172/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 13 maja 2026 r.
Sygn. akt Ts 94/24
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Wojciech Sych,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.W. o zbadanie zgodności:
art. 394
2
§ 1
1
pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w brzmieniu
obowiązującym od dnia 7 listopada 2019 r. nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) „w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia
sądu drugiej instancji, wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, w zakresie zawartego
w nim wydanego po raz pierwszy przez sąd odwoławczy rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
w postępowaniu zażaleniowym”, z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 oraz w związku
z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 maja 2024 r. (data nadania) K.W. (dalej: skarżący) – w
imieniu własnym – wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.
2
Skarżący K.W., adwokat, został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu J.S., tj. powódki w postępowaniu o pozbawienie tytułu wykonawczego
wykonalności.
3
Postanowieniem z 20 września 2023 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. II Wydział Cywilny Odwoławczy – na skutek złożonych
przez powódkę zażaleń – w punkcie pierwszym zmienił postanowienie zawarte w punktach II i III wyroku Sądu Rejonowego w W.
w ten sposób, że odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu na rzecz pozwanych; w punkcie drugim odstąpił od obciążenia
pozwanych kosztami postępowania zażaleniowego, zaś w punkcie trzecim zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w W. na
rzecz adwokata K.W. kwotę 450 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
powódce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
4
Na punkt III powyższego rozstrzygnięcia, powódka – za pośrednictwem pełnomocnika z urzędu – złożyła zażalenie, które Sąd Okręgowy
w W. II Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z 25 października 2023 r. (sygn. akt […]) odrzucił jako niedopuszczalne.
Na przedmiotowe orzeczenie powódka także wniosła zażalenie, które Sąd Okręgowy w W. II Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił
postanowieniem z 14 lutego 2024 r. (sygn. akt […]).
5
Orzeczenie to, doręczone pełnomocnikowi 24 lutego 2024 r., wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art.
79 ust. 1 Konstytucji.
6
W ocenie skarżącego „brak możliwości zaskarżania przez pełnomocnika z urzędu wydanych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji
rozstrzygnięć w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej stanowi ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, wynikającego
z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz związanego z nim prawa zaskarżenia takich rozstrzygnięć, wynikającego z art. 78 Konstytucji
w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Brak jakiejkolwiek możliwości kontroli tego orzeczenia należy ocenić jako nie spełniający
standardu należytej procedury sądowej, gdyż orzeczenie w sprawie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu
dotyczy istotnych praw majątkowych pełnomocnika” (s. 5 skargi).
7
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
8
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym,
podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
9
2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznego rozpoznania, ponieważ:
10
a) została sporządzona przez adwokata występującego we własnym imieniu (art. 44 u.o.t.p.TK),
11
b) od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 14 lutego 2024 r. (sygn. akt […]), wskazanego jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu
art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie przysługuje zwyczajny środek zaskarżenia, a skarżący poinformował, że nie wniósł od niego
także nadzwyczajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK),
12
c) dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (ostateczne orzeczenie
doręczono skarżącemu 24 lutego 2024 r., zaś skargę konstytucyjną wniesiono 21 maja 2024 r.),
13
d) określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK),
14
e) wskazano, które konstytucyjne wolności i prawa oraz w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone (art. 53 ust.
1 pkt 2 u.o.t.p.TK),
15
f) przedstawiono uzasadnienie sformułowanych w skardze zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK).
16
3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa
w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, ani oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK.
17
Jednocześnie należy zauważyć, że zakwestionowany w niniejszej skardze przepis był już przedmiotem kontroli w postępowaniu
przed Trybunałem. W wyroku z 8 maja 2024 r., sygn. akt SK 59/21 (OTK ZU nr 46/A/2024) Trybunał orzekł, że art. 394
2
§ 1
1
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym
do 30 czerwca 2023 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od opłaty
sądowej od apelacji wydanego przez sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2, art.
78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ocena, czy w związku z tym wyrokiem w niniejszej sprawie zachodzi ujemna
przesłanka procesowa
ne bis in idem
wykracza jednak poza zakres wstępnej kontroli.
18
Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK, postanowił nadać skardze konstytucyjnej
dalszy bieg.Pełny tekst orzeczenia
Ts 94/24
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.