V KK 19/13

Sygn. akt V KK 19/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jerzy Grubba SSN Dariusz Świecki Protokolant Anna Kowal w sprawie D. G. skazanego z art. 286 §1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 11 kwietnia 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 26 października 2012 r. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego D. G. przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 26 października 2012 r., orzekając w trybie z art. 335 § 1 k.p.k. skazał oskarżonego D. G. za przestępstwa opisane w pkt XVII i XVIII aktu oskarżenia – na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz art. 33 § 2 k.k. – na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny po 10 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł. Na taką samą 2 karę pozbawienia wolności oraz grzywny sąd ten skazał oskarżonego także za czyn opisany w pkt XIX aktu oskarżenia, wyczerpujący dyspozycję art. 286 § 1 k.k., art. 270 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W oparciu o przepisy art. 85 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. orzeczone kary pozbawienia wolności oraz grzywny zostały połączone i jako kary łączne orzeczono - karę dwóch lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w ilości 30 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na 10 zł. Rozstrzygnięto ponadto o dowodach rzeczowych oraz zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 3 listopada 2012 r. Kasację od tego wyroku złożył Prokurator Generalny. Zaskarżając na korzyść skazanego wyrok w całości, zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. polegające na częściowym uwzględnieniu zawartego w akcie oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora i wymierzenie oskarżonemu D. G. uzgodnionych z nim jednostkowych kar pozbawienia wolności oraz nieuzgodnionej z nim kary łącznej pozbawienia wolności, skutkujące rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 86 1 k.k. poprzez orzeczenie kary łącznej pozbawienia wolności w rozmiarze przekraczającym sumę podlegających łączeniu kar jednostkowych orzeczonych za poszczególne przestępstwa oraz orzeczeniu kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, mimo zawartego wniosku o warunkowe zawieszenie jej wykonania. Podnosząc taki zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Analiza akt sprawy bezspornie dowodzi, że wydany w trybie określonym w art. 335 § 1 k.p.k. wyrok zapadł z rażącym naruszeniem wskazanych w zarzucie kasacji przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego. W zawartym w akcie oskarżenia wniosku o skazanie D. G. bez rozprawy prokurator postulował orzeczenie wobec oskarżonego za każdy z trzech czynów kary pozbawienia wolności po 6 miesięcy, a także grzywny po 10 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 10 zł. Ponadto wnioskował wymierzenie kary łącznej dwóch lat pozbawienia wolności z 3 warunkowym zawieszeniem jej wykonania na dwa lata a także łącznej kary grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych przy określeniu jednej stawki na kwotę 10 zł. oraz orzeczenie przepadku dowodów rzeczowych i zasądzenie kosztów oraz opłaty (k. 921). Już sama treść tego wniosku, bez analizy innych dokumentów zawartych w aktach sprawy, winna obligować sąd meriti do sprzeciwu wobec uwzględnienia takiego wniosku, skoro jego akceptacja musiałaby oznaczać zgodę sądu na naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 k.k. i wymierzenie kary pozbawienia wolności w wymiarze przekraczającym sumę kar jednostkowych (możliwe było orzeczenie kary łącznej maksymalnie w wymiarze roku i sześciu miesięcy - uw. SN). W tej sytuacji obowiązkiem sądu powinno być poinformowanie stron, że uwzględnienie wniosku złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1 k.p.k. jest możliwe po dokonaniu stosownej korekty tego wniosku w zakresie wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności i uzyskanie zgody stron na taką zmianę (por. np. wyroki SN: z dnia 2 lutego 2011 r., V KK 382/10, Lex 785292; z dnia 27 kwietnia 2011 r., II KK 319/10, Lex 847143; z dnia 5 maja 2011 r., III KK 41/11, Lex 860603). Niezależnie jednak od tego, iż