V KK 317/26 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie D. N., wobec którego umorzono postępowanie o czyn z art. 280 § 1 k.k. i in. oraz zastosowano środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2026 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji obrońcy podejrzanego od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 lipca 2025 r., V Kz 548/25, utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 20 maja 2025 r., II K 1119/24, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić D. N. od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa; 3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. K., Kancelaria Adwokacka w Z., kwotę 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej D. N. z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji. [J.J.] V KK 317/26 2 UZASADNIENIE D. N. był podejrzany o popełnienie dwóch czynów, polegających na tym, że: I. 5 sierpnia 2024 r. w Z, groził B. J. pozbawieniem życia i zdrowia, przy czym groźba ta wzbudziła w pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k.; II. 5 sierpnia 2024 r. w Z., używając w stosunku do W. N. przemocy polegającej na uderzeniu go głową w okolice nosa i powodując u niego obrażenia ciała w postaci dwóch niewielkich ran tłuczonych powłok głowy zlokalizowanych w obrębie grzbietu nosa oraz prawego łuku brwiowego, co stanowiło naruszenie czynności narządu ciała inne niż określone w art. 156 § 1 k.k. trwające nie dłużej niż siedem dni, a także grożąc W. N. i Z. N. pozbawieniem życia, przy czym groźba ta wzbudziła w pokrzywdzonych uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, dokonał w celu przywłaszczenia zaboru pieniędzy w kwocie 300,00 zł czym działał na szkodę W. N. i Z. N., tj. o czyn z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Postanowieniem z dnia 20 maja 2025 r., II K 1119/24, Sąd Rejonowy w Zgierzu umorzył postępowanie przeciwko D. N. o ww. czyny, przyjmując, że nie mógł on rozpoznać znaczenia swoich czynów i pokierować swoim postępowaniem oraz zastosował względem niego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. To postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem obrońcy podejrzanego, który zakwestionował je w części dotyczącej zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym i zarzucił: „1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wydanego postanowienia, a polegający na przyjęciu, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przez podejrzanego czynu zabronionego o znacznym stopniu społecznej szkodliwości, w sytuacji, w której okoliczność ta nie wynika z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, a nadto Sąd meriti zaniechał ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynów przez podejrzanego już popełnionych – co powoduje, iż nie sposób jest uznać, by zostały V KK 317/26 3 spełnione warunki z art. 93b § 1 zdanie drugie k.k. i art. 93g § 1 k.k. do orzeczenia wobec podejrzanego izolacyjnego środka zabezpieczającego; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wydanego postanowienia, a polegający na przyjęciu, że zastosowanie wobec podejrzanego środka izolacyjnego nie sprzeniewierzy się zasadom konieczności, proporcjonalności i subsydiarności, zaś u podejrzanego, w okresie pozostawania na wolności i korzystania przez niego z leczenia, nastąpiła remisja objawów choroby do tego stopnia, że był on w stanie normalnie funkcjonować, co winno prowadzić do wniosku, iż możliwe jest pozostawanie przez niego na wolności i kontynuowanie leczenia”. Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie, w miejsce środka zabezpieczającego z art. 93a § 1 pkt 4 k.k., kumulatywnie innych środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym, ewentualnie połączonych z nakazami i zakazami określonymi w art. 39 pkt 2-3 k.k., alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zgierzu. Zażalenie na to postanowienie (zatytułowane „Apelacja”) wniósł także osobiście podejrzany, który skonstruował je w sposób opisowy, nie zgadzając się z zapadłym postanowieniem, kwestionując zwłaszcza fakt umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., V Kz 548/25, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Kasację od powyższego postanowienia wniosła obrońca podejrzanego, która zaskarżyła je w całości i zarzuciła „rażącą obrazę przepisów