V KK 436/25 POSTANOWIENIE Dnia 23 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 23 lipca 2026 r., sprawy J.S. skazanego z art. 56 § 1 k.k.s. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 25 marca 2025 r., V Ka 213/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Mławie z dnia 30 października 2023 r., II K 429/20, p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazanego J.S. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [WB] UZASADNIENIE J.S. został oskarżony o to, że: w okresie od 10.02.2009 r. do 29.04.2010 r. w M., prowadząc działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "T.", działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, z naruszeniem art. 22 ust. 1 pkt 1 lit. b i c i pkt 4 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym V KK 436/25 2 od osób fizycznych (DZ.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn.. zm.) oraz art. 86 ust. 1 o 2 pkt 1 lit a oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), w złożonych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M. zeznaniach PIT-36L o wysokości osiągniętego w 2008 i 2009 roku dochodu oraz deklaracjach VAT-7 za luty, kwiecień, sierpień, październik i grudzień 2009 roku podał nieprawdę co do wysokości kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej zawyżając je: w 2008 roku o łączną kwotę 443.919,78 zł poprzez zaliczenie do nich wydatków nie mających związku z osiągniętymi przez podatnika przychodami (...), zawyżonych odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wydatków, których w rzeczywistości nie poniesiono (...); w 2009 roku o łączną kwotę 858.917,30 zł poprzez zaliczenie do nich wydatków związanych z niezakończoną inwestycją, zawyżonych odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wydatków, których w rzeczywistości nie poniesiono (...), a także podał nieprawdę co do wysokości podatku naliczonego uprawniającego do obniżenia podatku należnego zawyżając ją w lutym, kwietniu, sierpniu, październiku i grudniu 2009 roku o kwotę łączną 85.707,28 zł poprzez zaliczenie do niej podatku naliczonego z faktur VAT dokumentujących w wyżej wymienionych miesiącach zakupy kostki brukowej, części samochodowych i usług naprawy pojazdów od firmy M., które w rzeczywistości nie miały miejsca, przez co uszczuplił podatek dochodowy od osób fizycznych za 2008 rok o kwotę 84.344 zł, za 2009 rok o kwotę 163.194 zł oraz podatek od towarów i usług za miesiące 2009 roku: luty o 19.709 zł, kwiecień o 26.334 zł, sierpień o 11.041 zł, październik o 2.156 zł i grudzień o 26.466 zł - łączne uszczuplenie wynosi 333.245 zł to jest o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. Wyrokiem z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt II K 429/20, Sąd Rejonowy w Mławie uznał J.S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, wypełniającego dyspozycję przepisu art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. i za to na podstawie art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 220 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki równoważną kwocie V KK 436/25 3 150 zł. Wyrok ten zaskarżył - w zakresie J.S. - jego obrońca. Tę apelację, jak i tę wniesioną przez obrońcę drugiego skazanego tym wyrokiem oskarżonego, rozpoznał Sąd Okręgowy w Płocku w dniu 25 marca 2025 r. Wyrokiem w tym dniu wydanym w sprawie V Ka 213/24 zaskarżony wyrok wobec oskarżonego J.S. utrzymał w mocy. Od wyroku Sądu Okręgowego - w zakresie dotyczącym skazanego J.S. - kasację wniósł jego obrońca. Zaskarżył on to orzeczenie w całości i zarzucił mu: naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. poprzez brak umorzenia postępowania karnego wobec J.S., pomimo jednoznacznego uznania zarówno przez Sąd Rejonowy w Mławie, jak i Sąd Okręgowy w Otwocku, iż czynem przypisanym J.S. był czyn z art. 56 § 2 k.k. (tak w kasacji - uwaga SN) w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k. (tak w kasacji - uwaga SN), którego to przedawnienie nastąpiło już w dacie wyrokowania przez Sąd I instancji i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania z uwagi na na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wyszczególnionej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W pisemnej odpowiedzi na kasację Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w O. wniósł o jej oddalenie w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna, tylko tak można ocenić zawarty w niej zarzut. Wykazanie powodów takiej oceny należy rozpocząć od przypomnienia dwóch normatywnych uwarunkowań, w kontekście których należało ją przeprowadzić. Po pierwsze, poza sporem jest, że skarżący mógł powołać się w kasacji wyłącznie na zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w przepisie art. 439 § 1 k.p.k. Jest to następstwem obowiązywania regulacji zawartej w przepisie art.523 § 2 k.p.k. w zw. z art 523 § 4 pkt 1 k.p.k. J.S. został przywołanym wyrokiem Sądu Rejonowego, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Odwoławczego V KK 436/25 4 skazany za przypisane mu przestępstwo na karę grzywny. Stąd zarzut tej kasacji aby miał status dopuszczalnego musiał stanowić rzeczywiście, nie zaś w kreacji jego autora, jedną z bezwzględnych podstaw odwoławczych przewidzianych w art. 439 § 1 k.p.k. Po drugie, równie niewątpliwe jest i to, że przepis art. 439 § 1 k.p.k. nie można poddawać wykładni rozszerzającej. Mocą jego brzmienia Sąd odwoławczy jest bowiem zawsze "niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia" obligowany je uchylić o ile stwierdzi, iż jest ono dotknięte jednym z uchybień wyszczególnionych w nadmienionym przepisie. Takie konsekwencje procesowe sprawiają, że nie można dowolnie interpretować owych uchybień i czynić to wbrew zaszłościom faktycznym i prawnym danej sprawy. Uchybienia procesowe mają bowiem charakter bezwzględnych przyczyn odwoławczych wyłącznie wtedy gdy wymienione w tym przepisie uchybienia zaistniały w rzeczywistości i przez to można to wykazać. Nie ma tu miejsca na domysły, dowolne domniemania, spekulacje czy tworzenie - wbrew faktom i dowodom danej sprawy - własnych konstrukcji prawnych. Tymczasem tego rodzaju sytuacja zaistniała w rozpatrywanej kasacji. Obrońca skazanego w apelacji podnosił jako pierwszy zarzut naruszenia "na podstawie art. 438 § 1 k.p.k. przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 § 2 k.k.s. oraz art. 56 § 2 k.k.s. w zb, z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 grudnia 2016 r. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy zachodziły warunki dające podstawę do zastosowania ustawy względniejszej dla J.S. na podstawie art. 2 § 2 k.k.s. (...) co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez Sąd I instancji błędnej kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonemu i zakwalifikowania go z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s., podczas gdy czyn powinien być zakwalifikowany z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, to jest art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s. w zw. z art. 44 § 5 k.k.s. poprzez ich niezastosowanie”, a przez to (zdaniem obrońcy) doszło do zaistnienia w sprawie "na skutek nie umorzenia V KK 436/25 5 postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. z powodu przedawnienia karalności czynu zarzucanego oskarżonemu, co tym samym stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.". Do tak opisanego zarzutu przedawnienia Sąd Okręgowy odniósł się na stronie 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wykazując jego bezzasadność. Słusznie stwierdził, że pomimo zmiany przepisów dotyczących wysokości minimalnego wynagrodzenia nie ma podstawy do oceny prawnej dokonanego przez oskarżonego czynu jako występku z art. 56 § 2 k.k.s., którego dotyczą krótsze terminy przedawnienia. Zgodnie bowiem z art. 53 § 14 k.k.s. przy ocenie prawnej czynu należy, zgodnie z brzmieniem tej definicji, brać pod uwagę wielkość tego wskaźnika na czas jego popełnienia, także wtedy, gdy w czasie orzekania obowiązuje wskaźnik w innej wysokości. Dlatego jego zmiana w czasie nie prowadzi do zmiany kwalifikacji prawnej czynu, bowiem przepis art. 2 § 2 k.k.s. w takim przypadku nie ma zastosowania. Sąd Okręgowy odwołał się przy tym do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2017 r., V KK 229/17, OSNKW 2018/2/20. W kasacji natomiast obrońca w sposób już odmienny uzasadniał zgłoszony w niej zarzut przedawnienia skutkujący - według niego - koniecznością uznania, iż zaskarżony kasacją wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego są dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Uzasadniał to faktem przywołania w podstawie wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonego art. 2 § 2 k.k.s. Tak konstatując obrońca nie zauważył, że bezspornie J.S. został skazany za czyn wyczerpujący dyspozycję przepisu art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. Świadczy o tym wprost rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Sądu Rejonowego, świadczy o tym opis przypisanego oskarżonemu tak zakwalifikowanego czynu i w końcu świadczy o tym treść uzasadnienia tego wyroku (zwłaszcza zapisy na stronach odnoszących się do "podstawy prawnej wyroku"). Natomiast w podstawie orzeczenia kary wobec oskarżonego Sąd Rejonowy wskazał przepisy art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. Ta rozbieżność pomiędzy treścią podstawy skazania a treścią podstawy orzeczenia kary nie została dostrzeżona przez obrońcę w apelacji i nie była przedmiotem jej V KK 436/25 6 zarzutów, co więcej - wyrażał on w niej wprost stanowisko, że Sąd Rejonowy błędnie dokonał subsumpcji przypisanego oskarżonemu czynu, bowiem prawidłowo winien go zakwalifikować z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. Nie ulega zatem wątpliwości, że w wyroku Sądu meriti zaistniała rozbieżność pomiędzy przyjętą kwalifikacją prawną przypisanego oskarżonemu czynu a podstawą prawną skazania za ten czyn. Te zaszłości powinny były być przez obrońcę skazanego wytknięte i zarzucone w apelacji, w ramach jednak zarzutu naruszenia wymogów art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Tak się jednak nie stało, co skutkowało tym, że już w kasacji obrońca z uwagi na charakter tego uchybienia, nie stanowiącego tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie mógł być przez niego podnoszony. Niezależnie bowiem od tego, że zastosowanie reguły lex mitior dotyczyć powinno nie tylko podstawy orzeczenia kary, ale także podstawy skazania, że w sprawie niniejszej obydwa Sądy stanowczo przyjęły wskazaną w akcie oskarżenia kwalifikację prawną czynu zarzucanego oskarżonemu, a autor apelacji wniesionej na korzyść oskarżonego owej rozbieżności nie dostrzegł, to powołanie art. 2 § 2 k.k.s. nie musiało wcale wiązać się ze zmianą minimalnego wynagrodzenia, ale mogło wiązać się ze zmianą innego przepisu k.k.s., w związku ze zmianą którego sąd przyjął, że względniejsza dla sprawcy jest ustawa obowiązująca w chwili czynu. Fakt powołania go tylko w podstawie wymiaru kary obok przepisu, który nie został wymieniony w podstawie skazania (art. 56 § 2 k.k.s) może świadczyć - tylko w takiej jak ta stwierdzona in concreto sytuacji - że doszło do omyłki pisarskiej, tym bardziej, że Sąd nie wyjaśnił w pisemnych motywach orzeczenia owej różnicy pomiędzy podstawą skazania a podstawą wymiaru kary. Brak jest jednak podstaw do uznania, że sama ta rozbieżność niejako samoistnie skutkowała tym, że wyrok Sądu meriti i utrzymujący go w mocy wyrok Sądu odwoławczego są dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą w postaci przedawnienia ścigania czynu przypisanego skazanemu. Z tych to względów należało postanowić jak wyżej. [WB] [r.g.] V KK 436/25 7
Pełny tekst orzeczenia
V KK 436/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.