w treści samego wniosku prokuratora tkwiło uchybienie, które skutkowało rażącym naruszeniem art. 86 § 1 k.k. (do jego uchwycenia wystarczało dokonać czynności zsumowania trzech liczb), to sąd nie dostrzegł, że ten złożony wniosek nie był zgodny z treścią oświadczenia procesowego oskarżonego co do warunków pod jakimi zgadza się na skazanie bez rozprawy. Otóż na k. 910 znajduje się oświadczenie oskarżonego z dnia 27 czerwca 2012 r., w którym wyraża on zgodę na skazanie bez rozprawy przy wymierzeniu mu za każdy z czynów kary pozbawienia wolności po 6 miesięcy oraz kary grzywny po 10 stawek dziennych przy określeniu wysokości stawki na 10 zł, przy czym zgodził się na wymierzenie mu kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności przy warunkowym zawieszeniu jej wykonania na okres 2 lat, a także kary łącznej grzywny w wysokości 30 stawek dziennych przy określeniu wysokości stawki na 10 zł., jak również przepadek dowodów rzeczowych oraz obciążenie go kosztami i opłatą. Jeszcze inny wniosek w tym zakresie oskarżony złożył w trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego w dniu 18 czerwca 2012 r. Wnioskował wówczas o wymierzenie kary łącznej dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat, a także orzeczenie kary łącznej grzywny w wymiarze 60 stawek dziennych (k. 860). Zestawienie treści oświadczenia oskarżonego z dnia 27 4 czerwca 2012 r., jak i zresztą wcześniejszego, z treścią zawartego w akcie oskarżenia wniosku prokuratora, dowodzi, że w istocie w aktach sprawy nie było zgody oskarżonego oraz prokuratora co do tego jaką globalnie sankcję karną winien ponieść oskarżony za popełnienie trzech przestępstw. Pomimo tego sąd procedował w trybie wskazanym w przepisach art. 343 § 1 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., nie dostrzegając, iż nie tylko godzi się na naruszenie prawa materialnego, ale także akceptuje sytuację, gdy wymiar kary łącznej pozbawienia wolności wskazany we wniosku prokuratora nie był uzgodniony z oskarżonym, czego wymaga wprost dyspozycja przepisu art. 335 § 1 k.p.k. Ponadto sąd ten dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 335 § 1 k.p.k. nie orzekając warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności, pomimo tego, iż w zakresie stosowania tej instytucji prokurator był zgodny z oskarżonym. Jako nieskuteczną formalnie oraz błędną merytorycznie należy odnotować próbę „naprawienia” tego rażącego błędu w drodze zastosowania instytucji z art. 105 § 1 k.p.k. (k. 1024). Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może polegać na dodaniu do wyroku elementu pominiętego w procesie wyrokowania, a jedynie na poprawieniu błędów pisarskich albo rachunkowych istniejących w treści wyroku. Jest więc oczywiste, że w tym stanie rzeczy sąd meriti nie mógł wydać wyroku w tym trybie, albowiem nie spełnione zostały warunki określone w art. 335 § 1 k.p.k., a naruszenie tych przepisów miano charakter rażący i wpłynęło na treść wydanego wyroku. W tym stanie rzeczy należało zaskarżony wyrok uchylić, a sprawę oskarżonego przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie, iż wniosek złożony przez prokuratora istnieje w dalszym ciągu, sąd powinien podjąć próbę ustalenia, czy rzeczywiście prokurator złożył wniosek o wymierzenie kary łącznej pozbawienia wolności z obrazą art. 86 § 1 k.k., czy jest to tylko omyłka pisarska, którą może on sprostować. Ponadto, sąd winien wezwać oskarżonego na posiedzenie w celu określenia, które z jego oświadczeń procesowych jest wiążące. Dopiero po ustaleniu tych kluczowych okoliczności sąd będzie miał możliwość zadecydowania, czy są spełnione przesłanki określone w art. 335 § 1 k.p.k., i czy akceptacja tych warunków nie prowadzi do naruszenia prawa (por. np. wyrok SN z dnia 12 kwietnia 2011 r., II KK 69/11, Lex 794968). Sąd ten winien również pamiętać, że przy akceptacji wniosku złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1 k.p.k. jest on nim 5 związanym także w zakresie dotyczącym kosztów procesu (por. wyroki SN: z dnia 16 listopada 2011 r., III KK 322/11, Lex 1056032; z dnia 20 stycznia 2012 r., III KK 414/11, Lex 1119524). Z tych powodów należało orzec jak w wyroku.