V CZ 65/18

Sygn. akt V CZ 65/18
POSTANOWIENIE
Dnia 21 września 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Monika Koba
‎
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z powództwa G. W.
‎
przeciwko H. T.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 21 września 2018 r.,
‎
zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt V ACa (…),
oddala zażalenie, pozostawiając orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił powództwo G. W. przeciwko H. T. o zapłatę 75 001,00 zł tytułem naprawienia szkody. Na skutek apelacji powoda, Sąd Apelacyjny w
(…)
, wyrokiem z dnia 25 maja 2018 r., uchylił wyrok Sądu Okręgowego w G. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny uznał za zasadne podniesione w apelacji zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie ustaleń faktycznych. Uchybienia w tej materii doprowadziły zdaniem Sądu do niewłaściwego zastosowania art. 117 § 2 k.c. w związku z art. 442
1
k.c. przez nieprawidłowe uznanie, że okoliczności, o których stanowi art. 442
1
§ 1 k.c., uzasadniające rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia, nastąpiły już z chwilą podpisania kontraktu menadżerskiego przez powoda w dniu 11 sierpnia 2005 r. Sąd odwołał się w tej mierze do stanowiska, że trzyletni termin określony w art. 442
1
k.c. biegnie od dnia, w którym poszkodowany rzeczywiście dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie zaś od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności poszkodowany mógł się o tym dowiedzieć. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, powód uzyskał takie informacje w dniu 24 kwietnia 2014 r., co oznacza, że do przedawnienia nie doszło. Z tych powodów, uznawszy, że wobec błędnego uwzględnienia zarzutu przedawnienia doszło do nierozpoznania istoty sprawy, Sąd przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.).
Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył zażaleniem pozwany, zarzucając naruszenie art. 233 i art. 386 § 4 k.p.c., a także art. 442
1
k.c. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jeżeli sąd drugiej instancji uchyla wyrok ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj. czy okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji, mieszczą się w kręgu sytuacji polegających na nierozpoznaniu istoty sprawy. Poza zakresem oceny pozostaje natomiast prawidłowość stanowiska co do meritum wyrażonego przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, nr 3, poz. 41, z dnia 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013, nr 4, poz. 54, i z dnia 17 stycznia 2013 r., III CZ 2/13, niepubl.).
Zgodnie z utrwalonym poglądem, nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przesłanka unicestwiająca roszczenie albo przesłanka wykluczająca jego skuteczne dochodzenie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb. Urz. 1936, poz. 315 i z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12, niepubl. i z dnia 14 lutego 2013 r., II CZ 188/12, niepubl.).
W okolicznościach sprawy Sąd Apelacyjny wydając wyrok kasatoryjny przyjął, że w zaskarżonym apelacją wyroku nieprawidłowo oceniono przedawnienie roszczenia objętego powództwem. Oddalenie powództwa z racji przedawnienia stanowi w świetle ugruntowanego stanowiska judykatury i doktryny jedną z sytuacji, które odpowiadają pojęciu nierozpoznania istoty sprawy; przedawnienie jest bowiem negatywną przesłanką jurysdykcyjną wykluczającą skuteczne dochodzenie roszczenia w postępowaniu sądowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2002 r., V CKN 357/00, niepubl. i postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12, z dnia 14 lutego 2013 r., II CZ 188/12, niepubl., i z dnia 18 lutego 2016 r., II CZ 106/15, niepubl.).
Skoro zatem Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego wskazując na błędną wykładnię przepisów o przedawnieniu roszczeń, to odwołanie się do art. 386 § 4 k.p.c., w zakresie, w którym przepis ten stanowi o nierozpoznaniu istoty sprawy, było prawidłowe, a zażalenie podlegało oddaleniu. Za bezprzedmiotowe należało przy tym uznać zarzuty zażalenia, w których szeroko kwestionowano ocenę prawną przedawnienia roszczenia dochodzonego powództwem przyjętą przez Sąd drugiej instancji. Prawidłowość zajętego przez Sąd stanowiska co do tego zagadnienia,
scil.
co do tego, czy roszczenie istotnie było przedawnione, wybiega bowiem - jak wskazano wcześniej - poza kognicję Sądu Najwyższego w postępowaniu inicjowanym zażaleniem składanym na podstawie art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. Kwestia ta może natomiast stanowić przedmiot oceny w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli środek ten
in casu
jest dopuszczalny, a strona z niego skorzysta (art. 398
1
i n. k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
jw