V Pa 47/25

Sygn. akt V Pa 47/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:  sędzia Wojciech Sabat Protokolant:   sekretarz sądowy Katarzyna Hadasz - Wilkoszewska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa A. S. przeciwko Skarbowi Państwa- Izbie Administracji Skarbowej w O. o odprawę pieniężną na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Opolu Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 stycznia 2025r. sygn. akt IV P 732/23 I. 
        zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Izby Administracji Skarbowej w O. na rzecz powoda A. S. tytułem odprawy kwotę 38.443,20 zł ( trzydzieści osiem tysięcy czterysta czterdzieści trzy złote 20/00) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 września 2017r. do dnia zapłaty II. 
        zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Izby Administracji Skarbowej w O. na rzecz powoda A. S. kwotę 1350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. - na oryginale właściwy podpis- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2025r Sąd Rejonowy w Opolu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił powództwo i odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania w sprawie poniesionym przez stronę pozwaną. Od powyższego wyroku apelację wniósł powód zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ Na treść orzeczenia, a to: art.163 ust. 4 u.s.c. 1 w zw. z art. 170 ust. 3i4 p.w. K.A.S. 2 w zw. z art. 32 Konstytucji R.P. , art. 165 ust.2 u.s.c., art. 250 ust.4 u.K.A.S., art. 252 ust.2 K.A.S. Z uwagi na powyższe uchybienia na podstawie art. 368 § 1 pkt.5 k.p.c. wniósł o: - zmianę wyroku przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda tytułem odprawy, kwotę 38 443,20zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 1.09.2017r do dnia zapłaty, - uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto, na podstawie art. 374 k.p.c. wniósł o rozpoznanie apelacji na rozprawie. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty. Zaskarżonemu wyroki na podstawie art. 368 § 1 pkt . 2 k.p.c. powód zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na treść orzeczenia. Sąd Okręgowy zważył co następuje Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie ograniczał się do kwestii prawa powoda do odprawy pieniężnej na podstawie art. 170 ust. 4 ustawy z dnia 16.11.2016 r.. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (dalej p.w. KAS) co do zasady, to jest jako osoby, która zakończyła służbę w Służbie Celno-Skarbowej przyjmując propozycję pracy złożoną przez Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. na podstawie art. 165 ust. 7 tejże ustawy. Sprowadzało się to do odpowiedzi na odpowiedzi na pytanie, czy jest to równoznaczne ze zwolnieniem powoda ze służby uprawniającym ją do otrzymania odprawy. Pozwana twierdziła, że w świetle jednoznacznie brzmiącej regulacji art. 170 ust. 4 p.w. KAS będącej podstawą wypłat odpraw pieniężnych w okresie przejściowym, skoro ustawodawca uznał, że odprawa pieniężna należy się tylko w dwóch enumeratywnie wskazanych w przywołanym przepisie przypadkach, to wbrew twierdzeniu powódki brak jest podstaw do uznania, że każdy przypadek utraty statusu funkcjonariusza uzasadnia przyznanie odprawy. Zgodnie z treścią art. 170 ust. 1 powołanej ustawy stosunki służbowe funkcjonariuszy pełniących służbę m.in. w izbach administracji skarbowej wygasały 1) z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymały pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby; 2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik, albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia, albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. Art. 170 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby. Z kolei na podstawie art. 170 ust. 4 ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 1, pracownikom oraz funkcjonariuszom przysługują świadczenia należne odpowiednio w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 159 pkt 3 (czyli ustawy z dnia 27.08.2009 r. o Służbie Celnej ). Problem polegał na tym, że przepis art. 163 ust. 4 uchylonej ustawy o Służbie Celnej przewidywał przyznanie odprawy pieniężnej funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy przechodzących na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, natomiast cytowany przepis art. 170 ust. 1 pkt 1-2 p.w. KAS prawo do takiej odprawy wiąże z nieotrzymaniem przez funkcjonariusza pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pełnienia służby, bądź z odmową przyjęcia warunków określonych w tej propozycji. Tymczasem powódka przyjęła złożoną w trybie art. 167 ust. 5 p.w. KAS propozycję zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w O. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, domagając się następnie odprawy z tytułu wygaśnięcia jej stosunku służbowego. Powyższa kwestia przez kilka lat od wejścia w życie nowych przepisów nie była przedmiotem rozpoznania Sądu Najwyższego, który dopiero w wyroku z dnia 27.04.2022 r., sygn. I PSKP 64/21, podzielając wykładnię przedstawioną na innym jeszcze tle w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19 (OSNP 2020 i postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2021 r., II PSKP 6/21, wskazał, że zakończenie dotychczasowego administracyjnoprawny stosunku służbowego funkcjonariusza służby celno-skarbowej nie jest „przekształceniem”, w którym nowy stosunek prawny zastępuje poprzedni, (jak np. w odnowieniu z art. 506 k.c. ), lecz jest to sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy). Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, a wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi do zwolnienia z dotychczasowej służby. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy przyjął w tej uchwale stanowisko, że były funkcjonariusz celny ma prawo do otrzymania świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o KAS w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 Przepisów wprowadzających KAS. W wyroku z dnia 27.04.2022 r. (I PSKP 64/21) Sąd Najwyższy jedynie zasygnalizował możliwość uznania takiego samego zapatrywania w odniesieniu do prawa do odprawy pieniężnej i wypełnienia luki w drodze analogii przez przyjęcie, że funkcjonariuszowi Służby Celno-Skarbowej, którego stosunek służbowy wygasł a następnie uległ „przekształceniu” w stosunek pracy na podstawie art. 171 ust. 1 p.w. KAS przysługuje odprawa na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 3 i 4 p.w. KAS. Przy czym w wyroku tym Sąd Najwyższy sygnalizując możliwość takiej interpretacji powołanych przepisów nie zajął w tej sprawie własnego stanowiska, przekazując rozstrzygniecie tej kwestii Sądowi II instancji w postępowaniu ponownym. Do momentu, gdy Sąd Najwyższy nie rozpoznał merytorycznie skargi kasacyjnej dotyczącej tego szczególnego problemu orzecznictwo sądów powszechnych było niejednolite, np. w wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2024 r., VI Pa 125/23 (LEX nr 3699433) przyjęto, że chociaż w tym przypadku mamy do czynienia z wygaśnięciem stosunku służbowego (administracyjnoprawnego), to nie istnieje przepis, z którego wyraźnie wynikałoby przysługiwanie prawa do odprawy pieniężnej. Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu tego wyroku, że przepis art. 250 ust. 4 ustawy o KAS daje możliwość uzyskania odprawy pieniężnej w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby na skutek zniesienia lub reorganizacji jednostki organizacyjnej KAS, który to przepis nie może mieć zastosowania, gdy powód nie stał się funkcjonariuszem Krajowej Administracji Skarbowej, ponieważ otrzymał propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, którą przyjął. Sąd I instancji przyjął, że należało odpowiedzieć należy twierdząco na pytanie, czy przyjęcie przez powoda propozycji zatrudnienia w dniu 07.06.2017 r., skutkującej przekształceniem stosunku służby w stosunek pracy w myśl art. 171 ustawy p.w. KAS, wywołało konsekwencje w postaci zwolnienia ze służby, gdyż zwrot „przekształcenie” stosunku służby w stosunek pracy, o jakim mowa w art. 171 ust. 1 ustawy z dnia 16.11.2016 r. p.w. KAS nie oznacza braku możliwości uznania, że nastąpiło ostateczne zakończenie stosunku służby, równoznaczne ze zwolnieniem ze służby. W sytuacji zaaprobowania przez funkcjonariusza przedstawionych mu warunków w propozycji zatrudnienia dotyczących umowy o pracę niewątpliwie nie można mówić o dalszym podtrzymywaniu stosunku służby. Dlatego, choć sytuacja faktyczna funkcjonariuszy, którzy nie dostali propozycji zatrudnienia bądź jej nie przyjęli, co w konsekwencji spowodowało wygaśnięcie ich stosunków służbowych, nie była tożsama z tymi funkcjonariuszami, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia, to w przypadku obu grup stosunki służbowe przestały istnieć i wszyscy ci funkcjonariusze utracili swój dotychczasowy status, co oznacza że w kwestii prawa do odprawy pieniężnej związanej z zakończeniem służby powinni być traktowani równo, wedle zasady zakazu dyskryminacji. Trafność rozumowania Sądu Rejonowego w tym zakresie została potwierdzona uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie III PZP 2/23, w której Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego w Poznaniu, stwierdzając, że funkcjonariuszowi służby celnej, który zgodnie z art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 16.11.2026r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej stał się funkcjonariuszem służby Celno-Skarbowej pełniącym służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej i który następnie przyjął propozycję, o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 tej ustawy, określającą nowe warunki zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, stając się zgodnie z art. 171 ust. 1 ww. ustawy pracownikiem zatrudnionym w Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie umowy o pracę, przysługuje w związku z zakończeniem służby prawo do odprawy pieniężnej ( art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej). Teza ta znajduje zastosowanie wprost w okolicznościach faktycznych ocenianej sprawy, powódce przysługuje odprawa, której wysokość nie była sporna. Kluczowe znaczenie miał art. 170 ust. 4 ustawy, stanowiący, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 (wygaśnięcia stosunku pracy z dniem 31 sierpnia 2017 r. w przypadku braku do dnia 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby oraz złożenia przez pracownika lub funkcjonariusza oświadczenia o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby), pracownikom lub funkcjonariuszowi przysługują świadczenia należne odpowiednio w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 159 pkt 3 (z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, która w art. 163 ust. 4 przewidywała prawo do odprawy). Dokonana przez Sąd Rejonowy wykładnia powołanych przepisów jest więc uprawniona, ma charakter funkcjonalny, stanowi prostą konsekwencję utrwalonego orzecznictwa sądowego i sprowadza się do tezy, że brak jednoznacznego w treści przepisu przyznającego prawo do odprawy funkcjonariuszowi, który wskutek przyjęcia propozycji zatrudnienia stał się pracownikiem i równocześnie zakończył stosunek służby, stanowi pominięcie prawodawcze, lukę w prawie, wobec czego w drodze analogii należy stosować w takim przypadku przepis art. 170 ust. 4 ustawy, bowiem nie ma żadnych podstaw do różnicowania uprawnień funkcjonariuszy, którzy finalnie przestają pełnić służbę niezależnie od ich woli. Sąd I instancji prawidłowo podkreślił, że formuła „przekształcenie” użyta przez ustawodawcę w art. 171 ust. 1 ustawy oznacza w istocie wygaśnięcie stosunku służbowego – zwolnienie ze służby i nawiązanie stosunku pracy, przy czym należy podkreślić, że w związku ze stykiem działań w sferze administracyjnej oraz cywilnoprawnej Sąd Najwyższy niewątpliwie mógł wypowiedzieć się autorytatywnie w tek kwestii. Źródła odprawy zostały wskazane powyżej, z przepisów tych wynika, że przesłanką warunkującą jej uzyskanie jest utrata służby przez funkcjonariusza. Sąd Okręgowy nie akceptuje natomiast poglądu Sądu I instancji w przedmiocie przedawnienia roszczenia powoda. Przepis art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (dalej ustawa o KAS) rzeczywiście reguluje w sposób całościowy termin przedawnienia dochodzenia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych funkcjonariuszy KAS (bez odesłania z ustawy, ani konieczności sięgania w drodze analogii do instytucji przedawnienia z innych pragmatyk służbowych służb mundurowych, czy innych gałęzi prawa), co nie oznacza jednak, że nie występuje w niniejszej sprawie szczególnie uzasadniony przypadek przewidziany expressis verbis w art. 252 ust. 2 tejże ustawy. Zgodnie z art. 252 ust. 2 ww. ustawy o KAS kierownik jednostki organizacyjnej