prawa procesowego mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na: 1. naruszeniu art. 433 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. poprzez przeprowadzenie nienależytej kontroli odwoławczej zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych polegającej na ogólnikowym i powierzchownym odniesieniu się przez Sąd Okręgowy do zarzutów formułowanych przez obrońcę względem orzeczenia Sądu Rejonowego, skutkującej nierozpoznaniem sprawy w granicach zaskarżenia wynikających z podniesionych zarzutów, co doprowadziło ostatecznie do utrzymania w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu o umorzeniu V KK 317/26 4 postępowania i umieszczeniu D. N. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, w szczególności: • zaniechanie dokonania przez Sąd odwoławczy szczegółowej i kompleksowej analizy w zakresie konieczności zastosowania wobec podejrzanego przez Sąd Rejonowy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w sytuacji, gdy podejrzany jest w stanie uzyskać pozytywne efekty leczenia również w warunkach wolnościowych, na co wskazuje uprzednia remisja choroby umożliwiająca podejrzanemu normalne funkcjonowanie, • zaniechanie dokonania przez Sąd odwoławczy szczegółowej i kompleksowej analizy w zakresie adekwatności zastosowania środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym do okoliczności sprawy, charakteru czynu, a zwłaszcza oceny istnienia wysokiego prawdopodobieństwa ponownego popełnienia przez podejrzanego czynu zabronionego o znacznym stopniu społecznej szkodliwości; 2. naruszeniu art. 201 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy wniosku podejrzanego o powołanie innych biegłych lub ponowne uzupełnienie opinii przez biegłych już orzekających w sprawie z uwagi na to, iż opinia biegłych była uzupełniana przed trzema miesiącami na rozprawie przed Sądem I instancji, nie ujawniły się nowe dowody podważające stanowiska biegłych, a okoliczności, że podejrzany był wcześniej wielokrotnie przez lata leczony zostały uwzględnione, w następstwie czego doszło do zaakceptowania przez Sąd Okręgowy wydanych opinii pisemnych i ustnych biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa oraz nieprawidłowego uznania tych opinii za pełne, jasne i pozbawione sprzeczności w zakresie kategorycznych wniosków co do konieczności stosowania wobec D. N. środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, pomimo braku przekonującej argumentacji co do konieczności stosowania izolacyjnego środka zabezpieczającego i braku dostatecznego wypowiedzenia się co do skuteczności stosowania wolnościowych środków zabezpieczających”. Obrońca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, jako Sądowi II instancji. Kasacja zawierała także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego nią postanowienia. V KK 317/26 5 W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. W pierwszym zarzucie kasacji skarżąca skupia się na braku rzetelnej kontroli odwoławczej w zakresie zastosowania izolacyjnego środka zabezpieczającego. Obrońca wskazuje na: 1) błędną akceptację przez Sąd odwoławczy zastosowania izolacyjnego środka zabezpieczającego, niezgodną z zasadą konieczności, proporcjonalności i subsydiarności; 2) błędne zaaprobowanie przez Sąd odwoławczy ustaleń Sądu I instancji co do stopnia społecznej szkodliwości zarzucanych podejrzanemu czynów pod kątem potrzeby zastosowania detencji psychiatrycznej; 3) brak rzetelnej oceny istnienia wysokiego prawdopodobieństwa ponownego popełnienia przez podejrzanego czynu zabronionego o znacznym stopniu społecznej szkodliwości. Analiza akt sprawy i uzasadnienia postanowienia Sądu odwoławczego prowadzi do wniosku, że Sąd ten nie naruszył standardu rzetelnej kontroli odwoławczej i prawidłowo odniósł się do wszystkich argumentów podważających zastosowanie w tej sprawie izolacyjnego środka zabezpieczającego. Uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest co prawda zwięzłe, ale wystarczające i trafne merytorycznie. W odniesieniu do pierwszej z ww. wymienionych okoliczności, czyli konieczności i proporcjonalności zastosowania detencji psychiatrycznej, Sąd Okręgowy zajął jednoznaczne stanowisko, że taka konieczność wynika z opinii biegłych, a stanowisko to ma oparcie w aktach sprawy i treści wspomnianej opinii. Obrońca w kasacji kwestionuje opinię