V KK 112/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść wyroku Sądu Okręgowego w Ś., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w W. i umorzył postępowanie karne przeciwko Mirosławowi W. z powodu przedawnienia czynu z art. 284 § 2 k.k. (przywłaszczenie powierzonego mienia). Sąd Rejonowy skazał oskarżonego na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie o przedawnieniu na przepisach Kodeksu karnego z 1997 r. w brzmieniu obowiązującym do 3 sierpnia 2005 r., uznając, że karalność czynu ustała z końcem czerwca 2007 r. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że nowelizacja Kodeksu karnego z dnia 3 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 1109) wprowadziła zmiany w przepisach o przedawnieniu, w tym wydłużyła termin przedawnienia wyrokowania (art. 102 k.k.) do 10 lat od zakończenia okresów przedawnienia karalności. Sąd Najwyższy, analizując przepisy przejściowe (art. 2 ustawy nowelizującej), uznał, że nakaz bezpośredniego stosowania nowej ustawy w zakresie przepisów o przedawnieniu obejmuje również wydłużony termin przedawnienia wyrokowania. Podkreślono, że taka interpretacja jest zgodna z wykładnią językową, systemową i historyczną, a także z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (wyrok SK 44/03), który potwierdził zgodność przepisów wprowadzających nową ustawę karną z Konstytucją, nawet jeśli wydłużają one terminy przedawnienia, pod warunkiem wyraźnego wskazania na bezpośrednie stosowanie nowej ustawy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, wiążąc go przedstawioną wykładnią.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących nowelizacji Kodeksu karnego, w szczególności w zakresie przedawnienia karalności i wyrokowania.
Dotyczy specyficznej nowelizacji Kodeksu karnego z 2005 r. i jej zastosowania do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, nakazujący bezpośrednie stosowanie przepisów o przedawnieniu w nowym brzmieniu, obejmuje również wydłużony termin przedawnienia wyrokowania (art. 102 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nakaz bezpośredniego stosowania ustawy nowej w zakresie przepisów o przedawnieniu, wyrażony w art. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r., odnosi się zarówno do podstawowych terminów przedawnienia karalności przestępstw (art. 101 k.k.), jak i do wydłużonego terminu przedawnienia wyrokowania (art. 102 k.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej, systemowej i historycznej przepisu art. 2 ustawy nowelizującej. Stwierdzono, że ustawodawca odwołał się do przepisów Kodeksu karnego o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, bez wyłączenia któregokolwiek z nich, co oznacza objęcie wszystkich terminów przedawnienia. Argumentacja historyczna nawiązuje do analogicznej konstrukcji art. 15 p.w.k.k., który był interpretowany szeroko. Ponadto, Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 44/03 uznał zgodność przepisów wprowadzających nową ustawę karną z Konstytucją, podkreślając możliwość wydłużenia terminów przedawnienia, gdy przedawnienie jeszcze nie nastąpiło, pod warunkiem wyraźnego nakazu bezpośredniego stosowania nowej ustawy, co miało miejsce w art. 2 ustawy z 2005 r.
Czy stosowanie ustawy nowej, która wydłuża termin przedawnienia, do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie, gdy poprzedni termin przedawnienia nie upłynął, narusza zasadę lex severior retro non agit (art. 4 § 1 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ustawa nowelizująca zawiera wyraźny przepis nakazujący bezpośrednie stosowanie nowych przepisów o przedawnieniu, co wyłącza stosowanie zasady stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy (art. 4 § 1 k.k.).
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 44/03 orzekł, że art. 15 p.w.k.k. jest zgodny z Konstytucją, ponieważ nastąpienie w przyszłości przedawnienia nie jest ekspektatywą sprawcy. Ustawodawca może wydłużyć termin przedawnienia, jeśli przedawnienie jeszcze nie nastąpiło, pod warunkiem zamieszczenia wyraźnej reguły kolizyjnej nakazującej bezpośrednie stosowanie nowych przepisów. Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. w art. 2 spełniła ten warunek, wyłączając tym samym stosowanie art. 4 § 1 k.k. w odniesieniu do przedłużonego terminu przedawnienia wyrokowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mirosław W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Iwona J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 284 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy przywłaszczenia powierzonego mienia.
k.k. art. 101 § § 1 pkt 3
Kodeks karny
Określa podstawowe terminy przedawnienia karalności przestępstw.
k.k. art. 102
Kodeks karny
Określa termin przedawnienia wyrokowania, który został wydłużony przez nowelizację z 2005 r.
Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny art. 2
Nakaz bezpośredniego stosowania przepisów o przedawnieniu w nowym brzmieniu.
Pomocnicze
p.w.k.k. art. 15
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks karny
Dotyczy liczenia terminów przedawnienia według przepisów nowego Kodeksu karnego.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do umorzenia postępowania karnego.
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniesienia kasacji.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy (lex mitior).
k.k. z 1969 r. art. 105 § § 1 pkt 3
Kodeks karny z 1969 r.
Przedawnienie karalności według starego stanu prawnego (5 lat).
k.k. z 1969 r. art. 106
Kodeks karny z 1969 r.
Przedłużenie terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja Kodeksu karnego z 2005 r. w art. 2 nakazuje bezpośrednie stosowanie zmienionych przepisów o przedawnieniu, w tym wydłużonego terminu przedawnienia wyrokowania (art. 102 k.k.). • Wydłużenie terminu przedawnienia przez ustawę nową, gdy przedawnienie jeszcze nie nastąpiło, jest zgodne z Konstytucją, pod warunkiem wyraźnego przepisu przejściowego. • Sąd Okręgowy błędnie zastosował przepisy o przedawnieniu, nie uwzględniając nowej, korzystniejszej dla oskarżonego (w kontekście czasu) regulacji art. 102 k.k. w brzmieniu po nowelizacji z 2005 r.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że termin przedawnienia wyrokowania upływa w czerwcu 2007 r., oparta na przepisach sprzed nowelizacji z 2005 r.
Godne uwagi sformułowania
Nakaz bezpośredniego stosowania ustawy nowej w zakresie przepisów o przedawnieniu [...] odnosi się zarówno do podstawowych terminów przedawnienia karalności przestępstw, jak i do wydłużonego [...] terminu przedawnienia wyrokowania. • Ustawodawca może zatem wydłużyć termin przedawnienia, gdy przedawnienie jeszcze nie nastąpiło. Warunkiem jest jednak zamieszczenie w ustawie wyraźnej reguły kolizyjnej, nakazującej bezpośrednie stosowanie nowo wprowadzonych przepisów o przedawnieniu, wyłączającej w ten sposób sięganie do zasady wyrażonej w art. 4 § 1 k.k. w wypadkach, gdy nowe terminy przedawnienia są niekorzystne dla oskarżonego.
Skład orzekający
H. Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
H. Gordon-Krakowska
członek
E. Matwijów
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących nowelizacji Kodeksu karnego, w szczególności w zakresie przedawnienia karalności i wyrokowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej nowelizacji Kodeksu karnego z 2005 r. i jej zastosowania do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia prawa międzyczasowego w prawie karnym, jakim jest stosowanie przepisów o przedawnieniu po nowelizacji. Jest to zagadnienie o dużym znaczeniu praktycznym dla prawników.
“Czy nowa ustawa karna może przedłużyć termin przedawnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady prawa międzyczasowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.