V Cz 15/18

Sygn. akt V Cz 15/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 stycznia 2018r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Adam Simoni /spr./ Sędziowie: SSO Małgorzata Mazur SSO Wojciech Misiuda Protokolant: st. asyst. sędz. Karolina Dusza-Rzepka po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2018r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku wierzyciela: (...) w L. z udziałem dłużników: (...) Spółka z o.o. w R. , B. K. , A. K. , B. Ł. , E. Ł. o wydanie dalszego tytułu wykonawczego na skutek zażalenia wierzyciela na postanowienie Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 2 grudnia 2016r., sygn. akt I.1. Co 2336/16 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. SSO Adam Simoni SSO Małgorzata Mazur SSO Wojciech Misiuda UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016r., sygn. akt I.1. Co 2336/16, Sąd Rejonowy w Rzeszowie, odmówił wierzycielowi (...) w L. wydania dalszego tytułu wykonawczego – bankowego tytułu egzekucyjnego nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. (pkt I), zasądził od wierzyciela na rzecz dłużnika (...) Sp. z o.o. w R. kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II). Powyższe orzeczenie Sąd Rejonowy wydał w oparciu o ustalenia i ocenę prawną przedstawione w jego uzasadnieniu (k. 124-125). Przede wszystkim Sąd Rejonowy wskazał, że w przypadku bte nie ma zastosowania art. 793 k.p.c. , gdyż art. 96 ust. 3 Prawa bankowego przyznaje bankom prawo wystawiania dalszych tytułów egzekucyjnych, a sąd nadaje im klauzulę na zasadach ogólnych. Z uwagi jednak na stwierdzenie niekonstytucyjności art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 Prawa bankowego , po 1 sierpnia 2016r. niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności także dalszym bankowym tytułom egzekucyjnym. Ponadto Sąd Rejonowy wskazał, że bankowemu tytułowi egzekucyjnemu nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. nadano klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2015r. sygn. akt I.1. Co 3801/15, stąd też zaopatrzony w klauzulę wykonalności bte nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. stanowił już dalszy tytuł wykonawczy dla wierzyciela. Nie było więc przesłanek, by wierzyciel żądał wydania przez sąd dalszego tytułu wykonawczego w oparciu o art. 793 k.p.c. , który w niniejszym postępowaniu nie mógł mieć zastosowania. Wierzyciel wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez wydanie wierzycielowi dalszego tytułu wykonawczego – bankowego tytułu egzekucyjnego nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. oznaczonego liczbą porządkową dwa, przeciwko wskazanym dłużnikom, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w zakresie objętych treścią tytułu egzekucyjnego odsetek umownych i karnych wskazanych w pkt 2-5 bankowego tytułu wykonawczego, w celu wszczęcia egzekucji ze wskazanych nieruchomości położonych w J. . Ponadto wierzyciel domagał się zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Ewentualnie wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. Na wypadek nieuwzględnienia argumentacji wskazanej w treści zażalenia wierzyciel wniósł o wydanie w trybie art. 390 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. postanowienia przekazującego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, a to, czy art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 2015r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, uprawnia Bank do wystawienia dalszego, bankowego tytułu egzekucyjnego w trybie art. 96 ustawy – Prawo bankowe , jeżeli przed dniem wejścia w życie w/w ustawy wydano postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności „pierwszemu” bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, tj. czy postępowanie w sprawie wydania dalszego tytułu wykonawczego jest dalszym postępowaniem, o jakim mówi art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej. Zaskarżonemu orzeczeniu wierzyciel zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż wierzyciel dysponuje dalszym tytułem wykonawczym uprawniającym do prowadzenia egzekucji z kilku części składowych majątku tego samego dłużnika, w sytuacji, w której posiadany przez niego „pierwszy” tytuł egzekucyjny, uprawniający go do windykacji wskazanych we wniosku odsetek umownych i karnych (pkt 2-5 bankowego tytułu wykonawczego) złożony został komornikowi J. K. , a „drugiego” tytułu, uprawniającego do wszczęcia egzekucji z nieruchomości położonej w J. celem wyegzekwowania w/w odsetek wierzyciel nie posiada, - nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na uchyleniu się przez Sąd orzekający od jakiejkolwiek weryfikacji, jakim tytułem wykonawczym dysponuje wierzyciel, jaką wierzytelność on obejmuje, i w jaki sposób – jeżeli nie we wnioskowanym trybie – możliwe jest uzyskanie dalszego tytułu wykonawczego przez wierzyciela, - naruszenie art. 793 k.p.c. przez jego niezastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że bankowy tytuł egzekucyjny nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. opatrzony w klauzulę wykonalności stanowi dalszy tytuł wykonawczy dla wierzyciela, w sytuacji gdy wierzyciel w dniu złożenia wniosku nie dysponował dalszym tytułem wykonawczym uprawniającym do prowadzenia egzekucji z kilku części składowych majątku tego samego dłużnika, stąd też zostały spełnione przesłanki uzasadniające wydanie przez sąd dalszego tytułu wykonawczego, - naruszenie art. 793 k.p.c. przez jego niezastosowanie, w sytuacji w której klauzulę wykonalności na bte nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. nadano w dniu 21 grudnia 2015r., - naruszenie art. 11 ustawy z dnia 25 września 2015r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 793 k.p.