może nie uwzględnić terminu przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Przy tym nie ma wątpliwości, że skoro na podstawie tego przepisu terminu przedawnienia z art. 251 ust. 1 cytowanej ustawy może nie uwzględnić kierownik danej jednostki organizacyjnej KAS, czyli może on przyznać wnioskowane świadczenie pieniężne, pomimo formalnego upływu tego terminu, to może to również zrobić Sąd Pracy rozpatrujący spór na tym tle na podstawie art. 277 cytowanej ustawy o KAS, jako sprawę niewymienioną w art. 276 ust. 1 tejże ustawy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że takie szczególne okoliczności nie wystąpiły, ponieważ wbrew twierdzeniom pozwanego nie można przyjąć, że powód zaniechał dochodzenia spornego roszczenia w odpowiednim do tego terminie wyłącznie ze swojej winy. Okolicznością szczególną w niniejszej sprawie jest po pierwsze to, że sposób tzw. „ucywilniania” funkcjonariuszy od 2017 roku wywoływał wiele kontrowersji i towarzyszyło mu wiele niejasności prawnych. W latach 2017-2020 orzecznictwo sądowe, w tym orzecznictwo Sądu Najwyższego koncentrowało się na problemach zróżnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy oraz pracowników Krajowej Administracji Skarbowej, od początku nieposiadających statusu funkcjonariusza, zatrudnionych na innej podstawie niż mianowanie, w zakresie odprawy dla tych ostatnich z tytułu wygaśnięcia ich stosunku pracy (w sytuacji braku otrzymania propozycji dalszego zatrudnienia w KAS), a także niewydawania „ucywilnianym” dotychczasowym funkcjonariuszom świadectw służby, na skutek powszechnego przyjmowania przez Izby Administracji Skarbowej, że w tej sytuacji przyjęcie propozycji pracy nie oznacza „zwolnienia ze służby”. Na tle powołanego orzecznictwa powód, nawet pomimo znajomości ww. pragmatyk służbowych, ewidentnie mógł mieć wątpliwości czy może w swojej sytuacji skutecznie domagać się na drodze sądowej odprawy za zwolnienie ze służby (Służby Celnej) będąc jednocześnie „ucywilnionym” pracownikiem nowo utworzonej Krajowej Administracji Skarbowej, gdyż tym bardziej, że w świetle jednoznacznie brzmiącej regulacji art. 170 ust. 4 ustawy p.w. KAS będącej podstawą wypłat odpraw pieniężnych w okresie przejściowym, opierając się tylko na dosłownej, literalnej wykładni tego przepisu i przepisu art. 170 ust. 1 ustawy p.w. KAS należałoby przyjmować, że ustawodawca uznał, iż odprawa ta należy się tylko w dwóch enumeratywnie wskazanych w przywołanym przepisie przypadkach i oba z nich dotyczą sytuacji, w której były funkcjonariusz nie został pracownikiem KAS, nie godząc się na dalsze zatrudnienie w KAS na podstawie umowy o pracę, albo nie otrzymując takiej propozycji. Nie było wówczas żadnych wskazówek interpretacyjnych (wykładni) w orzecznictwie odnośnie tego problemu prawnego co najmniej do cytowanego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27.04.2022 r., sygn. I PSKP 64/21, w którym po raz pierwszy wskazano, że podstawę prawną dla przyznawania odpraw pieniężnych z tytułu zwolnienia ze służby funkcjonariuszom ucywilnionym z dniem 1 czerwca 2017 r. stanowić może art. 163 ust. 4 ustawy uchylanej w art. 159 pkt 3 cytowanej ustawy p.w. KAS, czyli ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej , przy czym ta podstawa prawna dla odprawy została tylko zasygnalizowana jako możliwość wykładni ww. przepisów z perspektywy koniecznego poszanowania zasad i wartości konstytucyjnych, a nie była przedmiotem rozstrzygnięcia merytorycznego Sądu Najwyższego, gdyż ta konkretna sprawa dotyczyła tylko prawa do otrzymania świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o KAS w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 Przepisów wprowadzających KAS. Nadal nie było wiec jasne, czy ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi do zwolnienia z dotychczasowej służby. Z uwagi na takie, a nie inne brzmienie powołanego przepisu w okresie wcześniejszym, przed podjęciem przez Sąd Najwyższy cytowanej uchwały z dnia 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23, dochodzenie odpraw przez pracowników KAS takich jak powódka („ucywilnionych” byłych funkcjonariuszy) było nie tylko konsekwentnie kwestionowane przez pozwany Skarb Państwa, ale też orzecznictwo sądów powszechnych tym zakresie było niejednolite. Do momentu wydania ww. uchwały z dnia 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23 niektóre Sądy pracy w pierwszej instancji zasądzały takim jak powódka pracownikom odprawy za zwolnienie ze służby, a inne Sądy oddalały tego rodzaju powództwa, zatem na podstawie analizy orzecznictwa nie było wiadomo, czy odprawa z tytułu zwolnienia ze służby ucywilnionym funkcjonariuszom przysługuje, ani na jakiej podstawie prawnej. Wszelkie wątpliwości prawne rozstrzygnęła więc dopiero cytowana uchwała Sądu Najwyższego z lutego z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie III PZP 2/23, w której Sąd Najwyższy po raz pierwszy jednoznacznie wyjaśnił, że podstawę prawną dla wypłaty odpraw pracownikom KAS, byłym „ucywilnionym” funkcjonariuszom Służby Celnej, którzy przyjęli propozycję o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 tej ustawy, określającą nowe warunki zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, stanowi art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. W uzasadnieniu tej uchwały jasno wskazano, że w ocenie Sądu Najwyższego w tym zakresie to, iż przepisy te nie odnoszą się wprost do funkcjonariuszy, których stosunek służby uległ przekształceniu w stosunek pracy należało uznać za lukę prawną, gdyż ustawodawca nie dostrzegł skutków zaproponowania i przyjęcia przez funkcjonariusza zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na tyle wyraźnie, by przewidzieć expressis verbis prawo do odprawy w tego rodzaju sytuacjach, co nie oznacza jednak, że prawo takie nie przysługuje. Jest to zatem przypadek, w którym pewna luka legislacyjna może zostać wypełniona przez sięgnięcie do innych (niż językowa) metod wykładni. A w tym akurat przypadku, zarówno wykładnia systemowa, jak i wykładnia celowościowa dokonywane w oparciu o treść przepisów ustaw wprowadzających KAS, jak również uchylanej ustawy o Służbie Celnej , czy w końcu art. 64 ust. 2 Konstytucji RP pozwalają na przyjęcie, że w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, a następnie nawiązania z nim stosunku pracy na podstawie umowy o pracę zawartą z tą Służbą funkcjonariuszowi przysługuje również odprawa pieniężna na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 p.w. KAS. Sytuacja takiego funkcjonariusza nie może być bowiem gorsza od sytuacji funkcjonariusza, którego stosunek służbowy wygasł wobec niezaproponowania lub odrzucenia zatrudnienia w formie pracowniczej, podczas gdy obaj Ci funkcjonariusze tracą swój status funkcjonariusza oraz związane z nim uprawnienia. Powyższy stan niepewności prawnej był więc niewątpliwie szczególną okolicznością w rozumieniu art. 252 ust. 1 cytowanej ustawy o KAS, skoro nawet Sądy pracy rozstrzygały odmiennie, to nie sposób było wymagać od powoda, nawet przy dobrej znajomości, aby samodzielnie dokonał takiej wykładni jak Sąd Najwyższy w przytoczonej uchwale z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23). Przy tym pomimo tego, że powyższy problem prawny został jednoznacznie rozstrzygnięty dopiero tą uchwałą, to powód już wcześniej, gdy tylko dowiedział się o korzystnych wyrokach Sądu I instancji w sprawach o odprawy wydanych na rzecz znanych jej innych pracowników Izby Administracji Skarbowej w O. , będących w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej jak on, zaraz po tym złożył własny pozew o odprawę w niniejszej sprawie. Z pewnością nie można więc w tej sytuacji zasadnie twierdzić, że uchybił terminowi z art. 252 ust. 1 ustawy o KAS z własnej winy. Po drugie za brakiem winy powoda w formalnym przekroczeniu terminu z art. 252 ust. 1 ustawy o KAS przemawia to, że złożył formalny wniosek do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. wypłatę odprawy pieniężnej oraz o wydanie świadectwa służby (co przerwało bieg przedawnienia), natomiast w odpowiedzi otrzymał informację o braku prawa do odprawy. W ocenie Sądu Okręgowego w realiach niniejszej sprawie nie można się zgodzić z argumentacją pozwanego, że skoro przez kolejne lata powód nie występował do kierownictwa z „nowym pismem” w tej sprawie, to oznacza, że definitywnie doszło do przedawnienia jego roszczenia o zapłatę odprawy pieniężnej. Sam pozwany konsekwentnie we wszystkich sprawach inicjowanych na wniosek pracowników KAS znajdujących się w takiej samej sytuacji jak powód i domagających się odpraw podnosił zarzut przedawnienia i wnosił o oddalenie powództw. Skoro więc niektóre procesy zostały wygrane w pierwszej instancji, to znaczy, że dopiero wówczas powód mógł się dowiedzieć, że ma realną szansę na wygranie analogicznego procesu przeciwko pozwanemu, pomimo owego konsekwentnego zarzutu przedawnienia z jego strony, a wcześniej równie „konsekwentnego” stanowiska, że te odprawy nie należą się w tego rodzaju stanach faktycznych. W latach 2017-2022 wątpliwości natury prawnej miały rozmaite Sądy Pracy, z uwagi na opisany wyżej stan niepewności prawnej, spowodowany ewidentną luką ustawową, którą trzeba było „wypełnić” aksjologicznie wykładnią systemową, co miało miejsce dopiero w powołanej uchwale SN z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23). W ocenie Sądu Okręgowego powód miał więc zrozumiałe powody aby być zawiedzony stanowiskiem pozwanego. Podsumowując, przyjmując zgodnie z art. 251 ust. 1 cytowanej ustawy o KAS formalnie doszło do przedawnienia roszczenia powoda o zapłatę odprawy, to w opisanym stanie faktycznym za całkowicie bezzasadny należało uznać zarzut, że powód „zaniechał” dochodzenia tego roszczenia w terminie wyłącznie ze swojej winy i nie zachodzą w sprawie żadne „wyjątkowe okoliczności”, obiektywnie uniemożliwiające powódce dochodzenie roszczenia przed upływem tego terminu. Takie okoliczności, jak wyżej wskazano, niewątpliwie wystąpiły i jest to głównie omówiona wyżej luka ustawodawcza w przepisach art. 170 ust. 4 w zw. z art. 170 ust. 1 cytowanej ustawy p.w. KAS i wynikający z niej stan niepewności prawnej, usunięty jednoznacznie dopiero cytowaną wykładnią SN z uchwały z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23). Dlatego na marginesie tylko można jeszcze nadmienić, że przyjęcie przeciwnej oceny pojęcia „wyjątkowych okoliczności” z art. 252 ust. 2 cytowanej ustawy o KAS byłoby naruszeniem klauzuli z art. 8 k. p. , zgodnie z którą nie można czynić ze swojego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem bądź z zasadami współżycia społecznego. Powód nie ponosi winy w tym, że na drogę sądową wystąpił po upływie trzech lat od złożenia pracodawcy wniosku o odprawę z uwagi na ww. wyjątkowe okoliczności, a najbardziej ważką był niewątpliwie opisany błąd legislacyjny przy tworzeniu prawa związanego z reformą administracji celno-skarbowej, który doprowadził do ww. luki prawnej, co do której konieczne okazało się wydanie interpretacyjnej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23). Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, by osoba działająca w zaufaniu do organów państwowych, jak Sejm jako ustawodawca, a także Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. jako pracodawca ponosić miała negatywne konsekwencje niestaranności prawodawcy, jak i wprowadzającego ją de facto w błąd stanowiska pracodawcy, czyli konsekwentnego odmawiania przez niego odpraw przez jak najdłuższy okres, a następnie równie konsekwentnego podnoszonego zarzutu przedawnienia we wszystkich sprawach inicjowanych na wniosek pracowników znajdujących się w takiej sytuacji jak powódka („ucywilnionych” byłych funkcjonariuszy) popieranego twierdzeniem, że powinni byli sami wiedzieć o możliwości sądowego dochodzenia tego roszczenia, którego mogli bez żadnych przeszkód dochodzić w terminie, ale jednostronnie i z własnej winy tego „zaniechali”, uchybiając trzyletniemu terminowi z art. 252 ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej. Uwzględnienie w tej sytuacji zarzutu przedawnienia nie tylko oznaczałoby brak uwzględnia ww. „wyjątkowych okoliczności” przewidzianych w art. 252 ust. 2 cytowanej ustawy o KAS, ale także naruszałoby klauzulę z art. 8 k. p. Mając powyższe na uwadze na podstawie powołanych przepisów oraz art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji, zasądzając na rzecz powoda odprawę w niekwestionowanej wysokości. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadnia przepis art. 98 §1 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Sąd zasądził zatem od pozwanego na rzecz powódki koszty zastępstwa w kwocie 1350,00 zł na podstawie §2 pkt 5, §9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t. j.). Sędzia Wojciech Sabat