173/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 20 maja 2026 r.
Sygn. akt Ts 95/22
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Bartłomiej Sochański - przewodniczący
Wojciech Sych - sprawozdawca
Andrzej Zielonacki,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2024 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T.K.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 maja 2022 r. (data nadania) T.K. (dalej: skarżący), reprezentowany
przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności: 1) art. 17 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z § 27 ust. 1 rozporządzenia
Prezydenta RP z 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz.
1177) w zakresie, w jakim „dopuszcza możliwość zmiany składu orzekającego” z art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz
art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada
1950 r. zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284);
2) art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z
2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie, w jakim: – „narusza prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury przed
organami władzy publicznej, gwarantuje stronie prawo do udziału w postępowaniu wznowieniowym i możliwość zapoznania się z
aktami postępowania administracyjnego przed wydaniem orzeczenia” z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 Konstytucji,
– „ingeruje w ochronę prawną prawa własności” z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1-3, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji,
– „ingeruje w prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji” z art. 78 Konstytucji, – ingeruje „w
prawo [każdego] do dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów” z art. 51 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 106 § 3, art. 106
§ 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 i 2 ustawy z dnia17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43,
poz. 296; tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim: – „po wniesieniu skargi pozostawia do uznania
sądu możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w sytuacji gdy stronie na etapie postępowania administracyjnego
odmówiono dostępu do akt sprawy, a dopuszcza oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.” z art. 2, art. 7, art. 31 ust.
3 Konstytucji, – „narusza prawo do sądu” z art. 45 ust. 1 Konstytucji, – „umożliwia realizację praw[a] do zaskarżenia orzeczeń
i decyzji wydanych w pierwszej instancji” z art. 78 i art. 184 Konstytucji.
2
Postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 27 grudnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Stwierdził, że art. 17 § 2 p.p.s.a. oraz art. 73 § 1 w związku z art. 152 §
1 k.p.a. nie miały zastosowania w sprawie skarżącego zakończonej orzeczeniem wskazanym jako ostateczne. Trybunał podniósł
także, że skarżący odniósł się nie do norm, ale do sposobu zastosowania w jego sprawie art. 106 § 3 i art. 106 § 5 p.p.s.a.
w związku z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 151 p.p.s.a., a żądania przedstawione w skardze w odniesieniu do powyższych
przepisów
de facto
nie są związane bezpośrednio z jego sytuacją.
3
W piśmie z 3 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o nadanie skardze
konstytucyjnej dalszego biegu. 28 stycznia 2025 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego przekazał trzy odpisy zażalenia.
4
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
5
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Trybunał,
w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61
ust. 5-8 u.o.t.p.TK).
6
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest
prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.
7
Należy wskazać, że zażalenie będzie skutecznym środkiem odwoławczym, jeśli argumenty w nim podniesione wykażą błędne podstawy
odmowy nadania skardze dalszego biegu lub błędne wnioskowanie z faktów albo przepisów prawnych. Konieczne jest więc odniesienie
do wszystkich podstaw odmowy, natomiast bezcelowa jest argumentacja w przedmiocie nieobjętym postanowieniem o odmowie.
8
2. W postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 17 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nie miał zastosowania w
sprawie skarżącego. Wskazał także, że wyznaczenie nowego składu orzekającego z naruszeniem zasad wynikających z art. 17 §
2 p.p.s.a. nie stanowi przyczyny nieważności postępowania (o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a.), a wyłoniony w ten sposób
skład orzekający nie może być uznany za niezgodny z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 zdanie pierwsze p.p.s.a.
