IV CSK 592/20

Sąd Najwyższy2021-02-17
SNCywilnezobowiązaniaŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnadopuszczalnośćbrak substratu zaskarżeniakoszty postępowaniaSąd Najwyższypostanowienie

Podsumowanie

Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną powódki jako niedopuszczalną, ponieważ była ona skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu sądu drugiej instancji w przedmiocie odsetek.

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zarzucając mu brak orzeczenia w przedmiocie odsetek ustawowych. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skarga była niedopuszczalna, ponieważ sąd drugiej instancji nie orzekał w tej kwestii, gdyż powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia sądu pierwszej instancji w tym zakresie. W konsekwencji, skarga była skierowana przeciwko nieistniejącemu rozstrzygnięciu.

Powódka A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I AGa (...). Skarga dotyczyła części wyroku, w której Sąd Apelacyjny nie orzekł o roszczeniu o odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty 339.115 zł za okres od 21 sierpnia 2014 r. do 20 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę, stwierdził, że zgodnie z art. 398^1 § 1 k.p.c., przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną mogą być jedynie prawomocne wyroki lub postanowienia kończące postępowanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie można zaskarżyć nieistniejącego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny nie orzekał w przedmiocie odsetek, ponieważ powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia Sądu Okręgowego w tym zakresie. Zakres zaskarżenia wyroku Sądu Okręgowego przez powódkę w apelacji obejmował jedynie kwotę główną i koszty postępowania. W związku z tym, skarga kasacyjna powódki była skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu, co czyniło ją niedopuszczalną. Na podstawie art. 398^6 § 3 w zw. z § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną. Orzeczono również o kosztach postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie może być skierowana przeciwko części wyroku, w której sąd nie orzekał, ponieważ taki element wyroku nie istnieje i nie stanowi przedmiotu zaskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z przepisami k.p.c. i utrwalonym orzecznictwem, skarga kasacyjna może być wniesiona jedynie od istniejącego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. W tej sprawie powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia sądu pierwszej instancji w przedmiocie odsetek, w związku z czym sąd drugiej instancji nie miał obowiązku ani możliwości orzekania w tej kwestii. Skarga kasacyjna skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu jest niedopuszczalna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Grupa A. Spółki Akcyjnej w P.

Strony

NazwaTypRola
A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M.spółkapowódka
Grupa A. Spółki Akcyjnej w P.spółkapozwana

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 398^1 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa substrat zaskarżenia stanowiący pierwszą przedmiotową przesłankę dopuszczalności skargi kasacyjnej. Przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną mogą być, wydane przez sąd drugiej instancji - prawomocny wyrok lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, kończące postępowanie w sprawie.

k.p.c. art. 398^6 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazuje na odrzucenie skargi kasacyjnej w przypadkach niedopuszczalności, w tym braku substratu zaskarżenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^6 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy odrzucenia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna była skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu sądu drugiej instancji, ponieważ sąd ten nie orzekał w przedmiocie odsetek, gdyż powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia sądu pierwszej instancji w tym zakresie.

Godne uwagi sformułowania

nie można wnieść środka zaskarżenia od nieistniejącego rozstrzygnięcia skarga kasacyjna trzeba uznać za wymierzoną przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu, a więc podlegającą odrzuceniu jako niedopuszczalną.

Skład orzekający

Jacek Grela

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi kasacyjnej, konieczność istnienia orzeczenia jako przedmiotu zaskarżenia, zakres zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko elementowi wyroku, który nie został przez sąd drugiej instancji rozstrzygnięty z powodu braku zaskarżenia w apelacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną, choć proceduralną, kwestię dopuszczalności skargi kasacyjnej i konsekwencje błędnego określenia przedmiotu zaskarżenia. Jest to istotne dla praktyków prawa procesowego.

Skarga kasacyjna na nieistniejące orzeczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, co można zaskarżyć.

