Orzeczenie · 2024-06-18

V P 46/24

Sąd

Sąd Rejonowy w Rybniku

Miejsce

Rybnik

Data

2024-06-18

SAOSPracyprawo pracyrejonowy

wynagrodzeniereferendarz sądowyustawa okołobudżetowakonstytucjaniezgodność z konstytucjąprawo o ustroju sądów powszechnychsąd rejonowyrygor natychmiastowej wykonalności

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódka K. T., referendarz sądowy, wniosła pozew przeciwko Sądowi Rejonowemu w R. o zapłatę kwoty 18.242,55 zł brutto wraz z odsetkami, domagając się wyrównania wynagrodzenia za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. Powódka argumentowała, że wynagrodzenie należne jej zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (PrUSP) zostało zaniżone na skutek zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022. Pozwany Sąd Rejonowy w R. wniósł o oddalenie powództwa, wskazując na wyjątkową sytuację finansów publicznych związaną z pandemią i konieczność działania na podstawie obowiązujących przepisów. Sąd Rejonowy w Rybniku uwzględnił powództwo, uznając przepisy ustaw okołobudżetowych za niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2, art. 32 i art. 2 Konstytucji. Sąd podkreślił, że wynagrodzenie sędziów i referendarzy sądowych musi odpowiadać godności urzędu i zakresowi obowiązków, a przepisy te naruszały zasadę sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, uznając je za epizodyczne i arbitralne, i oparł rozstrzygnięcie na przepisach PrUSP. W konsekwencji zasądzono na rzecz powódki dochodzoną kwotę wraz z odsetkami, a częściowo wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które modyfikują zasady ustalania wynagrodzeń sędziów i referendarzy sądowych, mogą być stosowane, jeśli są sprzeczne z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych, które modyfikują zasady ustalania wynagrodzeń sędziów i referendarzy sądowych w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, nie mogą być stosowane w indywidualnej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które obniżały wynagrodzenia referendarzy sądowych w stosunku do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, naruszały art. 178 ust. 2 Konstytucji RP (wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu), art. 32 (zasada równego traktowania) i art. 2 (zasada sprawiedliwości społecznej). Sąd miał obowiązek odmówić zastosowania tych przepisów, ponieważ były one sprzeczne z Konstytucją, a Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat zasad kształtowania wynagrodzeń sędziowskich.

Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest obowiązany do oceny konstytucyjności przepisu ustawy w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danego stanu faktycznego w indywidualnej sprawie i w przypadku stwierdzenia sprzeczności z Konstytucją, ma prawo odmówić jego zastosowania.

Uzasadnienie

Sąd powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dopuszczają tzw. 'rozproszoną kontrolę konstytucyjną' przez sądy powszechne. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ sąd orzeka o indywidualnym stosunku społecznym, a nie o prawie jako takim.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zasądzenie

Strona wygrywająca

K. T.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K. T.	osoba_fizyczna	powódka
Sąd Rejonowy w R.	instytucja	pozwany

Przepisy (10)

Główne

PrUSP art. 151b § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Wynagrodzenie zasadnicze referendarza sądowego wynosi 75% wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu rejonowego w stawce pierwszej, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego.

PrUSP art. 91 § § 1c

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz dyskryminacji.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada sprawiedliwości społecznej.

Pomocnicze

PrUSP art. 91 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego.

ustawa okołobudżetowa na rok 2021 art. 12 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021

Ustalono wynagrodzenia referendarzy sądowych w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku 2019, zamiast roku poprzedniego.

ustawa okołobudżetowa na rok 2022 art. 8 § ust. 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022

Ustalono wynagrodzenia referendarzy sądowych w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku 2020, zamiast roku poprzedniego.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Orzeczenie o odsetkach ustawowych za opóźnienie.

k.p.c. art. 477 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję RP (art. 178 ust. 2, art. 32, art. 2). • Sąd ma prawo odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją. • Wynagrodzenie referendarza sądowego powinno być ustalane na podstawie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, a nie epizodycznych ustaw okołobudżetowych.

Odrzucone argumenty

Ustalenie wynagrodzenia referendarzy sądowych według ustaw okołobudżetowych było uzasadnione wyjątkową sytuacją finansów publicznych. • Pozwany musiał działać na podstawie obowiązujących przepisów i nie miał uprawnień do oceny ich konstytucyjności.

Godne uwagi sformułowania

nie ma uprawnień do tego aby samodzielnie ocenić konstytucyjność przepisów i zastosować bezpośrednio przepisy ustawy o ustroju sądów powszechnych • nie kwestionował obliczeń odnoszących się do wysokości wynagrodzenia powódki • ustalenie w przedmiotowych latach wynagrodzenia referendarzy sądowych według zasad określonych w ustawach okołobudżetowych związane było z wyjątkową sytuacją finansów publicznych • nie kwestionuje co do wysokości roszczenia powódki w zakresie odsetek skapitalizowanych