Orzeczenie · 2021-04-30

V CO 73/21

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2021-04-30
SNRodzinnerozwódŚrednianajwyższy
rozwódwłaściwość miejscowajurysdykcjaKodeks postępowania cywilnegoSąd Najwyższymiejsce zamieszkaniaostatnie wspólne miejsce zamieszkania

Sąd Okręgowy w C. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o rozwód zainicjowanej przez M. P. przeciwko D. P. Powodem wniosku było to, że strony aktualnie zamieszkują na terenie Niemiec, a ich ostatnie wspólne miejsce zamieszkania znajdowało się w Polsce, w miejscowości Z.. Sąd Okręgowy uznał, że w tej sytuacji nie można było ustalić właściwości miejscowej na podstawie art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odmówił oznaczenia sądu. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 45 k.p.c., Sąd Najwyższy dokonuje oznaczenia sądu tylko wtedy, gdy nie można ustalić właściwości miejscowej. W sprawach o rozwód, art. 41 k.p.c. stanowi, że powództwo wytacza się przed sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeśli choć jedno z nich tam nadal mieszka lub ma zwykłe miejsce pobytu. W przypadku braku takiej podstawy, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a w ostateczności sąd miejsca zamieszkania powoda. Sąd Najwyższy stwierdził, że wbrew twierdzeniom Sądu Okręgowego, z akt sprawy wynikało, iż pozwany miał miejsce zamieszkania w Z., gdzie małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania. Powódka wskazała, że pozwany przebywał czasowo w Niemczech, ale nie było podstaw, by uznać ten stan za utrwalony w chwili wniesienia pozwu. Sąd Okręgowy nie zakwestionował oświadczenia powódki co do miejsca zamieszkania pozwanego w kraju. Dodatkowo, dokumenty w aktach sprawy, w tym fragment umowy, potwierdzały adres pozwanego w Polsce. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że istnieją podstawy do określenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. i dlatego odmówił oznaczenia sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalenie właściwości miejscowej w sprawach rozwodowych, gdy strony zamieszkują za granicą, a ostatnie wspólne miejsce zamieszkania było w Polsce.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy mimo zamieszkiwania za granicą, można wykazać miejsce zamieszkania w Polsce lub ostatnie wspólne miejsce zamieszkania.

Zagadnienia prawne (1)

Czy w sytuacji, gdy strony rozwodu zamieszkują za granicą, a ostatnie wspólne miejsce zamieszkania miały w Polsce, Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy, jeśli istnieją wątpliwości co do ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Najwyższy nie powinien oznaczać sądu właściwego, jeśli właściwość miejscową można ustalić na podstawie art. 41 k.p.c., nawet jeśli strony zamieszkują za granicą, a ostatnie wspólne miejsce zamieszkania miały w Polsce.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 41 k.p.c. pozwala na ustalenie właściwości miejscowej sądu w sprawach o rozwód na podstawie ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeśli choć jedno z nich tam nadal ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Nawet jeśli strony zamieszkują za granicą, a pozwany przebywa tam czasowo, ale jego miejsce zamieszkania w Polsce jest potwierdzone, a małżonkowie mieli tam ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, to właściwość można ustalić na podstawie tego przepisu, co wyłącza potrzebę oznaczenia sądu przez Sąd Najwyższy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa oznaczenia sądu

Strony

NazwaTypRola
M. P.osoba_fizycznapowódka
D. P.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (2)

Główne

k.p.c. art. 41

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach ze stosunku małżeństwa powództwo wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym ma jeszcze miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

Pomocnicze

k.p.c. art. 45

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy dokonuje oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli w świetle okoliczności sprawy nie można ustalić właściwości miejscowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie podstaw do ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. mimo zamieszkiwania stron za granicą.

Odrzucone argumenty

Niemożność ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. z powodu zamieszkiwania stron za granicą.

Godne uwagi sformułowania

konieczność oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo o rozwód, aktualizuje się dopiero w razie stwierdzenia, że żadna ze stron nie zamieszkuje w Polsce ani nie ma miejsca zwykłego pobytu w ostatnim wspólnym miejscu zamieszkania małżonków.

Skład orzekający

Marcin Krajewski

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości miejscowej w sprawach rozwodowych, gdy strony zamieszkują za granicą, a ostatnie wspólne miejsce zamieszkania było w Polsce."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy mimo zamieszkiwania za granicą, można wykazać miejsce zamieszkania w Polsce lub ostatnie wspólne miejsce zamieszkania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu jurysdykcji w sprawach rozwodowych, szczególnie w kontekście transgranicznym, co jest istotne dla praktyków prawa rodzinnego.

Rozwód za granicą, a właściwość sądu w Polsce? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst