V KK 175/26

SN
V KK 175/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 sierpnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący)
‎
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie
K. K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 4 sierpnia 2026 r.
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
od wyroku łącznego Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku
z dnia 5 marca 2026 r., sygn. akt II K 542/25,
uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. co do pkt I i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu Gdańsk – Południe w Gdańsku do ponownego rozpoznania.
Jacek Błaszczyk      Zbigniew Puszkarski     Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
K. K.
został skazany następującymi prawomocnymi wyrokami:
1.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 18 listopada 2016 roku, o sygn. akt II K 561/16, za czyn z art. 275 § 1 k.k. w zb. z art. 284 § 2 k.k. popełniony dnia 21 sierpnia 2015 roku na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie, kara została zamieniona na zastępczą karę pozbawienia wolności, kara została wykonana w całości;
2.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 16 listopada 2017 roku, o sygn. akt X K 476/17, za ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k. popełniony w okresie od 3 marca 2017 roku do 6 marca 2017 roku na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, kara została wykonana w całości;
3.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2018 roku, o sygn. akt II K 314/18, za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony dnia 26 czerwca 2017 roku na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, kara została zamieniona na zastępczą karę pozbawienia wolności, kara została wykonana w całości;
4.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2018 roku, o sygn. akt II K 1070/18 za ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k. popełniony w dniach 3 lipca 2017 roku i 25 lipca 2017 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby oraz karę 50 stawek dziennych grzywny po 20 zł każda stawka; nie zarządzono wykonania kary pozbawienia wolności, zaś kara grzywny została wykonana;
5.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2021 roku, o sygn. akt II K 1929/20, za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony dnia 18 września 2020 roku na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz wymierzono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat; kara pozbawienia wolności i środek karny zostały wykonane;
6.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 4 lipca 2023 roku, o sygn. akt II K 659/22, za czyn z art. 244 k.k. popełniony dnia 27 listopada 2022 roku na karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie i wymierzono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat; kara podlega wykonaniu, środek karny został wykonany;
7.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 roku, o sygn. akt II K 31/24, za czyn z art. 279 § 1 k.k.w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony dnia 13 października 2023 roku na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 roku, sygn. akt V Ka 1614/24, poprzez skazanie oskarżonego za czyn z art. 292 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 maja
2025
roku, sygn. akt V KK 52/25, na skutek kasacji Prokuratora Generalnego, wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 roku, sygn. akt V Ka 1614/24, został uchylony, a sprawa przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Okręgowy w Gdańsku po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 30 lipca 2025 roku, sygn. akt V Ka 1129/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uznał oskarżonego winnym popełnienia wykroczenia z art. 122 § 2 k.w. i skazał go za to na karę 800 zł. grzywny;
8.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2024 roku, o sygn. akt II K 170/24, za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. popełniony w okresie od 26 czerwca 2023 roku do 3 lipca 2023 roku na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, kara została wykonana;
9.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 roku, o sygn. akt X K 118/24, za czyn z art. 244 k.k. popełniony dnia 18 października 2023 roku na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności i wymierzono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat; kara wykonana w całości, środek karny podlega wykonaniu.
Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku wyrokiem łącznym z dnia 5 marca
2026
roku, sygn. akt II K 542/25:
1.
na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wobec skazanego wyrokami:
1.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 roku, o sygn. akt II K 31/24,
2.
Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2024 roku, o sygn. akt II K 170/24,
- Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 roku, o sygn. akt X K 118/24,
i wymierzył w ich miejsce karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą uznał za wykonaną w całości;
1.
na podstawie art. 576 k.p.k. pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych niniejszym wyrokiem łącznym pozostawił do odrębnego wykonania;
2.
na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w pozostałym zakresie;
3.
na podstawie art. 577 k.p.k. zaliczył skazanemu na poczet orzeczonej w punkcie I wyroku kary łącznej pozbawienia wolności wszystkie okresy pozbawienia wolności zaliczone dotychczas skazanemu w wyrokach podlegających łączeniu oraz kary połączone w zakresie dotychczas odbytym;
4.
na podstawie art. 626 § 1 k.p.k., art. 624 §1 k.p.k. zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych w całości przejmując poniesione wydatki na Skarb Państwa.