W związku z powyższym należy uznać, że zarzuty skarżącego w odniesieniu do art. 17 § 2 p.p.s.a. odnoszą się raczej do zaniechania
ustawodawczego. Trybunał przypomniał także, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skarżący miał prawo podnieść zarzut działania niezgodnego
z prawem, czego jednak zaniechał. Co więcej, skoro w sprawie skarżącego – zakończonej orzeczeniem wskazanym jako ostateczne
– nie stwierdzono naruszenia prawa, na podstawie którego dokonano ustalenia składu orzekającego, to postawione przez skarżącego
żądanie, by ustalenie składu orzekającego z naruszeniem prawa stało się podstawą do wzruszenia rozstrzygnięcia podjętego przez
ten skład ma charakter wniosku abstrakcyjnego.
9
Należy stwierdzić, że w złożonym zażaleniu skarżący
de facto
nie odniósł się do żadnej ze wskazanych powyżej podstaw odmowy nadania dalszego skardze konstytucyjnej biegu. Tym samym środek
odwoławczy w przedmiocie zarzutu niezgodności z Konstytucją art. 17 § 2 p.p.s.a. nie mógł być skuteczny.
10
3. Odnosząc się do odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie zarzutu niezgodności z Konstytucją art. 73 § 1 w związku
z art. 152 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.;
dalej: k.p.a.) – na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – skarżący uznał za niezasadne
przyjęcie przez Trybunał, by „kwestia wstrzymania wykonania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia
na budowę zostały ostatecznie rozpoznane dopiero wyrokiem w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończenia decyzją
ostateczną Starosty zatwierdzającej projekt budowlany (…)” (s. 5 zażalenia).
11
3.1. Nawiązując do powyższych uwag skarżącego, należy wskazać na chronologię i przedmiot składanych przez niego środków odwoławczych
oraz podjętych w jego sprawie decyzji administracyjnych i judykatów.
12
W związku z decyzją Starosty B. z 7 lipca 2017 r. (znak: […]), zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na
budowę, skarżący złożył dwa wnioski: pierwszy – 9 października 2017 r. o wznowienie postępowania, zaś kolejny 16 października
2017 r., po uzupełnieniu poprzedniego, o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji.
13
Postanowieniem z 25 października 2017 r. (znak: […]) Starosta B. odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty B. z 7 lipca
2017 r., podobnie Wojewoda postanowieniem z 30 stycznia 2018 r. (znak: […]), a w konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny
w L. wyrokiem z 6 września 2018 r. (sygn. akt […]) oraz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 stycznia 2022 r. (sygn.
akt […]; dalej: wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r.) – wskazanym jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.
14
Decyzją z 16 października 2017 r. (znak: […]) Starosta B., w wyniku wniosku złożonego przez skarżącego, wznowił postępowanie
zakończone ostatecznie decyzją z 7 lipca 2017 r. Następnie 26 października 2017 r. zawnioskowano o dostęp do akt sprawy i
możliwość wykonania fotokopii w tej sprawie, do czego Starosta B. odniósł się decyzją z 30 października 2017 r. (znak: […]),
zarówno odmawiając uchylenia decyzji z 7 lipca 2017 r. jak i uznając, że skarżący, będąc stroną, nie posiada uprawnień wynikających
z art. 73 i art. 74 k.p.a. Jak Trybunał Konstytucyjny zauważył w postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. (s. 9 postanowienia), postępowanie
toczące się w wyniku zaskarżenia decyzji Starosty B. z 30 października 2017 r. w dacie wniesienia skargi nie zostało jeszcze
zakończone (Naczelny Sąd Administracyjny wydał w niniejszej sprawie postanowienie o oddaleniu skargi kasacyjnej dopiero 11
października 2024 r.).
15
Z powyższego zestawienia wynika, że zagadnienie wstrzymania wykonania decyzji było rozstrzygane w postępowaniu odrębnym od
postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie. Skarga konstytucyjna, jako zindywidualizowany środek prawny, służy
ochronie praw naruszonych w postępowaniu, zakończonym judykatem wskazanym przez skarżącego jako ostatecznie przesądzającym
o ich zakresie. Skoro, jak wspomniano powyżej, w niniejszej sprawie skarżący uznał, że skarga dotyczy postępowania zakończonego
wyrokiem z 12 stycznia 2022 r., to podstawa odmowy w zakresie art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.p.a. pozostaje aktualna.
16
3.2. W postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. Trybunał na marginesie zauważył, że z treści skargi (s. 32) można wywieść, iż skarżący
miał możliwość zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego. Uznał, że – zakładając właściwe rozumienie tego fragmentu
skargi – zarzut ograniczenia praw skarżącego poprzez uniemożliwienie mu zapoznania się z aktami sprawy należałoby uznać za
bezzasadny, a do innych podstaw odmowy nadania dalszego biegu dodać art. 61 ust. 4 pkt 3 w związku z art. 53 ust. 3 (omyłkowo
wskazanym zamiast art. 53 ust. 1 pkt 3) u.o.t.p.TK. Skarżący podniósł, że błąd w określeniu potencjalnej podstawy odmowy uniemożliwił
sformułowanie zażalenia w tym zakresie. Należy uznać konieczność dokonania sprostowania w powyższym przedmiocie. Jednocześnie
Trybunał zaznacza, że skarżący miał możliwość odniesienia się do przyjętego przez Trybunał sposobu zrozumienia skargi w ramach
ustaleń faktycznych, będących podstawą do przeprowadzonego wnioskowania. Tylko skorygowanie jasno określonych założeń dokonanych
przez Trybunał potencjalnie mogłoby doprowadzić do zmiany wniosków w przedmiocie dodatkowo wskazanej podstawy odmowy nadania
skardze dalszego biegu. Należy zauważyć, że uprawnienia Trybunału do oceny skargi jako bezzasadnej wynikają z art. 61 ust.
4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Ostatecznie, uwagi Trybunału poczynione w tej mierze mają charakter jedynie dodatkowy, hipotetyczny, więc
nawet dowiedzenie ich błędności nie skutkowałoby podważeniem podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie art.
73 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.p.a.
17
4. Trybunał – odmawiając nadania dalszego biegu skardze w przedmiocie art. 106 § 3 i art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art.
233 § 1 i 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, tj. Dz. U. z 2024 r. poz.
1568; dalej: k.p.c.) w oparciu o brak uzasadnienia powyższego zarzutu, a w szczególności brak wykazania wpływu żądania zmiany
normy prawnej na stopień ochrony praw lub wolności skarżącego – uznał, że skarżący, zamiast do istoty zaskarżonych norm prawnych,
odnosi się do sposobu ich zastosowania.
18
Zdaniem skarżącego, podobna konkluzja ma cechy rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, nie powinna więc zostać powzięta
na etapie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej. Odnosząc się do powyższego należy przypomnieć, że (jak wynika z art. 61
ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK) Trybunał Konstytucyjny na etapie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej jest zobowiązany do zbadania,
czy spełnia ona wymogi określone w ustawie. Kwantyfikator ogólny użyty świadomie przez ustawodawcę nakazuje wnioskować, że
chodzi o wszystkie wymogi, nie wyłączając żadnego. Skoro zaś, zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK skarżący jest
zobowiązany do wskazania, a także do uzasadnienia z podaniem argumentów lub dowodów, która z jego konstytucyjnych wolności
lub praw została naruszona i w jaki sposób, Trybunał Konstytucyjny był zobowiązany również w sprawie niniejszej zbadać, czy
faktycznie wskazano i wyjaśniono sposób naruszenia praw konstytucyjnych, których ochrony się domagano, a także czy postawione
zarzuty są uzasadnione.
19
4.1. W złożonym zażaleniu nie odniesiono się do podstawy odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie art. 106 § 3 i 5
p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. (pkt 4.2. postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 5 marca 2024 r.) tj. bezzasadności
żądania nałożenia na sąd obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego z dokumentów z uwagi na fakt, że nie zmieniłoby
to sytuacji prawnej skarżącego. W związku z tym wnioski Trybunału pozostają w tej kwestii aktualne.
20
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.Pełny tekst orzeczenia
Ts 95/22
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.