V KK 107/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 kwietnia 2025 r. (sygn. akt V KK 107/25) uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Tczewie z dnia 22 stycznia 2024 r. (sygn. akt II W 38/24), którym S. G. został uznany za winnego wykroczeń z art. 66 § 1 k.w. (bezpodstawne wezwanie na interwencję) i art. 141 k.w. (używanie słów nieprzyzwoitych) oraz wymierzono mu karę grzywny w łącznej kwocie 1000 zł. Kasację od tego wyroku wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 93 § 2 k.p.w., który wymaga, aby okoliczności czynu i wina obwinionego nie budziły wątpliwości w postępowaniu nakazowym. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Rzecznika, wskazując, że materiał dowodowy był znikomy, obwiniony nie został przesłuchany, a jego zachowanie podczas interwencji było irracjonalne. Ponadto, późniejsza diagnoza schizofrenii paranoidalnej u obwinionego powinna była skłonić sąd do rozważenia zastosowania przepisów dotyczących poczytalności. Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie nakazowe jest zarezerwowane dla spraw oczywistych, a w tym przypadku wątpliwości co do winy i okoliczności czynu, a także brak możliwości obrony, uniemożliwiały zastosowanie tego trybu. W konsekwencji, zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Tczewie w zwykłym trybie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie przepisów o postępowaniu nakazowym, prawo do obrony, konieczność badania poczytalności w sprawach o wykroczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania postępowania nakazowego w sprawie o wykroczenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może orzekać w postępowaniu nakazowym, gdy istnieją wątpliwości co do okoliczności czynu i winy obwinionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie nakazowe jest instytucją zarezerwowaną dla spraw oczywistych. W analizowanej sprawie brak było wystarczającego materiału dowodowego, obwiniony nie został przesłuchany, a jego zachowanie było irracjonalne, co powinno skłonić sąd do zbadania jego stanu psychicznego i odstąpienia od trybu nakazowego.
Czy sąd powinien zbadać stan psychiczny obwinionego w postępowaniu nakazowym, jeśli jego zachowanie jest irracjonalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, irracjonalne zachowanie obwinionego, zwłaszcza w kontekście późniejszej diagnozy psychiatrycznej, powinno skłonić sąd do zbadania jego poczytalności i ewentualnego zastosowania przepisów dotyczących stanu psychicznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zachowanie obwinionego było wyraźnie irracjonalne, a brak nietrzeźwości czy wpływu środków odurzających, w połączeniu z późniejszą diagnozą schizofrenii paranoidalnej, wskazywał na potrzebę sprawdzenia, czy nie zachodzą okoliczności wyłączające lub ograniczające poczytalność.
Czy naruszenie prawa do obrony obwinionego w postępowaniu nakazowym uzasadnia uchylenie wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie prawa do obrony, w tym brak możliwości przedstawienia swojego stanowiska, jest rażącym naruszeniem prawa procesowego uzasadniającym uchylenie wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym wbrew przepisom, bez przesłuchania obwinionego i możliwości przedstawienia przez niego swojego stanowiska, stanowi naruszenie prawa do obrony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. G. | osoba_fizyczna | ukarany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (13)
Główne
k.w. art. 66 § § 1
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 141
Kodeks wykroczeń
k.p.w. art. 93 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
k.p.s.w. art. 92 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Pomocnicze
k.p.w. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.w. art. 537 § § 1 i 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 110 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 15 § § 2 i 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 54 § § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 54 § § 6
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 54 § § 7
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.w. art. 17 § § 1 i 2
Kodeks wykroczeń
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy zastosował postępowanie nakazowe mimo braku spełnienia wymogów z art. 93 § 2 k.p.w. (okoliczności czynu i wina nie budziły wątpliwości). • Zebrany materiał dowodowy był znikomy i nie pozwalał na przyjęcie, że wątpliwości co do winy i okoliczności czynu nie istniały. • Obwiniony nie został przesłuchany, co naruszyło jego prawo do obrony. • Zachowanie obwinionego było irracjonalne, co powinno skłonić sąd do zbadania jego stanu psychicznego i ewentualnego zastosowania przepisów dotyczących poczytalności (art. 17 k.w.). • Obwiniony przebywał w szpitalu psychiatrycznym w dacie wydania wyroku, zdiagnozowano u niego schizofrenię paranoidalną.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie nakazowe jest instytucją, której stosowanie zastrzeżono do najbardziej oczywistych przypadków • zachowanie obwinionego było bowiem wyraźnie irracjonalne • uchybienia, jakich dopuścił się Sąd Rejonowy w Tczewie mają rażący charakter, ponieważ doprowadziły do rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym, wbrew wyraźnemu ustawowemu zakazowi procedowania w tym trybie.
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów o postępowaniu nakazowym, prawo do obrony, konieczność badania poczytalności w sprawach o wykroczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania postępowania nakazowego w sprawie o wykroczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur prawnych i prawa do obrony, nawet w sprawach o wykroczenia, a także jak istotne jest uwzględnianie stanu psychicznego sprawcy.
“Sąd Najwyższy: Postępowanie nakazowe nie dla spraw z wątpliwościami i bez przesłuchania!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.