V NS 11/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z wniosku H. S. (1) o podział majątku wspólnego oraz dział spadku. Wnioskodawca domagał się podziału majątku wspólnego A. S. i H. S. (1), działu spadku po A. S., częściowego działu spadku po T. S. oraz częściowego działu spadku po H. S. (2). Sąd oddalił wniosek o częściowy dział spadku po H. S. (2). Dokonano podziału majątku wspólnego A. S. i H. S. (1), działu spadku po A. S. oraz działu spadku po T. S., przyznając wnioskodawcy H. S. (1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) w P. Tytułem spłaty zasądzono od wnioskodawcy na rzecz M. Z. (1) kwotę 24.164 zł, a na rzecz J. C. kwotę 38.662,50 zł. Zasądzono również kwoty tytułem rozliczenia pożytków z najmu lokalu (na rzecz M. Z. (1) 4.182 zł, na rzecz J. C. 4.230 zł) oraz rozliczenia długów spadkowych (na rzecz wnioskodawcy od M. Z. (1) 319,80 zł i od J. C. 121,83 zł w zakresie spadku po A. S.; na rzecz wnioskodawcy od M. Z. (1) 140,62 zł i od J. C. 225 zł w zakresie spadku po T. S.). Sąd uwzględnił zarzut przedawnienia w zakresie części roszczeń o pożytki. Rozliczenie darowizny dokonanej na rzecz M. Z. (1) przez A. S. i H. S. (1) nastąpiło zgodnie z art. 1040 kc, co wpłynęło na udziały w spadku po A. S. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do udziałów stron w majątku wspólnym i spadkach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 1040 kc w przypadku darowizny przewyższającej schedę spadkową, przedawnienie roszczeń o pożytki z rzeczy wspólnej, rozliczenia nakładów i pożytków w sprawach o podział majątku i dział spadku.
Szczegółowe ustalenia faktyczne dotyczące wartości darowizn, nakładów i pożytków są kluczowe dla zastosowania przedstawionych zasad.
Zagadnienia prawne (4)
Jakie są zasady podziału majątku wspólnego i działu spadku w sytuacji, gdy jeden ze spadkobierców otrzymał od spadkodawców darowiznę, której wartość przewyższa wartość jego schedy spadkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli wartość darowizny przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest zobowiązany do zwrotu nadwyżki, ale nie jest również uwzględniany przy dziale spadku w zakresie tej części spadku, która przypadałaby mu z tytułu tej darowizny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 1040 kc, zgodnie z którym w sytuacji, gdy darowizna przewyższa schedę spadkową, spadkobierca nie jest uwzględniany przy dziale spadku. W analizowanej sprawie wartość darowizny przekroczyła schedę spadkową po A. S. dla M. Z. (1), co skutkowało wyłączeniem jej z dziedziczenia po A. S. w tym zakresie.
Czy roszczenia o zwrot pożytków z rzeczy wspólnej (czynszu najmu) ulegają przedawnieniu i jaki jest termin przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenia o zwrot pożytków z rzeczy wspólnej, mające charakter okresowy (czynsz najmu), przedawniają się z upływem 3 lat.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 118 kc (w brzmieniu obowiązującym od 09.07.2015 r.) oraz utrwalone orzecznictwo, wskazując na 3-letni termin przedawnienia dla roszczeń okresowych, takich jak czynsz najmu. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym pożytki powinny być rozliczone, a jeśli takiej umowy nie było – niezwłocznie po ich pobraniu.
Czy nakłady na nieruchomość, które zostały zbyte przez jednego ze spadkobierców bez zgody pozostałych, podlegają rozliczeniu w postępowaniu działowym?
Odpowiedź sądu
Tak, podlegają rozliczeniu, ale sąd musi mieć możliwość ustalenia ich wartości na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 1036 kc, rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku bez zgody pozostałych spadkobierców jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby ich uprawnienia. Choć istniała podstawa do rozliczeń, sąd nie dysponował danymi pozwalającymi ustalić wartość zbytego nakładu (altany), co uniemożliwiło jego uwzględnienie w postępowaniu.
Jak rozlicza się koszty utrzymania i wydatki związane z rzeczą wspólną/spadkową w sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli/spadkobierców pobierał pożytki z tej rzeczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów, w takim samym stosunku ponoszą oni wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 207 kc, zgodnie z którym pożytki i wydatki rozdziela się proporcjonalnie do udziałów. Wnioskodawca pobierał pożytki z najmu lokalu, a uczestnicy nie partycypowali w kosztach utrzymania. Sąd uwzględnił poniesione przez wnioskodawcę koszty podatku i ubezpieczenia, pomniejszając nimi uzyskane przychody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. S. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. Z. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| J. C. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| H. S. (2) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| A. S. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| T. S. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (28)
Główne
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców.
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności w częściach ułamkowych.
k.c. art. 1039 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek wzajemnego zaliczenia darowizn na schedę spadkową między zstępnymi lub zstępnymi i małżonkiem.
k.c. art. 1040
Kodeks cywilny
Skutki sytuacji, gdy wartość darowizny przewyższa wartość schedy spadkowej.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Stosunkowy rozdział pożytków i wydatków związanych z rzeczą wspólną/spadkową.
Pomocnicze
k.c. art. 43 § § 1
Kodeks cywilny
Określa równe udziały małżonków w majątku wspólnym.
Dz.U. Nr 162, poz. 1691 art. 5 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw
Do podziału majątku wspólnego, jeżeli wspólność majątkowa ustała przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
krio art. 32 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Definiuje dorobek małżonków jako przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności.
Dz.U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 art. 215 § § 2 zd. 1 i § 4
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze
Określa, że spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia potrzeb rodziny należy wspólnie do obojga małżonków.
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd z urzędu ustala skład i wartość majątku podlegającego podziałowi.
krio art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku do podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o dziale spadku do podziału majątku wspólnego.
k.c. art. 210
Kodeks cywilny
Przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności przez podział rzeczy wspólnej.
k.c. art. 212 § § 2
Kodeks cywilny
Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych.
k.c. art. 922 § § 3
Kodeks cywilny
Do długów spadkowych należą koszty pogrzebu, postępowania spadkowego, zachowek, zapisy i polecenia.
k.c. art. 1042 § § 1
Kodeks cywilny
Sposób przeprowadzenia zaliczenia darowizny na schedę spadkową.
k.c. art. 1042 § § 2
Kodeks cywilny
Określa sposób ustalania wartości darowizny dla celów zaliczenia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń (w tym 3-letni dla roszczeń okresowych).
Dz.U. z 2018 r. poz. 1104 art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Stosowanie przepisów o przedawnieniu w nowym brzmieniu do roszczeń powstałych przed wejściem w życie ustawy.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzeka według stanu rzeczy z chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ponoszenia kosztów postępowania przez strony.
Dz.U. z 2023 r. poz. 1170 t.j. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zasady ponoszenia kosztów sądowych w sprawach o podział majątku i dział spadku.
Dz.U. z 2023 r. poz. 1170 t.j. art. 83 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Szczegółowe rozliczenie kosztów sądowych.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów do postępowań nieprocesowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wartość darowizny przekraczała schedę spadkową, co skutkowało zastosowaniem art. 1040 kc. • Roszczenia o pożytki z najmu uległy częściowemu przedawnieniu. • Nakłady na lokal (podatek, ubezpieczenie) powinny zostać odliczone od przychodów z najmu. • Wartość zbytej altany nie mogła zostać ustalona, co uniemożliwiło jej rozliczenie.
Odrzucone argumenty
Roszczenia o pożytki w całości zasługują na uwzględnienie. • Darowizna nie powinna być zaliczana na schedę spadkową. • Wnioskodawca powinien zostać obciążony kosztami utrzymania lokalu w pełnej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ustalił następujący stan faktyczny: • Wnioskodawca podniósł zarzut przedawnienia zgłoszonych przez uczestników roszczeń z tytułu rozliczenia pożytków. • Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego o rozstrzygnięciach dotyczących dzielonego majątku decydują we wszystkich sprawach działowych [...] okoliczności istniejące w chwili podziału. • Wartość darowizny [...] przekraczała zatem wysokość w/w schedy spadkowej. • Roszczenia uczestników o rozliczenie pożytków z tytułu pobranego przez wnioskodawcę czynszu najmu lokalu mieszkalnego [...] przedawniały się w terminie 3 lat.
Skład orzekający
Lidia Mierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 1040 kc w przypadku darowizny przewyższającej schedę spadkową, przedawnienie roszczeń o pożytki z rzeczy wspólnej, rozliczenia nakładów i pożytków w sprawach o podział majątku i dział spadku."
Ograniczenia: Szczegółowe ustalenia faktyczne dotyczące wartości darowizn, nakładów i pożytków są kluczowe dla zastosowania przedstawionych zasad.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego podziału majątku i działu spadku, obejmującego kluczowe zagadnienia prawne jak rozliczenie darowizny przewyższającej schedę spadkową i przedawnienie roszczeń o pożytki, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Darowizna większa niż spadek? Jak sąd rozlicza majątek i długi po śmierci bliskich.”
Dane finansowe
WPS: 309 300 PLN
spłata: 24 164 PLN
spłata: 38 662,5 PLN
rozliczenie pożytków: 4182 PLN
rozliczenie pożytków: 4230 PLN
rozliczenie długów spadkowych: 319,8 PLN
rozliczenie długów spadkowych: 121,83 PLN
rozliczenie długów spadkowych: 140,62 PLN
rozliczenie długów spadkowych: 225 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.