202/B/2024
POSTANOWIENIE
z dnia 25 czerwca 2024 r.
Sygn. akt Ts 97/22
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Bogdan Święczkowski - przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
Rafał Wojciechowski - sprawozdawca,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 24 stycznia 2024 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 maja 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany
przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy
– Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469; dalej: ustawa zmieniająca) jest niezgodny
z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 2 Konstytucji; 2) art. 15zzs
1
ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o Covid)
jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; 3) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada
1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu: „jeżeli od pisma
nie uiszczono należnej opłaty” jest niezgodny z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku
z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2; art. 31 ust. 3, art. 32 ust.
1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 4) art. 398
23
k.p.c. w zakresie wyrażenia: „jako sąd drugiej instancji” jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art.
10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
2
Skarżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powołane normy konstytucyjne przez niezagwarantowanie jednostce
rzetelnej procedury sądowej.
3
Postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 stycznia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdziwszy, że art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej i art. 398
23
k.p.c. nie były podstawami postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. Wydział I Cywilny z 31 marca 2022 r. (sygn. akt […]), tj.
orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Rozstrzygnięciem tym, jak
zauważył Trybunał, Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w K. o zwrocie pozwu
z powodu nieuiszczenia należnej opłaty. Skarga na orzeczenie referendarza sądowego, o której stanowi art. 398
23
k.p.c., została natomiast rozpoznana postanowieniem Sądu Okręgowego w K. II Wydział Cywilny z 24 maja 2019 r. (sygn. akt […]).
Orzeczenie to jest prawomocne, a zatem nie stanowi wyczerpania drogi prawnej w sprawie zakończonej postanowieniem z 31 marca
2022 r. Na marginesie Trybunał przypomniał, że podniesione w skardze zarzuty były już przedmiotem jego merytorycznej oceny.
Sytuacji skarżącego nie kształtował także art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej, ponieważ, jak zauważył Trybunał, wszedł on w
życie 7 listopada 2019 r., a więc już po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów
sądowych. W zakończonym ostatecznym orzeczeniem postępowaniu zwrot pozwu nastąpił wprawdzie 1 sierpnia 2019 r., jednak ustawa
zmieniająca nie nowelizowała żadnego z przepisów, na podstawie których orzekł Sąd Apelacyjny.
4
Odnośnie natomiast do zakwestionowanego w skardze art. 15zzs
1
ust. 1 pkt 4 ustawy o Covid Trybunał wskazał, że z uwagi na swój szczególny i tymczasowy charakter został on z dniem 28 września
2023 r. uchylony na podstawie art. 28 pkt 2 w związku z art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1860). W związku z tym zarzucane przez skarżącego w skardze naruszenie wolności i praw nie ma już
charakteru aktualnego, a co za tym idzie, skarżący nie ma już interesu prawnego w merytorycznym rozpoznaniu skargi.
5
Z kolei odnośnie do zaskarżonego art. 130 § 1 k.p.c. Trybunał stwierdził, że skarga nie spełnia warunków formalnych określonych
w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zarzuty, które skarżący sformułował w skardze, nie mają związku z treścią
zakwestionowanego w niej przepisu.
6
Zażalenie na powyższe postanowienie sporządził i wniósł do Trybunału 5 lutego 2024 r. (data nadania) nowy – ustanowiony przez
skarżącego na 14 dni – pełnomocnik – adwokat G.W. Do pisma dołączył pełnomocnictwo, zawierające oświadczenie skarżącego, że
jego „podstawowym” pełnomocnikiem jest dotychczasowy – adwokat A.N.
7
W złożonym środku odwoławczym skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „wniosku” do Trybunału Konstytucyjnego o
zbadanie zgodności art. 60 ust. 4 u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji,
a także „pytania prejudycjalnego” o zbadanie zgodności art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK z art. 79 ust. 1; art. 79 ust. 1 w związku
z art. 190 ust. 4; art. 79 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2; art. 2 w związku z art. 7; art. 2 w związku z art. 79 ust.
1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku
z art. 176 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji.
8
Odnośnie do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem są art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej,
art. 130 § 1 i art. 398
23
k.p.c. skarżący sformułował ogólnikowe zarzuty, których istota sprowadza się do tezy, że przedmiotem skargi może być każdy
przepis stosowany przez sąd pierwszej instancji, jeśli miał wpływ ma kształt lub wynik ostatecznego orzeczenia.
9
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
10
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze
dalszego biegu.
11
2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający „wniosku” i „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego
o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 60 ust. 4 i art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy
u.o.t.p.TK nie przewidują takich form aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania
ex officio
. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału
wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub
prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art.
79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że sformułowane przez skarżącego w zażaleniu wnioski
nie wywołują żadnych skutków procesowych (por. postanowienie TK z 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz.
303 i 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, niepubl.).
12
3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
13
3.1. W złożonym środku odwoławczym skarżący podniósł, że odmowa przekazania skargi do merytorycznej oceny (w zakresie art.
15zzs
1
ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o Covid)
uniemożliwia mu wznowienie postępowania, a w konsekwencji wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym. Zaznaczył jednakże, że
przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Trybunału „nie jest chybione”, dlatego wnosi o zbadanie przez Trybunał
zgodności z Konstytucją art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK, jako naruszającego prawo do rzetelnej procedury sądowej zgodnej z zasadami
demokratycznego państwa prawnego.
14
Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że skarżący nie podważył podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu w
zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 15zzs
1
ust. 1 pkt 4 ustawy o Covid (por. postanowienie TK 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, niepubl.).
15
3.2. Zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają także pozostałych powodów odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny.
Skarżący, stwierdziwszy, że przedmiotem skargi mogą być przepisy będące podstawą orzekania zarówno przez sąd pierwszej, jak
i drugiej instancji, nie uwzględnił tego, że regulacje, których zgodność z Konstytucją kwestionuje w skardze, były stosowane
w innych – prawomocnie zakończonych – postępowaniach (art. 398
23
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) lub nie
miały zastosowania w żadnym z nich (art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1469). Powyższe Trybunał wyraźnie zaakcentował w treści zaskarżonego postanowienia.
16
3.3. Skarżący wydaje się nie zauważać, że podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie, w jakim
jej przedmiotem jest art. 130 § 1 k.p.c., jest przesłanka braku wskazania sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw
oraz właściwego uzasadnienia (art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK). Skarżący sformułował bowiem zarzuty, które nie odnoszą
się do treści powyższego przepisu. Wskazanie natomiast przez Trybunał, że podniesiony w skardze problem konstytucyjny był
już przedmiotem jego merytorycznej oceny, dokonane zostało jedynie na marginesie. Nie przesądzało więc – co sugeruje skarżący
– o odmowie przekazania skargi do merytorycznej oceny.
17
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.Pełny tekst orzeczenia
Ts 97/22
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.