V CSK 377/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Skarbu Państwa o zapłatę 1 200 213 zł z tytułu zadłużenia podatkowego, które obciążało hipoteką przymusową nieruchomość pozwanego. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, jednak Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i oddalił powództwo, uznając, że zobowiązanie podatkowe wygasło z powodu przedawnienia, co skutkowało wygaśnięciem hipoteki. Sąd Apelacyjny powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. (SK 40/12), który uznał art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej (OP) za niezgodny z Konstytucją. Sąd Apelacyjny uznał, że art. 70 § 8 OP, mający analogiczne brzmienie, również nie powinien być stosowany. Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów prawa, w tym art. 70 § 8 OP, przez błędną wykładnię i niezastosowanie. Sąd Najwyższy rozważył kwestię stosowania art. 70 § 8 OP w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stwierdził, że choć formalnie wyrok TK dotyczył art. 70 § 6 OP, to norma prawna wyrażona w tym przepisie, dotycząca braku przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, została zakwestionowana jako sprzeczna z konstytucyjną ochroną własności. Sąd Najwyższy uznał, że art. 70 § 8 OP, który ma tożsame brzmienie, również nie powinien być stosowany, nawet jeśli nie został formalnie zbadany przez TK. Podkreślono, że niezgodność z Konstytucją dotyczy normy prawnej, a nie tylko jednostki redakcyjnej. Sąd Najwyższy potwierdził, że przedawnienie zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 OP powoduje jego wygaśnięcie, a w konsekwencji wygaśnięcie zabezpieczającej je hipoteki na podstawie art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (u.k.w.h.). W ustalonych okolicznościach sprawy przedawnienie nastąpiło z dniem 31 grudnia 2003 r. lub najpóźniej 19 stycznia 2011 r. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych i wygaśnięcia zabezpieczeń hipotecznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, mający tożsame brzmienie z art. 70 § 6 OP uznanym za niezgodny z Konstytucją, powinien być stosowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, mimo formalnie innego numeru, przepis ten nie powinien być stosowany ze względu na jego tożsamą treść z przepisem uznanym za niekonstytucyjny, naruszającym konstytucyjną ochronę własności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że niezgodność z Konstytucją dotyczy normy prawnej, a nie tylko jednostki redakcyjnej. Choć wyrok TK dotyczył art. 70 § 6 OP, to art. 70 § 8 OP wyraża tę samą wadliwą normę, dlatego nie powinien być stosowany.
Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego powoduje wygaśnięcie zabezpieczającej je hipoteki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedawnienie zobowiązania podatkowego powoduje jego wygaśnięcie, a w konsekwencji wygaśnięcie hipoteki.
Uzasadnienie
Zgodnie z prawem podatkowym, przedawnienie zobowiązania powoduje jego wygaśnięcie. Hipoteka, jako zabezpieczenie akcesoryjne, wygasa wraz z wierzytelnością, którą zabezpiecza.
Jaki jest skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego w polskim prawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedawnienie zobowiązania podatkowego powoduje jego wygaśnięcie (unicestwienie), a nie tylko możliwość uchylenia się od jego spełnienia, jak w prawie cywilnym.
Uzasadnienie
Prawo podatkowe odmiennie traktuje skutki przedawnienia niż prawo cywilne. Przedawnienie zobowiązania podatkowego oznacza jego definitywne wygaśnięcie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. | organ_państwowy | powód |
| P. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
OP art. 70 § 8
Ordynacja podatkowa
Przepis ten, mimo że nie został bezpośrednio uznany za niekonstytucyjny, nie powinien być stosowany ze względu na jego tożsamą treść z art. 70 § 6 OP, który został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Pomocnicze
OP art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Określa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności).
OP art. 59 § 1
Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego powoduje jego wygaśnięcie.
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wygasła hipoteka zabezpieczająca wierzytelności podatkowe.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
W prawie cywilnym przedawnienie stanowi możliwość uchylenia się od spełnienia świadczenia, a nie wygaśnięcie zobowiązania.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkujące jego wygaśnięciem. • Wygaśnięcie hipoteki jako konsekwencja wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. • Niestosowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej ze względu na jego tożsamość z przepisem uznanym za niekonstytucyjny.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Skarbu Państwa oparta na obowiązywaniu art. 70 § 8 OP. • Argumentacja Skarbu Państwa dotycząca rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. • Argumentacja Skarbu Państwa dotycząca domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Godne uwagi sformułowania
„nie można podzielić tego argumentu skargi kasacyjnej, w którym wskazano na zasadniczą odmienność pomiędzy wyrokiem Trybunału w sprawie SK 40/12 i okolicznościami obecnie rozpoznawanej sprawy.” • „nie można twierdzić, że kontynuator tego przepisu, nadal tkwiący w ustawie pod zmienionym numerem (art. 70 § 8 OP) obowiązuje tak, jakby go wyrok o niekonstytucyjności poprzednika w ogóle nie dotyczył.” • „niezgodność przepisu z Konstytucją jest w związku z rozpoznawaną sprawą oczywista i ocena taka ma dodatkowe poparcie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził uprzednio niezgodność z Konstytucją przepisu o takim samym brzmieniu, jak zawarty w obowiązującej ustawie, to sąd może nie zastosować tego przepisu w rozpoznawanej sprawie ze względu na jego niezgodność z Konstytucją” • „przedawnienie zobowiązania podatkowego powoduje jego wygaśnięcie.” • „hipoteka przestała zabezpieczać wierzytelność odpowiadającą temu zobowiązaniu.”
Skład orzekający
Wojciech Katner
przewodniczący-sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych i wygaśnięcia zabezpieczeń hipotecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych i jego wpływu na zabezpieczenia hipoteczne, z odniesieniem do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co ma duże znaczenie praktyczne dla podatników i profesjonalistów.
“Czy przedawnione długi podatkowe znikają wraz z hipoteką? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 200 213 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.