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w/w przepisu polegające na przyjęciu, że w związku uchyleniem art. 96-98 ustawy Prawo bankowe , brak jest przesłanek do żądania wydania przez sąd dalszego tytułu wykonawczego w oparciu o art. 793 k.p.c. W odpowiedzi na zażalenie wierzyciela dłużnik (...) Sp. z o.o. w R. wniósł o jego oddalenie w całości jako bezzasadnego oraz o zasądzenie od wierzyciela na rzecz dłużnika kosztów zastępstwa radcowskiego w postępowaniu zażaleniowym, wedle norm przepisanych. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: W dniu 25 listopada 2015r. wierzyciel złożył w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie wniosek o wydanie kolejnego tytułu wykonawczego tj. bankowego tytułu egzekucyjnego nr 3 z dnia 25 listopada 2015r., oznaczonego liczbą porządkową dwa, przeciwko wskazanym dłużnikom, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w zakresie objętych treścią tytułu egzekucyjnego odsetek umownych i karnych wskazanych w pkt 2 do 5 bankowego tytułu wykonawczego w celu wszczęcia egzekucji ze wskazanej nieruchomości położonej w J. (k. 3). W dniu 26 listopada 2015r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie, sygn. akt I.1. Co 3802/15, na podstawie art. 793 k.p.c. , wydał dalszy tytuł wykonawczy obejmujący bankowy tytuł egzekucyjny nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. wystawionemu przez wierzyciela, któremu Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 listopada 2015r. sygn. akt I.1.Co 3801/15 nadał klauzulę wykonalności – w celu wszczęcia egzekucji z nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne o numerze nr (...) , (...) , (...) położonej w J. , dla której Sąd Rejonowy w Jaśle V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr (...) i oznaczył jego liczbę porządkową jako II (k. 41). Na skutek zażalenia dłużnika (...) Sp. z o.o. w R. (k. 44-47) Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 7 października 2016r. uchylił w/w postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego (k. 102-104). W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem w przypadku bankowych tytułów egzekucyjnych przepis art. 793 k.p.c. nie ma zastosowania, a rzeczą Sądu było zbadanie, czy zostały spełnione przesłanki do nadania klauzuli wykonalności kolejnemu tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przez bank. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 11 ust 2 ustawy z dnia 25 września 2015r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U poz.1854) jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, dalsze postepowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności toczy się według przepisów dotychczasowych. Po ponownym rozpoznaniu wniosku wierzyciela Sąd Rejonowy w Rzeszowie wydał postanowienie o odmowie wydania dalszego tytułu wykonawczego – bankowego tytułu egzekucyjnego nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. (k. 124-125), które to postanowienie na skutek zaskarżenia przez wierzyciela stało się przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu. W pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 386 § 6 k.p.c. , zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy (nie dotyczy to wypadku, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego). Powyższy przepis na mocy art. 397 § 2 k.p.c. stosuje się odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W przedmiotowej sprawie przesądzone zostało, że w przypadku bankowych tytułów egzekucyjnych przepis art. 793 k.p.c. nie ma zastosowania. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 2015r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, dalsze postepowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności toczy się według przepisów dotychczasowych. W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone postanowienie wymyka się spod kontroli instancyjnej wskutek braku jakichkolwiek ustaleń, jakim tytułem wykonawczym dysponuje wierzyciel, czy jaką wierzytelność on obejmuje. Rację ma skarżący wierzyciel, że Sąd I instancji w dalszym ciągu nie rozpoznał istoty sprawy. Ograniczenie się do stwierdzenia, że po 1 sierpnia 2016r. niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności także dalszym bankowym tytułom egzekucyjnym oraz że w przedmiotowej sprawie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu nr 3 z dnia 25 listopada 2015r. nadano klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 26 listopada 2015r. sygn. akt I.1. Co 3801/15 nie czyni zadość wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 7 października 2016r. W dniu 27 listopada 2015r. weszła w życie ustawa nowelizująca uchwalona w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 kwietnia 2015r., P 45/12 (OTK-A Zb.Urz. 2015, nr 4, poz. 46), którym orzeczono niezgodność z Konstytucją art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe , określając jednocześnie datę utraty ich mocy obowiązującej w dniu 1 sierpnia 2016r. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej postępowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlega umorzeniu, z zastrzeżeniem ust. 2. Z kolei w myśl art. 11 ust. 2 jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy wydano postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, dalsze postępowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności toczy się według przepisów dotychczasowych. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej odnosi się wyłącznie do sytuacji faktycznej, w której pierwszy w ogóle wniosek o nadanie klauzuli wykonalności złożony został przed datą wejścia w życie ustawy (wszczęcie postępowania), zaś postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności nie zostało do tej daty wydane. Wówczas postępowanie winno zostać umorzone. Jeżeli jednak, o czym stanowi już ust. 2 art. 11 w/w ustawy, wcześniej wydano postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności "pierwotnemu" BTE, to w razie "wtórnego" procedowania o nadanie klauzuli wykonalności dalszemu BTE, niewydanie postanowienia do daty granicznej nie powoduje obowiązku umorzenia postępowania. W tym przypadku dozwolone jest kontynuowanie procedowania i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie przepisów dotychczasowych. Podobnie jeżeli kolejna ("dalsza") klauzula wykonalności miałaby być nadawana na ten sam tytuł. [...] Decydujące znaczenie należy przypisać w konsekwencji samemu zainicjowaniu postępowania klauzulowego w warunkach uprzedniości wydania jakiegokolwiek BTE (por. Turski Piotr, artykuł, M.Pr.Bank.2017.6.59 BTE - o swoistości stosowania w nowych realiach prawnych, Teza nr 1, 322602/1). Powyższe oznacza, że ustawodawca pomimo uchylenia części przepisów Prawa bankowego ( art. 96-98 ) oraz art. 786 ( 2) k.p.c. zdecydował o konieczności ich stosowania w sytuacji wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności przed 27 listopada 2015r. Należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 14 kwietnia 2015r. stwierdzając, że art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy Prawo bankowe są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wskazał, iż przepisy te tracą moc obowiązującą 1 sierpnia 2016r. i zauważył konieczność interwencji ustawodawcy w zakresie uchwalenia przepisów intertemporalnych, które uregulują sposób zakończenia spraw wszczętych wydaniem bankowych tytułów egzekucyjnych na podstawie zakwestionowanych przepisów przed utratą ich mocy obowiązującej, gdyż samoistne uchylenie tych regulacji mogłoby wprowadzić negatywne konsekwencje w postaci wtórnej niekonstytucyjności. Taką regulację ustawodawca przewidział właśnie w art. 11 ustawy z 25 września 2015r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. Ostatecznie więc art. 96 i 97 ustaw Prawo bankowe oraz art. 786 ( 2) k.p.c. zostały uchylone 27 listopada 2015r., ale można je stosować nadal w sprawach, w których przed tym dniem wydano postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Nie ma więc racji Sąd I instancji, że po 1 sierpnia 2016r. bezwzględnie niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności także dalszym bankowym tytułom egzekucyjnym. Dopiero jednak w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, sprowadzającym się do ustalenia, jakim tytułem egzekucyjnym dysponuje już wierzyciel, możliwe będzie dokonanie oceny wniosku wierzyciela z dnia 25 listopada 2015r. Jeżeli postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wydano przed dniem 27 listopada 2015r., dalsze postępowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności będzie się toczyło według przepisów dotychczasowych ( art. 96 ust. 3 Prawa bankowego ). Z postanowień art. 96 ust. 3 Prawa bankowego wynika, że w przypadku egzekucji przeciwko kilku osobom lub z kilku części składowych majątku dłużnika można wystawić dalsze tytuły egzekucyjne. W odniesieniu do dalszych bankowych tytułów egzekucyjnych niezbędne jest oddzielne postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności. Dalsze tytuły wykonawcze powinny być oznaczone kolejnymi numerami, z podaniem celu ich wydania. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, działając w oparciu o normę art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c. , orzekł jak w sentencji postanowienia. SSO Adam Simoni SSO Małgorzata Mazur SSO Wojciech Misiuda ZARZĄDZENIE - (...) - (...) . Rzeszów, dnia 22 stycznia 2018r. SSO Adam Simoni