V KK 309/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę A. B., skazanego prawomocnym wyrokiem na karę 6 lat pozbawienia wolności. Podstawą kasacji był zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., polegającej na tym, że oskarżony, pomimo obowiązkowej obecności, nie został doprowadzony na część rozprawy głównej przed Sądem Okręgowym, podczas której odebrano opinię biegłej psycholog. Sąd Apelacyjny, utrzymując wyrok w mocy, uznał wprawdzie, że taka sytuacja stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą, jednak próbował ją konwalidować poprzez "pominięcie" dowodu z opinii biegłej. Sąd Najwyższy uznał tę argumentację za błędną i pozbawioną podstawy prawnej. Podkreślono, że przepis art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. chroni gwarancję oskarżonego do obecności na rozprawie, a próba "pominięcia" dowodu przeprowadzonego z naruszeniem tej gwarancji nie jest dopuszczalna i wprost pozbawia oskarżonego ochrony procesowej. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nie wykluczając możliwości konwalidowania uchybienia na etapie odwoławczym, ale dopiero po ponownym przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłej z zachowaniem gwarancji procesowych. Drugi zarzut kasacji, dotyczący naruszenia art. 390 § 2 k.p.k. w zw. z art. 375 § 2 k.p.k., nie został uwzględniony, gdyż sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że oskarżony miał możliwość ustosunkowania się do złożonych zeznań.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w kontekście prawa oskarżonego do obrony i możliwości konwalidacji uchybień procesowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia prawa do obrony w postępowaniu karnym, gdzie obecność oskarżonego była obowiązkowa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przeprowadzenie części rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, w tym odebranie opinii biegłego, gdy jego obecność jest obowiązkowa, stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeprowadzenie części rozprawy pod nieobecność oskarżonego, gdy jego obecność jest obowiązkowa, stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez przeprowadzenie części rozprawy pod nieobecność oskarżonego, gdy jego obecność jest obowiązkowa, jest bezwzględną podstawą odwoławczą. Próba konwalidacji takiego uchybienia przez "pominięcie" dowodu przeprowadzonego z naruszeniem gwarancji procesowych jest niedopuszczalna i pozbawia oskarżonego ochrony prawnej.
Czy sąd odwoławczy może konwalidować uchybienie z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez "pominięcie" dowodu przeprowadzonego z naruszeniem prawa oskarżonego do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie może konwalidować uchybienia z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez "pominięcie" dowodu przeprowadzonego z naruszeniem prawa oskarżonego do obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że "pominięcie" dowodu przeprowadzonego z naruszeniem gwarancji procesowych oskarżonego nie ma podstawy prawnej i nie mieści się w regułach rozumowania prawniczego. Taki zabieg pozbawia oskarżonego gwarancji procesowej o charakterze bezwzględnym.
Czy oskarżony miał możliwość ustosunkowania się do zeznań świadka W. K. złożonych pod jego nieobecność, jeśli po zakończeniu przesłuchania odbyło się kilka kolejnych terminów rozpraw?
Odpowiedź sądu
Tak, oskarżony miał pełne możliwości odniesienia się do dowodu i złożenia wyjaśnień.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że fakt doręczenia oskarżonemu odpisów zeznań oraz odbycie się kilku kolejnych terminów rozpraw po przesłuchaniu świadka W. K. przesądza o prawidłowości uznania, że oskarżony miał pełne możliwości odniesienia się do tego dowodu, a jego prawo do obrony nie zostało naruszone w zarzucany sposób.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis stanowi bezwzględną podstawę odwoławczą, gdy oskarżony, pomimo obowiązkowej obecności, nie został doprowadzony na część rozprawy głównej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 390 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy oskarżony nie został poinformowany o przebiegu rozprawy i nie miał możliwości ustosunkowania się do złożonych zeznań.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Ogólna gwarancja prawa do obrony.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 375 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 374 § 1
Kodeks postępowania karnego
Gwarantuje oskarżonemu, że pod jego nieobecność na rozprawie głównej postępowanie dowodowe prowadzone nie będzie, z ustawowymi wyjątkami.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 37
Przepis nowelizacyjny określający sposób prowadzenia postępowania odwoławczego.
k.p.k. art. 452
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez przeprowadzenie części rozprawy pod nieobecność oskarżonego, w tym odebranie opinii biegłej psycholog, bez możliwości ustosunkowania się do niej. • Nieprawidłowa próba konwalidacji uchybienia przez Sąd Apelacyjny poprzez "pominięcie" dowodu z opinii biegłej.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 390 § 2 k.p.k. w zw. z art. 375 § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. poprzez zaakceptowanie przez Sąd Apelacyjny postępowania Sądu Okręgowego, polegającego na zaniechaniu niezwłocznego poinformowania oskarżonego o przebiegu rozprawy i umożliwienia mu ustosunkowania się do zeznań świadka W. K.
Godne uwagi sformułowania
Sofistyka tego argumentu wprost wynika z samego rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego • "Pominięcie" zatem tego dowodu przez Sąd ad quem nie tylko nie działało na korzyść oskarżonego, ale wprost pozbawiło go gwarancji procesowej i to o charakterze bezwzględnym.
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący
Roman Sądej
sprawozdawca
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w kontekście prawa oskarżonego do obrony i możliwości konwalidacji uchybień procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia prawa do obrony w postępowaniu karnym, gdzie obecność oskarżonego była obowiązkowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa oskarżonego do obrony i pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji w zakresie stosowania przepisów proceduralnych, co jest kluczowe dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: "Pominięcie" dowodu z naruszeniem prawa do obrony to nie konwalidacja!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.