Dane finansowe

WPS: 577 235 PLN

zasądzona kwota: 339 115 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt IV CSK 592/20
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Grela
w sprawie z powództwa A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M.
‎
przeciwko Grupie A. Spółce Akcyjnej w P.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 17 lutego 2021 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I AGa (…),
1. odrzuca skargę kasacyjną;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Powódka A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. w pozwie z 31 października 2014 r. wniosła o zasądzenie od pozwanej Grupy A. Spółki Akcyjnej w P. kwoty 577.235 zł z ustawowymi odsetkami od kwot: 573.750 zł od 21 sierpnia 2014 r. i od kwoty 3485 zł od dnia otrzymania przez pozwaną odpisu pozwu.
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z 9 lipca 2019 r. oddalił powództwo (pkt I).
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją w części, tj.
w zakresie oddalenia powództwa co do kwoty 342.600 zł (pkt I) oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach (pkt II). We wnioskach powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. przez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od pozwanej na jej rzecz
kwoty 342.600 zł
, a także zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.
Wyrokiem z 30 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny w (...)
zmienił częściowo wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 339.115 zł i w pozostałej części oddalił powództwo (pkt I); oddalił apelację w pozostałej części (pkt II).
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną
w części w jakiej Sąd drugiej instancji nie orzekł o roszczeniu o odsetki ustawowe od zasądzonej w pkt I lit a) ww. wyroku kwoty 339.115 zł za okres
od 21 sierpnia 2014 r. do 20 sierpnia 2020 r., w konsekwencji czego nie zasądził ich na rzecz powódki.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 398
1
§ 1 k.p.c. określa substrat zaskarżenia stanowiący pierwszą przedmiotową przesłankę dopuszczalności skargi kasacyjnej. W postępowaniu procesowym przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną mogą być, wydane przez sąd drugiej instancji - prawomocny wyrok lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, kończące postępowanie w sprawie.
W orzecznictwie Sądu najwyższego przyjmuje się, że nie można wnieść środka zaskarżenia od nieistniejącego rozstrzygnięcia (por. m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 25 lutego 1997 r. II CKN 15/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 89, z 28 maja 1998 r., III CKN 409/98, niepubl., z 7 października 1998 r., II UKN 247/98, OSNP 1999, nr 20, poz. 665, z 25 stycznia 2001 r. III CKN 1382/00, OSNC 2001, nr 9, poz. 132, z 11 września 2002 r. V CKN 1165/00, niepubl. oraz z 7 lipca 2011 r., II CSK 37/11, niepubl.).
Konsekwencją tego zapatrywania w postępowaniu kasacyjnym jest przyjęcie, że prawomocny wyrok sądu drugiej instancji może być przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną jedynie w takiej części, w jakiej istnieje, czy to w postaci pozytywnej, czy też negatywnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2013 r., III CSK 247/12, niepubl.).
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną
w części w jakiej Sąd drugiej instancji nie orzekł o roszczeniu o odsetki ustawowe od zasądzonej w pkt I lit a) ww. wyroku kwoty 339.115 zł za okres
od 21 sierpnia 2014 r. do 20 sierpnia 2020 r.
Jednak w wyroku z 30 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny nie orzekał w przedmiocie odsetek. Było to konsekwencją, zakreślonego przez powódkę w apelacji, zakresu zaskarżenia orzeczenia Sądu Okręgowego. Sąd drugiej instancji wskazał, w uzasadnieniu wyroku, że
zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji miał na uwadze zakres zaskarżenia wyroku oraz wniosek apelacji. Z apelacji wynika, że powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w zakresie pkt I co do kwoty 342.600 zł oraz w zakresie pkt II, co koresponduje z wnioskiem apelacji, zgodnie z którym domagała się zmiany zaskarżonego wyroku w punktach I i II przez uwzględnienie powództwa co do kwoty 342.600 zł i zasądzenie kosztów postępowania. Takie wnioski apelacji zostały powtórzone w uzasadnieniu apelacji. Powódka nie zaskarżyła apelacją orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo o zasądzenie odsetek ustawowych, w konsekwencji Sąd Apelacyjny nie mógł orzekać w przedmiocie odsetek.
W tej sytuacji powódka skierowała skargę kasacyjną do orzeczenia, które nie zostało wydane. Dostrzegła to zresztą sama skarżąca, skoro nazwała skarżony skargą kasacyjną element wyroku „częścią w jakiej Sąd drugiej instancji nie orzekł o roszczeniu o odsetki”. W tej sytuacji skargę kasacyjną powódki trzeba uznać za wymierzoną przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu, a więc podlegającą odrzuceniu jako niedopuszczalną.
Z powyższych względów wniesiona skarga kasacyjna na podstawie art. 398
6
§ 3 w zw. z § 2 k.p.c. podlegała odrzuceniu z powodu braku substratu zaskarżenia.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.
jw

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę