Orzeczenie · 2013-05-08

V KK 76/13

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2013-05-08
SAOSKarneprzestępstwa skarboweWysokanajwyższy
odpowiedzialność podmiotów zbiorowychprzestępstwo skarbowepodatek dochodowyPIT-4RkasacjaSąd Najwyższyprawo karne skarboweprezes zarządu

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 19 listopada 2010 r., który stwierdził odpowiedzialność podmiotu zbiorowego „T.” Sp. z o.o. w likwidacji za czyn zabroniony z art. 77 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 9 § 3 k.k.s., popełniony przez prezesa zarządu T. W. poprzez niezapłacenie podatku dochodowego od pracowników w łącznej kwocie 94.044,00 zł. Sąd Rejonowy wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 1 000 zł oraz orzekł przepadek korzyści majątkowej w kwocie 14.599,58 zł. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, wskazując, że przepis ten w ówczesnym brzmieniu nie mógł stanowić podstawy odpowiedzialności podmiotu zbiorowego za czyn popełniony przez prezesa zarządu działającego w ramach swoich uprawnień. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, podkreślając, że odpowiedzialność podmiotu zbiorowego ma charakter wtórny i wymaga stwierdzenia winy podmiotu. Wskazał, że zgodnie z art. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wyroku, zawinienie podmiotu zbiorowego odnosiło się do braku należytej staranności w wyborze lub nadzorze nad osobami wymienionymi w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy, a nie nad osobami zarządzającymi (art. 3 ust. 1). Sąd Najwyższy powołał się na utrwaloną linię orzeczniczą własną oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, które potwierdzały taką interpretację. Zaznaczył, że nowelizacja ustawy z 2011 r. zmieniła ten stan prawny, ale nie może działać wstecz ze względu na art. 42 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2011 r., zasada niedziałania prawa wstecz w prawie karnym skarbowym i odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych z 2011 r. i specyficznej sytuacji odpowiedzialności za czyny prezesów zarządu.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepis art. 5 ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, w brzmieniu obowiązującym w 2010 r., pozwalał na przypisanie winy podmiotowi zbiorowemu za czyn zabroniony popełniony przez prezesa zarządu działającego w ramach swoich uprawnień?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie pozwalał na przypisanie winy podmiotowi zbiorowemu za czyny popełnione przez prezesa zarządu działającego w ramach swoich uprawnień.

Uzasadnienie

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wyroku Sądu Rejonowego (art. 5 w zw. z art. 3 ust. 1) odnosiła przesłankę zawinienia jedynie do osób wymienionych w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy (osoby dopuszczone do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez przełożonego, lub działające za zgodą/wiedzą przełożonego), a nie do osób zarządzających podmiotem zbiorowym.

Czy nowelizacja ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych z 2011 r., wprowadzająca możliwość przypisania winy podmiotowi zbiorowemu za czyny prezesów zarządu, może działać wstecz?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nowelizacja ta nie może działać wstecz ze względu na art. 42 ust. 1 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Zasada niedziałania prawa wstecz, wynikająca z Konstytucji, uniemożliwia stosowanie przepisów wprowadzonych nowelizacją z 2011 r. do zdarzeń, które miały miejsce przed jej wejściem w życie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
podmiot zbiorowy "T." Sp. z o.o. w likwidacji (w wyniku uwzględnienia kasacji Prokuratora Generalnego)

Strony

NazwaTypRola
„T.” Spółka z o.o. w likwidacjispółkapodmiot zbiorowy
T. W.osoba_fizycznaosoba fizyczna odpowiedzialna za czyn zabroniony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
Prokurator Rejonowyorgan_państwowywnioskodawca
Urząd Skarbowy w J.instytucjapokrzywdzony

Przepisy (12)

Główne

k.k.s. art. 77 § § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 9 § § 3

Kodeks karny skarbowy

u.o.p.z. art. 3 § ust. 1

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

Definiuje osoby fizyczne, których zachowanie może rodzić odpowiedzialność podmiotu zbiorowego.

u.o.p.z. art. 4

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

Określa warunek potwierdzenia czynu zabronionego przez osobę fizyczną orzeczeniem karnym.

u.o.p.z. art. 5

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

Definiuje przesłankę zawinienia podmiotu zbiorowego. W brzmieniu obowiązującym w dacie wyroku Sądu Rejonowego, odnosiła się do braku staranności w wyborze lub nadzorze nad osobami z art. 3 ust. 2 i 3, a nie nad osobami zarządzającymi (art. 3 ust. 1).

Konstytucja RP art. 42 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakazuje działania prawa wstecz.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 38 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.o.p.z. art. 7 § ust. 1

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

u.o.p.z. art. 8 § ust. 1

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 537 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 5 ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wyroku Sądu Rejonowego nie pozwalał na przypisanie winy podmiotowi zbiorowemu za czyny popełnione przez prezesa zarządu działającego w ramach swoich uprawnień. • Nowelizacja ustawy z 2011 r. wprowadzająca możliwość przypisania winy za czyny prezesów zarządu nie może działać wstecz.

Godne uwagi sformułowania

odpowiedzialność podmiotu zbiorowego na gruncie przepisów ustawy [...] ma charakter niesamoistny i wtórny. • Spełnienie powyższego warunku nie wystarcza jednak do przypisania odpowiedzialności podmiotowi zbiorowemu. Z art. 5 ustawy wynika bowiem jednoznacznie, że kolejnym warunkiem (materialnoprawną przesłanką) tej odpowiedzialności jest stwierdzenie winy podmiotu zbiorowego. • Przepis ten jednak nie może działać wstecz.

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Michał Laskowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2011 r., zasada niedziałania prawa wstecz w prawie karnym skarbowym i odpowiedzialności podmiotów zbiorowych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych z 2011 r. i specyficznej sytuacji odpowiedzialności za czyny prezesów zarządu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności prawnej spółek za czyny ich zarządów, a także zasady niedziałania prawa wstecz, co ma znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców i prawników.

Czy prezes zarządu może wciągnąć spółkę w kłopoty prawne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 94 044 PLN

kara pieniężna: 1000 PLN

przepadek korzyści majątkowej: 14 599,58 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst