V KK 203/26Uchylenie wyroku uniewinnienie art 244 kk
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść skazanego M.T. od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku, który uznał go winnym popełnienia przestępstwa z art. 244 k.k. (niestosowanie się do orzeczonych środków karnych). Zarzucany czyn polegał na niestosowaniu się do nakazu opuszczenia lokalu oraz zakazu zbliżania się i kontaktowania z pokrzywdzonymi, orzeczonych wyrokami sądów niższych instancji. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 387 § 2 i § 3 k.p.k., wskazując, że sąd pierwszej instancji wydał wyrok skazujący bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenia kary, mimo braku pewności co do okoliczności popełnienia czynu i winy oskarżonego. Kluczowym argumentem kasacji było to, że środki karne, do których rzekomo nie stosował się oskarżony, nie były prawomocne. Sąd Rejonowy w Radomsku orzekł te środki w wyroku z dnia 20 lutego 2023 r. (sygn. akt II K 861/22), jednak Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, rozpoznając apelację, warunkowo umorzył postępowanie karne wobec M.T. i uchylił rozstrzygnięcia w przedmiocie środków karnych. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywistą i zasadną. Potwierdził, że przestępstwo z art. 244 k.k. może być popełnione tylko w sytuacji, gdy osoba nie stosuje się do prawomocnie orzeczonych środków karnych. W niniejszej sprawie, z uwagi na warunkowe umorzenie postępowania przez sąd odwoławczy i uchylenie środków karnych, nie istniały prawomocne nakazy i zakazy, do których oskarżony mógłby się nie stosować. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. uniewinnił M.T. od popełnienia zarzucanego mu czynu, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawomocności środków karnych, warunkowego umorzenia postępowania oraz wymogów formalnych przy wydawaniu wyroku w trybie art. 387 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie środki karne zostały uchylone w wyniku warunkowego umorzenia postępowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można przypisać odpowiedzialność karną za niestosowanie się do środków karnych, jeśli te środki nie zostały orzeczone prawomocnym orzeczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność karna za niestosowanie się do środków karnych (art. 244 k.k.) może być przypisana tylko w sytuacji, gdy osoba nie stosuje się do prawomocnie orzeczonych środków karnych. Rozstrzygnięcie w przedmiocie środka karnego musi być zawarte w prawomocnym orzeczeniu sądowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w analizowanej sprawie środki karne, do których oskarżony miał się nie stosować, nie były prawomocne, ponieważ wyrok sądu pierwszej instancji orzekający te środki został zmieniony przez sąd odwoławczy poprzez warunkowe umorzenie postępowania i uchylenie rozstrzygnięć w przedmiocie środków karnych. Instytucja warunkowego umorzenia postępowania jest samoistnym środkiem probacyjnym i nie stanowi 'skazania' w rozumieniu przepisów o środkach karnych.
Czy sąd pierwszej instancji może uwzględnić wniosek oskarżonego o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy (art. 387 k.p.k.), jeśli istnieją wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu lub jego winy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może automatycznie uwzględnić wniosku oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze, jeśli brak jest pewności co do okoliczności popełnienia przestępstwa i winy. Sąd musi dokonać kontroli, czy wszystkie warunki dopuszczalności takiego wniosku są spełnione, w tym czy brak jest wątpliwości co do zasadniczej kwestii sprawstwa i innych istotnych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 387 § 2 k.p.k., jednym z warunków uwzględnienia wniosku o dobrowolne poddanie się karze jest brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa. W sytuacji, gdy treść wniosku nie respektuje regulacji prawnych lub istnieją wątpliwości, sąd powinien albo uzależnić uwzględnienie wniosku od jego zmiany, albo rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. T. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. T. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| D. T. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (19)
Główne
k.k. art. 244
Kodeks karny
Przestępstwo z art. 244 k.k. może popełnić tylko osoba, która nie stosuje się do orzeczonego wobec niej przez sąd środka karnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie środka karnego winno być zawarte w orzeczeniu sądowym, które jest prawomocne.
k.p.k. art. 387 § 2
Kodeks postępowania karnego
Jednym z warunków uwzględnienia przez sąd wniosku o dobrowolne poddanie się karze winien być brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa.
Pomocnicze
k.p.k. art. 387 § 3
Kodeks postępowania karnego
Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku o dobrowolne poddanie się karze od dokonania w nim zmiany konwalidującej dostrzeżoną wadliwość.
k.k. art. 42a
Kodeks karny
Przepis dotyczący orzekania środków karnych w wyroku sądu pierwszej instancji.
k.k. art. 43 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący orzekania środków karnych w wyroku sądu pierwszej instancji.
k.k. art. 66 § 1
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 67 § 1
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 67 § 2
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 67 § 3
Kodeks karny
Zobowiązania w okresie próby przy warunkowym umorzeniu.
k.k. art. 72 § 1
Kodeks karny
Zobowiązania w okresie próby przy warunkowym umorzeniu.
k.p.k. art. 521 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 526 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 537 § 1
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzygnięcie o kasacji.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ukaranie (nie popełniono czynu).
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami sądowymi.
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami sądowymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Środki karne, do których oskarżony miał się nie stosować, nie były prawomocne z powodu warunkowego umorzenia postępowania przez sąd odwoławczy i uchylenia tych środków. • Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do wydania wyroku skazującego bez rozprawy, gdyż istniały wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu i winy oskarżonego, a także co do obowiązywania środków karnych.
Godne uwagi sformułowania
Przestępstwo z art. 244 k.k. może popełnić tylko taka osoba, która nie stosuje się do orzeczonego wobec niej przez sąd środka karnego. • Nie budzi zarazem wątpliwości, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie środka karnego winno być zawarte w orzeczeniu sądowym, które jest prawomocne. • Wymienione środki karne orzeka się bowiem w razie 'skazania' (art. 41a § 1 k.k.), zaś zastosowana przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wobec M.T., autonomicznie i odrębnie uregulowana instytucja prawa karnego materialnego - warunkowe umorzenia postępowania karnego - jest samoistnym środkiem probacyjnym, niestanowiącym 'skazania' sprawcy. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, iż złożenie wniosku w trybie art. 387 § 1 k.p.k. nie obliguje sądu do jego automatycznego uwzględnienia.
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Kala
członek
Piotr Mirek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawomocności środków karnych, warunkowego umorzenia postępowania oraz wymogów formalnych przy wydawaniu wyroku w trybie art. 387 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie środki karne zostały uchylone w wyniku warunkowego umorzenia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawomocność orzeczeń i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uniewinnienia. Jest to przykład na to, że nawet w sprawach karnych, dokładna analiza formalna jest niezbędna.
“Nawet jeśli nie stosujesz się do zakazów, możesz zostać uniewinniony. Kluczowa jest prawomocność orzeczeń!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.