Powyższy wyrok łączny nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 13 marca 2026 roku.
Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny zarzucając - w zakresie rozstrzygnięcia przyjętego w pkt I części dyspozytywnej wyroku - rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
procesowego, tj. art. 410 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art.
574 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania należytych ustaleń odnośnie sytuacji K. K. ukształtowanej wydanymi wobec niego prawomocnymi wyrokami i sprawdzenia istotnych okoliczności faktycznych oraz prawnych z tym związanych, w tym zwłaszcza wnikliwego zapoznania się z aktami sprawy Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku, sygn. akt II K 31/ 24, i w konsekwencji wadliwym, dokonanym również z rażącym i mającym istotny wpływ na treść wyroku naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 85 § 1 k.k., objęciu węzłem kary łącznej pozbawienia wolności, błędnie opisanej w pkt. 7 części wstępnej wyroku, nieistniejącej kary 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk- Południe w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 roku, sygn. akt II K 31/24, podczas gdy w wymienionej sprawie, na skutek zmiany orzeczenia Sądu I instancji dokonanej wyrokiem Sadu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2025 r, sygn. akt V Ka 1129/25, w rzeczywistości ostatecznie wymierzono oskarżonemu K. K. karę 800 zł grzywny za wykroczenie z art. 122 § 2 k.w., która to kara nie podlegała łączeniu z pozostałymi dwoma karami pozbawienia wolności w wymiarze po 5 miesięcy, orzeczonymi wyrokami: Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2024 roku, sygn. akt II K 170/24, oraz Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 roku, sygn. akt X K 118/24, wobec czego postępowanie w zakresie objęcia węzłem kary łącznej kary orzeczonej wskazanym wyrokiem, sygn. akt II K 31/24, podlegało umorzeniu na podstawie art. 572 k.k.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy we wskazanym zakresie do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu Gdańsk — Południe w Gdańsku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. i uwzględnienie w całości.
Należy w pełni podzielić zarzut zawarty w kasacji Prokuratora Generalnego o rażącym naruszeniu przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 410 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. oraz art. 85 § 1 k.k.
Trafnie wskazał Prokurator Generalny we wniesionej kasacji, że w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia obowiązku określonego w art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k., bowiem Sąd Rejonowy
Gdańsk-Południe w Gdańsku
procedując w przedmiocie wydania wyroku łącznego nie wziął pod uwagę istotnych okoliczności z akt głównych i wykonawczych spraw wymienionych w komparycji wyroku łącznego, rozstrzygając jedynie w oparciu o odpisy części wydanych w tych sprawach wyroków
, w tym zwłaszcza zapoznania się z aktami sprawy Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku, sygn. akt II K 31/24, w związku z czym poczynił błędne ustalenia odnośnie skazania wskazanym wyrokiem.
Tymczasem w sprawie o sygn akt II K 31/24 K. K. wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 roku został skazany za czyn z art. 279 § 1 k.k.w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony 13 października 2023 roku na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok ten, na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego, został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 roku, sygn. akt V Ka 1614/24, poprzez uznanie oskarżonego winnym przestępstwa z art. 292 § 1 k.k. i skazanie go za to na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2025 roku, sygn. akt V KK 52/25, na skutek kasacji Prokuratora Generalnego, wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 roku, sygn. akt V Ka 1614/24, został uchylony, a sprawa przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Okręgowy w Gdańsku, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 30 lipca 2025 roku, sygn. akt V Ka 1129/25, zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 roku, sygn. akt II K 31/24, w ten sposób, że uznał oskarżonego winnym popełnienia wykroczenia z art. 122 § 2 k.w. i skazał go za to na karę 800 zł. grzywny. Sąd Rejonowy procedując w przedmiocie wydania wyroku łącznego nie dostrzegł i nie uwzględnił zmian wyroku, sygn. akt II K 31/24, jakie nastąpiły po wydaniu pierwszego orzeczenia w postępowaniu odwoławczym.
Zauważyć przy tym należy, że Sąd
meriti
niewątpliwie dysponował odpisem wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 roku, sygn. akt V Ka 1614/24, zmieniającego przedmiotowy wyrok i skazującego oskarżonego za czyn z art. 292 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. W zmienionym opisie czynu przyjęto przy tym wartość przedmiotu przestępstwa na kwotę 760 zł. Z uwagi na zmianę przepisów wprowadzoną ustawą z dnia 7 lipca 2022 roku o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 roku, poz. 2600 ze zm.) przestępstwo z art. 292 § 1 k.k., którego przedmiotem było mienie nie większe niż 800 zł z dniem 1 października 2023 roku stało się wykroczeniem z art. 122 § 2 k.w. Już tylko ta okoliczność powinna dodatkowo skłonić Sąd do uważnego zapoznania się z aktami głównymi sprawy, niezależnie od tego, iż wymóg taki przy orzekaniu w przedmiocie wyroku łącznego jest standardem.
W konsekwencji Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku procedując w sprawie o sygn. akt II K 542/25 w przedmiocie wydania wyroku łącznego, błędnie przyjął, że wobec skazanego K. K. nadal pozostaje prawomocnie orzeczona kara 8 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzona wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 roku, sygn. akt V Ka 1614/24, zmieniającym wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 roku o sygn. akt II K 31/24, co znalazło odzwierciedlenie w komparycji wyroku łącznego.
Tymczasem zgodnie z treścią art. 85 § 1 k.k. jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Z treści tego przepisu wynika, że połączeniu podlegają kary orzeczone za przestępstwa, a nie za przestępstwa i wykroczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2025 roku, I KK 5/25).
W wyniku wyżej wykazanych uchybień Sąd, nie bacząc na zmiany jakie zaszły w sprawie o sygn. akt II K 31/24, połączył nieistniejącą już w obrocie prawnym karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z innymi karami pozbawienia wolności podlegającymi łączeniu, w wymiarze po 5 miesięcy, orzeczonymi wyrokami Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2024 roku o sygn. akt II K170/24 oraz Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 roku o sygn. akt X K 118/24. Utworzona kara łączna jest wadliwa, gdyż obejmuje karę nieistniejącą w obrocie prawnym, co stanowi rażącą obrazę art. 85 § 1 k.k., który to przepis przewiduje łączenie kar wymierzonych sprawcy, a więc istniejących w dniu wyrokowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2024 roku, V KK 295/24).
Prawidłowe procedowanie Sądu
meriti
powinno było doprowadzić do objęcia węzłem kary łącznej pozbawienia wolności jedynie dwóch kar pozbawienia wolności w wymiarze po 5 miesięcy, orzeczonych wyrokami: Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2024 roku o sygn. akt II K 170/24 oraz Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 roku o sygn. akt X K 118/24 i wymierzenia kary łącznej, zgodnie z art. 86 § 1 k.k. w granicach od 6 do 10 miesięcy, a nadto umorzenia postępowania w zakresie objęcia węzłem kary łącznej orzeczonej wyrokiem o sygn. akt II K 31/24 na mocy art. 572 k.p.k. Tymczasem zaś wymierzona w punkcie I wyroku łącznego w sprawie o sygn. akt II K 542/25 kara łączna pozbawienia wolności została wymierzona w wysokości roku i 6 miesięcy, a zatem powyżej sumy kar możliwej do orzeczenia na skutek połączenia kar nadających się do połączenia orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2024 roku, sygn. akt II K 170/24, (kara 5 miesięcy pozbawienia wolności) i Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 29 sierpnia 2024 roku, o sygn. akt X K 118/24, (kara 5 miesięcy pozbawienia wolności).
Reasumując, zaniechanie prawidłowego ustalenia przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 569 § 1 k.p.k., przesłanek do orzeczenia kary łącznej w wyroku łącznym, w oparciu o materiał dowodowy, który winien ulec poszerzeniu zgodnie z regułami określonymi w art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k., skutkowało w realiach przedmiotowej sprawy obrazą art. 85 § 1 k.k. Powyższe uchybienia miały charakter rażący i wywarły istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Z tych też względów Sąd Najwyższy uchylił wyrok łączny Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku w zaskarżonej kasacją części, tj. co do pkt I i w tym zakresie sprawę przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku przy ponownym rozpoznaniu sprawy - w przekazanym zakresie - będzie kierował się przedstawionymi uwagami, i respektując je, prawidłowo ukształtuje karę łączną.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[r.g.]
Jacek Błaszczyk      Zbigniew Puszkarski     Małgorzata Wąsek-Wiaderek