biegłych psychiatrów powołując się głównie na wcześniejsze remisje choroby i możliwość uzyskania poprawy stanu zdrowia podejrzanego w ramach leczenia ambulatoryjnego. Sąd Okręgowy słusznie podkreślił, że biegli – stawiając kategoryczne wnioski co do konieczności detencji – mieli w polu widzenia przebieg jego wcześniejszego leczenia, w tym prowadzonego w toku postępowania w warunkach izolacji, w czasie tymczasowego aresztowania podejrzanego, jak i dostępną dokumentację medyczną. Sąd zwrócił uwagę także na to, że wcześniejsze leczenie podejrzanego skutkowało poprawą stanu zdrowia z V KK 317/26 6 uwagi na umieszczenia w jednostkach zamkniętych. Sąd odwoławczy wskazał, że poprawa stanu zdrowia w warunkach wymuszonej abstynencji oraz kontrolowanego przyjmowania leków nie oznacza, iż D. N. może być w dalszym ciągu skutecznie leczony w warunkach wolnościowych. Zwrócił też uwagę na podkreślany przez biegłych brak krytycyzmu podejrzanego co to stanu jego zdrowia i motywacji do podjęcia leczenia, wskazując, że tylko środek izolacyjny pozwoli utrzymać abstynencję, przeciwdziałać ponownemu przerwaniu leczenia i popełnieniu przez podejrzanego nowego przestępstwa o wysokim stopniu społecznej szkodliwości w związku z chorobą psychiczną. Trafność tej argumentacji potwierdza analiza opinii przedłożonych do akt sprawy – nie tylko opinii sądowo-psychiatrycznych, ale także opinii biegłej psycholog. Biegli psychiatrzy zawarli kategoryczny wniosek o potrzebie zastosowania środka izolacyjnego już w opinii pisemnej (k. 169). Szczególnie wyraźnie potrzeba zastosowania detencji psychiatrycznej została wysłowiona w ustnej opinii uzupełniającej z rozprawy. Biegła E. Z. wskazała, że nie jest prawdopodobne, aby w warunkach wolnościowych podejrzany podjął regularne leczenie psychiatryczne, zwłaszcza zachował abstynencję. Podniosła, że pogorszenia uzyskanego stanu zdrowia psychicznego wynikają prawdopodobnie z tego, iż podejrzany stosuje środki psychoaktywne i przerywa leczenie. Toteż tylko zamknięcie w zakładzie daje możliwość uzyskania poprawy. Zgodziła się z nią druga biegła, A. S. (k. 436-437). Wniosek o potrzebie leczenia w warunkach izolacji zawarła w swojej opinii pisemnej także biegła psycholog, A. Ś. (k. 174) – również ona podtrzymała ten wniosek będąc przesłuchiwaną na rozprawie (k. 438). W odniesieniu do drugiej ze wskazanych kwestii – kontroli odwoławczej co do ciężaru gatunkowego sprawy, a zwłaszcza stopnia społecznej szkodliwości czynów podejrzanego – Sąd odwoławczy również nie naruszył art. 433 § 2 k.p.k. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się do oceny stopnia społecznej szkodliwości czynów podejrzanego uznając go za wysoki, zwłaszcza w kontekście czynu z art. 280 § 1 k.k., popełnionego na szkodę osób najbliższych – rodziców, z tym na szkodę ojca z użyciem przemocy i spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu. Zdaniem Sądu odwoławczego, za ten czyn realnie groziłaby podejrzanemu kara pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, w tym V KK 317/26 7 zwłaszcza mając na uwadze jego dotychczasową karalność. Jednocześnie Sąd odwoławczy zaaprobował ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, który wskazał na trzy okoliczności rzutujące na znaczny stopień społecznej szkodliwości tego czynu: rodzaj i charakter naruszonych dóbr prawnych, tj. zdrowia oraz mienia; okoliczności popełnienia czynu, w tym zwłaszcza działanie bez racjonalnego powodu oraz popełnienie czynu na szkodę osób najbliższych. Co do trzeciej grupy argumentów zawartych w kasacji trzeba stwierdzić, że Sąd odwoławczy nie naruszył prawa aprobując ustalenie, iż istnieje niebezpieczeństwo ponownego popełnienia przez podejrzanego podobnego czynu zabronionego w związku z chorobą psychiczną. Sąd ten podkreślił zwłaszcza fakt wcześniejszego leczenia podejrzanego w warunkach szpitalnych, które nie pohamowało go od popełnienia w przeszłości czynów zabronionych. Sąd odwoławczy zauważył, że czyny podejrzanego nie miały charakteru drastycznego, jednak wyraźnie zaakcentował nieprzewidywalność jego zachowania. W szczególności jednak Sąd odwoławczy odwołał się do opinii biegłych psychiatrów, zawierających wnioski o prawdopodobieństwie popełnienia nowego, podobnego (tj. o podobnym stopniu społecznej szkodliwości) czynu zabronionego w związku z chorobą psychiczną. Wniosek taki został wprost wysłowiony w opinii pisemnej (k. 169) i podtrzymany na rozprawie. Biegła E. Z. wskazała, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo ponownego wejścia w konflikt z prawem, co uzasadnia izolację psychiatryczną. Podkreśliła w tym kontekście czynne objawy psychozy na podłożu uzależnienia, brak krytycyzmu odnośnie do stanu zdrowia i brak motywacji do podjęcia leczenia psychiatrycznego i odwykowego. Druga z biegłych podniosła, że przedmiotowe ryzyko jest „wysokie”, wskazując na obawę popełnienia czynów zabronionych podobnych do tych, o które D. N. był podejrzany. Również podkreśliła brak krytycyzmu podejrzanego. Odpowiadając na jego pytania wskazała, że w czynach zarzucanych w tym postępowaniu ujawniał zaburzenia psychotyczne (k. 436-437). Podobne stanowisko wyraziła biegła psycholog uznając, że ryzyko popełnienia nowego czynu jest wysokie ze względu na czynne przyjmowanie środków psychoaktywnych i nieutrzymywanie abstynencji oraz utrzymywanie się objawów psychotycznych (k. 438). V KK 317/26 8 Drugi zarzut kasacji dotyczy oddalenia przez Sąd Okręgowy osobistego wniosku podejrzanego o wywołanie nowej opinii biegłych psychiatrów lub pozyskanie uzupełniającej opinii zespołu biegłych, którzy już w sprawie opiniowali, do którego to wniosku przyłączył się obrońca podejrzanego (k. 544). Na potrzebę kolejnej opinii podejrzany wskazywał także w swoim piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2025 r. (k. 541). Sąd odwoławczy oddalił ten wniosek na podstawie art. 201 k.p.k., ponieważ opinia biegłych była uzupełniana przed trzema miesiącami od daty wydania postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego na rozprawie przed Sądem I instancji, nie ujawniły się nowe dowody podważające stanowiska biegłych, a okoliczność, że podejrzany był wcześniej wielokrotnie przez lata leczony została uwzględniona (k. 544). W uzasadnieniu drugiego zarzutu kasacji obrońca nie sprecyzowała, na czym buduje tezę o rażącym naruszeniu art. 201 k.p.k. Konkretnie, obrońca nie wskazała, dlaczego opinia biegłych jest niejasna lub wewnętrznie sprzeczna. Jak wynika z samego zarzutu kasacji i jego bardzo zwięzłego uzasadnienia, obrońca podjęła próbę wykazania niepełności tej opinii, która miała polegać na tym, że biegli nie zawarli przekonującej argumentacji co do konieczności stosowania izolacyjnego środka zabezpieczającego, jak i co do skuteczności stosowania wolnościowych środków zabezpieczających. Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Jak już wskazano ustosunkowując się do pierwszego zarzutu kasacji, opinie biegłych zawierały wyjaśnienie, dlaczego wobec podejrzanego konieczne jest zastosowanie izolacyjnego środka zabezpieczającego (opinia pisemna: k. 162-174; opinia ustna: k. 436-438). Nie można zatem podzielić stanowiska, że były w tym względzie niepełne. W rezultacie ma rację Sąd odwoławczy argumentując, że nie było w tej sprawie podstaw do przeprowadzenia kolejny raz dowodu z opinii biegłych psychiatrów. Należy podkreślić za Sądem odwoławczym, że biegłe były przesłuchiwane na rozprawie przed Sądem Rejonowym, a przesłuchanie to miało miejsce w niewielkim odstępie czasu od posiedzenia zażaleniowego. Podejrzany był obecny na tej rozprawie, tym samym miał możliwość zadawania pytań biegłym, z której to możliwości skorzystał (k. 437). Podczas przesłuchania na rozprawie biegłe podtrzymały opinie pisemne, V KK 317/26 9 uzasadniając i rozbudowując argumentację co do wniosków opinii, także na skutek pytań zadawanych przez podejrzanego. Z uwagi na powyższą argumentację należało oddalić kasację obrońcy podejrzanego w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., kierując się względami słuszności, zwolniono podejrzanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. Uwzględniając wniosek obrońcy z urzędu podejrzanego, na podstawie § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 87), zasądzono na jej rzecz kwotę 885,60 zł, w tym VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji. W związku z oddaleniem kasacji jako oczywiście bezzasadnej, bezprzedmiotowym było rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją postanowienia. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.] [r.g.]
Pełny tekst orzeczenia
V KK 317/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.