V KK 176/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk (przewodniczący)
SSN Małgorzata Bednarek
SSN Anna Dziergawka (sprawozdawca)
w sprawie V.K.,
skazanego za czyn z art. 178a § 1 i § 4 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
na posiedzeniu w dniu 1 lipca 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść
od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi,
z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt IV K 682/25,
uchyla
zaskarżony
wyrok
i
sprawę
przekazuje
Sądowi
Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do ponownego
rozpoznania.
Małgorzata Bednarek Antoni Bojańczyk Anna Dziergawka
UZASADNIENIE
V.K. został oskarżony o to, że w dniu 29 kwietnia 2025 roku w Ł. znajdując się
w stanie nietrzeźwości z wynikami: I-1,06 mg/l, II-1,02 mg/l, III-0,94 mg/l, V-1,00 mg/l,
VI-0,88 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu prowadził pojazd mechaniczny w
V KK 176/26
2
postaci samochodu m-ki H. o nr rej [...] w ruchu lądowym, czym nie stanowił się do
orzeczonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obowiązujących od 28.12.2024
roku do 28.12.2026 rok, sygn. akt V K 627/24, tj. o czyn z art. 178a § 1 i § 4 k.k.
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z dnia 25 września
2025 r., sygn. akt IV K 682/25, oskarżonego V.K. uznał za winnego popełnienia
zarzucanego mu czynu, czym wypełnił dyspozycję art. 178a § 1 i § 4 k.k. i za to na
podstawie art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a pkt 1
k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 2 (dwóch) lat ograniczenia
wolności, polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy
na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym (pkt
1). Ponadto sąd orzekł na podstawie art. 42 § 3 k.k. środek kamy w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym dożywotnio (pkt
2), na podstawie art. 43a § 3 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w
wysokości 10 000 (dziesięciu tysięcy) złotych (pkt 3), zaś na podstawie art. 178a § 5
k.k. w zw. z art. 44b § 2 k.k. orzekł przepadek równowartości pojazdu w kwocie 2500
(dwa tysiące pięćset) złotych (pkt 4). Sąd zasądził także od oskarżonego koszty
sądowe (pkt 5).
Żadna ze stron nie wniosła środka zaskarżenia, tym samym wyrok
uprawomocnił się w dniu 25 października 2025 roku (k. 92 akt).
Kasację na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-
Śródmieścia w Łodzi wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżonemu wyrokowi
zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku nakazowego naruszenie
przepisów prawa karnego materialnego i procesowego - art. 37a § 1 i § 2 k.k. w zw.
z art. 500 § 1 k.p.k., polegające na zastosowaniu przepisu art. 37a § 1 k.k. mimo, iż
w sytuacji uznania oskarżonego V.K. za winnego popełnienia w dniu 29 kwietnia
2025 r. występku kwalifikowanego z art. 178a § 1 i 4 k.k., niedopuszczalnym było
orzeczenie w miejsce kary pozbawienia wolności przewidzianej w sankcji przepisu
art. 178a § 4 k.k., kary ograniczenia wolności przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k.,
ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia
7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
V KK 176/26
3
2022.2600 z dnia 13 grudnia 2022 r.) i obowiązującym od 1 października 2023 r., a
więc zarówno w czasie popełnienia czynu, jak i w dacie wyrokowania w sprawie,
przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się m.in. do sprawców czynów określonych w
art. 178a § 4 k.k., co z kolei wykluczało możliwość orzeczenia kary ograniczenia
wolności, a tym samym rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi do ponownego
rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, dlatego podlegała
rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z treścią art.
535 § 5 k.p.k.
Należy w pełni podzielić zarzut zawarty w kasacji Prokuratora Generalnego o
rażącym naruszeniu przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi przepisów
prawa karnego materialnego i procesowego w postaci art. 37a § 1 i § 2 k.p.k. w zw.
z art. 500 § 1 k.k.
Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą
pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara
pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec
karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150
stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny,
środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek
od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w
art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w
zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub
przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i
sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został
zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600
ze zm.) i w nowym brzmieniu przepis ten wszedł w życie w dniu 1 października 2023
r. Obowiązywał zatem zarówno w dacie popełnienia przez oskarżonego zarzucanego
mu czynu (tj. w dniu 29 kwietnia 2025 r.) jak i w dacie wyrokowania (tj. w dniu 25
września 2025 r.).
V KK 176/26
4
W niniejszej sprawie V.K. został uznany za winnego popełnienia czynu z art.
178a § 1 i § 4 k.k. oraz skazany na podstawie art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 37a § 1
k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. na karę 2 lat ograniczenia
wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Podzielić należy
stanowisko skarżącego, że przepis art. 37a § 1 k.k. nie powinien zostać zastosowany
w przedmiotowej sprawie mimo, że przypisany oskarżonemu czyn zagrożony jest
karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a więc sankcją spełniającą
formalnie kryterium z art. 37a § 1 k.k. Zastosowaniu tego przepisu wprost jednak
sprzeciwia się brzmienie art. 37a § 2 k.k., który wskazuje na sytuacje, w których
orzeczenie kary innego rodzaju niż kara pozbawienia wolności, a zatem grzywny
bądź ograniczenia wolności, jest niemożliwe, co dotyczy także sprawców
przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. (zob. wyrok SN z dnia 29 stycznia
2025 r., V KK 534/24; wyrok SN z dnia 28 maja 2025 r., IV KK 150/25; wyrok SN z
dnia 2 grudnia 2025 r., V KK 451/25; wyrok SN z dnia 17 marca 2026 r., I KK 48/26).
Uwzględniając powyższe, właściwe zastosowanie art. 37a § 2 k.k. wyłączało
możliwość orzeczenia w przedmiotowej sprawie za czyn z art. 178a § 1 i § 4 k.k. kary
innego rodzaju niż kara pozbawienia wolności, a tym samym niedopuszczalne było
wydanie w tym zakresie wyroku nakazowego. Zgodnie bowiem z art. 500 § 1 k.p.k.
w sprawach, w których prowadzono dochodzenie, uznając na podstawie zebranego
w postępowaniu przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest
konieczne, sąd może w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia
wolności lub grzywny wydać wyrok nakazowy. Tego rodzaju sytuacja w zakresie
możliwości orzeczenia kary nieizolacyjnej nie zachodziła, tym samym doszło do
rażącej obrazy tego przepisu.
Reasumując, wobec sprawców czynów określonych w art. 178a § 4 k.k.
niedopuszczalnym jest orzeczenie w miejsce kary pozbawienia wolności
przewidzianej w sankcji tego przepisu, kary ograniczenia wolności lub grzywny przy
zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., co wprost wynika z dyspozycji art. 37a § 2 k.k.
Powyższe wyklucza także możliwość rozpoznania takiej sprawy w postępowaniu
nakazowym.
V KK 176/26
5
Mając na uwadze powyższe rozważania uznać trzeba, że Sąd Rejonowy dla
Łodzi-Śródmieścia w Łodzi dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa
wskazanych w zarzucie kasacji, toteż zaskarżony wyrok należało uchylić a sprawę
przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia
w Łodzi. Sąd ten, przeprowadzając postępowanie ponownie, uwzględniając
powyższe wskazania, winien prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego i
procesowego.
Sąd Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji wyroku.
Małgorzata Bednarek Antoni Bojańczyk Anna Dziergawka
[WB]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
V KK 176/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.