego w dacie czynu przepisu § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r., co jednak nie ma znaczenia w sprawie niniejszej.
Przede wszystkim należy podkreślić, że zapadły wobec p. K. M. wyrok uniewinniający go od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 89 § 1 kks, w żaden sposób nie rzutował na możliwość prowadzenia przez organy celne postępowania administracyjnego (celnego) w przedmiocie istnienia (powstania) bądź nieistnienia długu celnego. Zgodnie bowiem z art. 273 Kodeksu celnego "prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów niniejszej ustawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". A zatem stosownie do cytowanego przepisu art. 273 Kodeksu celnego, organy celne były w pełni uprawnione do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów Kodeksu celnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, niezależnie od toczącego się równolegle postępowania karnego skarbowego. Dodatkowo, i już tylko marginalnie, można też wspomnieć, iż na gruncie prawa cywilnego, co prawda obowiązuje zasada, zgodnie z którą ustalenia tylko prawomocnego wyroku (a nie jakiegokolwiek orzeczenia), i to skazującego są wiążące – (art. 11 kpc stanowi: "ustalenia wydanego w postępowaniu karnym wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym") – z czego wynika, iż ustalenia wyroku uniewinniającego nie są wiążące. W przepisach Ordynacji podatkowej regulujących postępowanie przed organami celnymi nawet nie ma jednak "odpowiednika" art. 11 kpc. Poza tym nie można utożsamiać zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku sądu karnego interpretacji przepisów prawnych z "ustaleniami" w rozumieniu art. 11 kpc, jak również z "orzeczeniami", o których mowa w art. 365 kpc.
Na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. pełnomocnik skarżącego zgłosił dodatkowo zarzut związany z zapadłym w dniu [...] września 2004 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] Cywilny w sprawie sygn. akt [...] o przywrócenie naruszonego posiadania, mocą którego Sąd ten przywrócił K. M. posiadanie przedmiotowego samochodu marki Mercedes Benz S 320 L "przez nakazanie S.i B., B. S. oraz B. B. solidarnie, wydanie tego samochodu" (k. 71 akt sądowych). Przedkładając kopię tego wyroku, pełnomocnik w załączniku do protokołu podniósł, że z wyroku tego wynika, że skoro skarżący "posiada nieprzerwanie" przedmiotowy samochód, "więc, że nie odstąpił tego samochodu" i powołał się przy tym na domniemanie prawne wynikające z art. 340 kc (ciągłości posiadania). Ponadto, jego zdaniem, "powyższy stan prawny, choć stwierdzony wyrokiem sądowym po wydaniu zaskarżonych decyzji, i s t n i a ł nieprzerwanie od czasu objęcia tego samochodu przez skarżącego K. M., więc od czasu wprowadzenia przez niego tego samochodu na p. obszar celny, również – przed i w czasie wydania tych decyzji, gdyż
z wyroku tego wynika konsekwencja, że zabranie tego samochodu przez inne osoby, wymienione przez organy celne w niniejszej sprawie jako podmioty dobrowolnego przejęcia samochodu, było samowolne" (k. 70 akt sądowych).
Odnosząc się do tego zarzutu i mającej go wspierać argumentacji,
w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że w ww. wyroku z dnia [...] września 2004 r. Sąd Rejonowy w R. Wydział [...] Cywilny nie wskazał okresu, w jakim miałoby dojść do naruszenia posiadania przedmiotowego samochodu. Należy również zauważyć, że wyrok ten opatrzony jest sygnaturą: "[...]", co świadczy, że z powództwem
o przywrócenie naruszonego posiadania Pan K. M. wystąpił do Sądu dopiero w 2004 r. (w każdym razie z akt sprawy nie wynika, aby było inaczej). Z kolei, zgodnie z art. 344 § 2 kc roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania "wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia", co oznacza, że "chwila naruszenia" posiadania musiała mieć miejsce w 2003r., podczas gdy przedmiotem niniejszego postępowania jest okres od 16 lipca 1998r. do 16 lipca 2000r.
Tak więc, również przedłożony przez stronę skarżącą wyrok z dnia [...] września 2004 r. przywracający p. K. M. posiadanie przedmiotowego samochodu, nijak się ma do wydanej przez organy celne decyzji stwierdzającej powstanie długu celnego w związku z naruszeniem warunku nieodstępowania tego samochodu.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu
i, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.