V KK 68/19

Sygn. akt V KK 68/19
POSTANOWIENIE
Dnia 14 marca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 14 marca 2019 r.,
sprawy
J. W.
skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 222 § 1 k.k., art. 190 § 1 k.k. i inne,
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
z dnia 17 września 2018 r., sygn. akt II Ka
[…]
,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.
z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II K
[…]
,
na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 531 § 1 k.p.k. i art. 523 § 3 k.p.k. w zw. z art. 429
in fine
k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
I. pozostawić bez rozpoznania kasację obrońcy skazanego;
II. zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne;
III. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokata T. G., Kancelaria Adwokacka w K., kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i 80/100), w tym 23% podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 17 września 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II Ka
[…]
, Sąd Okręgowy w K., po rozpatrzeniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego J. W., utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II K
[…]
, skazujący go za ciąg dwóch przestępstw – z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 222 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres 2 lat próby. Nadto zobowiązano oskarżonego na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k. do przeproszenia pokrzywdzonych na piśmie w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku, a na podstawie art. 72 § 1 pkt 7a k.k. do powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonymi w jakiejkolwiek formie i zbliżania do nich na odległość mniejszą niż 20 metrów, za wyjątkiem konieczności załatwiania spraw w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K.. Sąd zasądził również od J. W. na rzecz oskarżycielek posiłkowych kwoty po 1.680 zł na rzecz każdej z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, zwolnił J. W. od kosztów sądowych, w tym od opłaty oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy kwotę 1.033,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemu z urzędu.
Z orzeczeniem Sądu Okręgowego nie zgodził się obrońca J. W., który wniósł kasację na korzyść skazanego i zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia - art. 439 § 1 pkt 1
in fine
k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 6 i 7 k.p.k. poprzez „niewyłączenie Sędziego D. mimo, iż skazany w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w dniu 6 września 2017 r. złożył wniosek o jego wyłączenie, powołując się m. in na okoliczność, iż wcześniej prowadził on sprawy przeciwko jego rodzinie, a okoliczność prowadzenia wcześniej spraw przeciwko skazanemu jak i członkom jego rodziny Sędzia D. potwierdził w oświadczeniu z dnia 7.09.2018 r. (k. 185), po czym skazany złożył jeszcze dwukrotnie wniosek o wyłączenie Sędziego D., co do którego decyzję podjął sam Sędzia D.”.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 września 2018 r. oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 marca 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K., jako Sądowi I instancji, zwolnienie oskarżonego od opłaty od kasacji, albowiem ze względu na trudną sytuację materialną nie jest on w stanie jej uiścić oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. G. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem kasacji, albowiem nie zostały one opłacone nawet w części.
W odpowiedzi na kasację obrońcy Prokurator Rejonowy w K. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
W zaistniałej sytuacji procesowej zaszła potrzeba rozstrzygnięcia z urzędu, czy przedmiotowa kasacja została prawidłowo przyjęta i czy jest prawnie dopuszczalna.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zarządzeniem upoważnionego sędziego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II WKK
[…]
, kasacja została przyjęta na podstawie art. 530 § 1 k.p.k., jako odpowiadająca warunkom formalnym (k. 6). W wyniku analizy treści kasacji dokonanej obecnie przez Sąd Najwyższy należało jednak stwierdzić, że kasacja wniesiona przez obrońcę -
adwokata T. G. -
jest niedopuszczalna z mocy ustawy, i chociaż wadliwie została przyjęta, podlegała pozostawieniu bez rozpoznania.
Zgodnie z przepisem art. 519 k.p.k., kasacja przysługuje tylko od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie. Jednocześnie przepis art. 523 § 2 k.p.k. określa przedmiotowe ograniczenia i wskazuje kategorie spraw, w których kasacja może być wniesiona przez strony. Stanowi, że kasację na korzyść oskarżonego można wnieść jedynie w razie skazania za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. A zatem
a contrario,
dyspozycją tego przepisu nie są objęte przypadki prawomocnego skazania, jeżeli takiemu skazaniu nie towarzyszy jednocześnie prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary bezwzględnej pozbawienia wolności.
Zgodnie z art. 523 § 4 ust. 1 i 2 k.p.k., ograniczenie to nie dotyczy kasacji wniesionej z powodu uchybień określonych w art. 439 k.p.k. lub przez tzw. podmiot szczególny wymieniony w art. 521 k.p.k.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji wymierzył
skazanemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając wykonanie tej kary na okres 2 lat, zaś Sąd II instancji utrzymał wyrok w mocy. W tej sytuacji niemożliwe było wniesienie kasacji, chyba, że wystąpiłyby uchybienia określone w art. 439 k.p.k., które technicznie w sposób formalny zostały w treści zarzutu kasacyjnego sformułowane.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że błędne nazwanie przez skarżącego zarzutu kasacyjnego nie m
oże ani zobowiązywać, ani też uprawniać instancji kasacyjnej do badania - pod pozorem rozpoznawania zarzutu dopuszczalnego - zasadności zarzutu w danej sytuacji niedopuszczalnego. Ograniczenie możliwości wnoszenia kasacji do wyroków spełniających określone kryteria, wymienione w art.
523 § 2 k.p.k.,
oznacza niemożność podnoszenia w niej zarzutu dotyczącego naruszenia art. 439 § 1 k.p.k. wyłącznie pozornie.  Uchybienie określone w art. 439 § 1 k.p.k., by mogło stanowić podstawę do rozpoznania kasacji, musi być rzeczywistym uchybieniem, a nie uchybieniem pozornym, tak kwalifikowanym przez stronę, aby ograniczenie to ominąć. Przy badaniu tej kwestii konieczna jest więc kontrola, czy treść postawionego zarzutu odpowiada podniesionemu naruszeniu prawa
(zob. w
yrok
Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1996 r.,
V KKN 116/96,
OSNKW 1997, z. 3-4, poz. 34; p
ostanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 27 września 2013 r.,
IV KK 205/13,
LEX nr 1378533;
z dnia 6 grudnia 2002 r., IV KK 376/02, OSNKW 2003, z. 2, poz. 18; z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 402/13, OSNKW 2014, z. 5, poz. 39; z dnia 1 czerwca 2016 r., IV KK 182/16, LEX nr 2142488).
Należy jedynie zasygnalizować, że uchybieniem mieszczącym się w treści art. 439 § 1 k.p.k. jest tylko sytuacja, w której w rozpoznaniu sprawy bierze udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k. Nie chodzi zatem o uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.), ale o sytuację, w której sędzia orzekający w danej sprawie,
na mocy
art. 40 § 1 k.p.k. podlega wyłączeniu z mocy prawa
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2018 r., V KZ 15/18, LEX nr 2473817).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. został złożony dla pozoru, na co wskazuje w całości jego uzasadnienie. Odnosi się ono do naruszenia bezstronności przez sędziego orzekającego w pierwszej instancji oraz do faktu, że oskarżony złożył wniosek o wyłączenie sędziego na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. (k. 184). W dniu 7 września 2017 r. (k. 186) zostało wydane postanowienie, na mocy którego Sąd nie uwzględnił wniosku oskarżonego J. W. o wyłączenie sędziego B. R. od rozpoznawania sprawy Sądu Rejonowego w K. o sygn. akt II K
[…]
.
Analiza treści zarzutu kasacyjnego wskazuje więc, że zarzut naruszenia przepisu art. 439 § 1 k.p.k. został tylko formalnie wskazany, w celu ominięcia ograniczenia ustawowego. Przywołano wprawdzie naruszenie art. 40 § 1 pkt 6 i 7 k.p.k., jednak istota tego zarzutu dotyczyła wyłącznie naruszenia art. 41 § 1 k.p.k., który to zarzut nie może prowadzić do wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
W tej sytuacji niemożliwe było podnoszenie zarzutu powstania bezwzględnej przesłanki odwoławczej.
W rezultacie, w przedmiotowej sprawie kasacja obrońcy skazanego
J. W.
została wadliwie przyjęta, pomimo tego, że była niedopuszczalna z mocy ustawy. Należało zatem rozstrzygnąć w trybie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 531 § 1 k.p.k. i art. 523 § 3 k.p.k. w zw. z art. 429
in fine
k.p.k., o jej pozostawieniu bez rozpoznania właśnie z tego powodu.
Należy nadmienić, że obrońca z urzędu skazanego
zawarł w kasacji
wniosek o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji. Faktem jest, iż Sąd Najwyższy wskazywał wielokrotnie w swym orzecznictwie, że sporządzenie i wniesienie niedopuszczalnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia przez obrońcę z urzędu, nie daje podstawy do przyznania wynagrodzenia za taką czynność, albowiem Skarb Państwa nie może ponosić finansowych skutków podejmowania przez podmiot fachowy czynności prawnie niedopuszczalnych
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 lutego 2005 r., IV KK 418/04, LEX nr 223047; z dnia 24 kwietnia 2007 r., IV KK 98/07, Prok. i Pr. 2007, nr 10, poz. 20; z dnia 27 sierpnia 2008 r., IV KK 271/08, LEX nr 567076).
W niniejszej sprawie należało więc rozstrzygnąć, czy mimo uznania kasacji za niedopuszczalną z mocy ustawy, możliwe jest uwzględnienie wniosku obrońcy. Uznał Sąd Najwyższy, że w realiach procesowych niniejszej sprawy wniosek ten jest uzasadniony. Zarządzeniem z dnia 11 października 2018 r. sędzia Sądu Okręgowego w K. uwzględniając wniosek skazanego, wyznaczył na podstawie art. 81 § 1 k.p.k. w zw. z art. 78 § 1 k.p.k. i art. 84 § 3 k.p.k. J. W. obrońcę z urzędu w osobie adwokata T. G. „do sporządzenia i podpisania kasacji” (k. 435, tom III). Obrońca wywiązał się ze swego zadania, starając się wykazać w interesie skazanego, wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej. Fakt, że przedstawione argumenty były chybione i jedynie pozornie dotyczyły naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., nie może pozbawiać obrońcy należnego mu wynagrodzenia.
W tej sytuacji wynagrodzenie obrońcy z urzędu zasądzono na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, tytułem sporządzenia i wniesienia kasacji na rzecz skazanego J. W.. Zgodnie z treścią paragrafu 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, opłata za sporządzenie i wniesienie kasacji w sprawie, w której w pierwszej instancji wyrok wydał sąd rejonowy, wynosi 360 zł, która to kwota winna być powiększona o 23% podatku VAT.
Natomiast o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., zwalniając od nich skazanego i obciążając tymi kosztami Skarb Państwa.